Bhṛgusaṃhitā · Chapter 6
krameṇakṛśatāṃ kuryādyānadantastumākṣmataḥ
iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre pañcamo 'dhyāyaḥ
atha ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ.
athaṣaṣṭho 'dhyāyaḥ
mūdhenṣṭakāvidhiḥ
athavakṣyeviśeṣeṇa kramaṃmūrdheṣṭakāvidheḥ /
pramukheyāgaśālāñca kṛtvācaivavicakṣaṇa
madhyevediṃprakalpyaiva sthūpikīlapramāṇataḥ /
sabhyaṃprakalpyacaprācyā māghāraṃvidhivadyajet
vedimadhyenyasedvidvān susnigdhānirvraṇādṛḍhāḥ /
vaiṣṇavañcajapitvaivacatasraśceṣṭakāḥkramāt
kiñcidagraṃbhavennimnaṃ mūlevaikiñcidunnatam /
adhobhāgebhavetpṛṣṭa mūrdhvabhāgemukhaṃbhavet
śālipiṣṭamayenātha lekhayedakṣarāṇitu /
yakāraṃpūrvatolekhya rakārandakṣiṇenyaset
lakāraṃpaścimelekhyavakāre cottarelikhet /
lohajāndārujāṃvātha sthūpintatranyasedbudhaḥ
pādāyāmasamandīghaṃn vistāraṃpādasammitam /
agramaṅgulavistāra mānupūrvyātkṛśantathā
caturaśraṃbhavenmūlaṃ tribhāgai kaṃsamaṃyathā /
vṛttantadūrdhvataḥkuryāc chīlīpādamadhonyaset
vistāratriguṇāyāmaṃ vistārasamavistaraṃ /
taddvayenasamāyojya namaṃśūlaṃsthitaṃyadhā
pañcagavyaissamabhyukṣya puṇyāhamapivācayet /
vāstujomañcahutvaiva paryagnikaraṇañcaret
mūrdheṣṭakāvidhānena homaṅkṛtvāvicakṣaṇaḥ /
punaḥprabhātedharmātmā yajamānayutoguruḥ
śilādīn saṃpragṛhyaiva vimāneropayettadhā /
pāṇibhyāṃsaṃpragṛhyaiva prāṅmukhodaṅmukho 'pivā
caturvedādimantraiśca śilā indrādiṣunyaset /
dhruvasūktañjapitvātu mathyesthūpiṃnyasettadhā
kāleśilpinamāhūya pūjayitvā viśeṣataḥ /
śilādyuparivinyasya dṛḍhīkaraṇamācaret
pādabandhegalecaiva vimāne paritaḥkramāt vimānadevāḥ /
prācyāṃ viṣṇuṃ prakurvīta yasya garbhagṛhesthitiḥ
dakṣiṇesatyamūrtestu paścimecā cyutasya ca /
uttarecāniruddhasya sthitimevaṃ prakalpayet
galepuruṣamūrtistu dakṣiṇe nārasiṃhakaḥ /
paścime tu varāhaśca hayagrīvastathottare
sukhasanasamāluktaṃ sarvālaṅkārasaṃyutam /
vyāloddhvakoṇakañcaiva vīśaṃ vātha mṛgeśvaram
vakratuṇḍaṃ ca durgāṃ cāpyagramaṇḍapabhittiṣu /
sthitamevaṃ susaṃsthāpya yathālābhaṃ samarcayet
dvāreṣu dvārapālānāṃ sthitimevaṃ prakalpayet /
prāsādalakṣaṇaṃproktaṃ maṇḍapānāmathocyate
staṃbhaiṣṣoḍaśabhiryuktaṃ maṇḍapaṃ śrīpratiṣṭhitam /
dvādaśastaṃbhasaṃyuktaṃ bījāsanamiti smṛtam
dvātriṃśadgātrasaṃyuktaṃ jayabhadretikīrtyate /
ṣaṭtriṃśadgātrasaṃyuktaṃ nandyāvartaṃ suśobhanam
caturbhiṣṣaṣṭibhistsaṃbhair yuktaṃśrībhadrakaṃ smṛtam /
staṃbhānāṃ tu śatairyuktaṃ viśālamiti saṃjñitam
prāsādavatsamākhyātaṃ prastāraṃ tatpramāṇataḥ /
vājinopari kartavyaṃ dhārakastu kalāstathā
staṃbhaviṣkaṃbhamutsedhaṃ caturbhāgenavistṛtam /
tulāvistāramānena jayantīsyātsamonnatā
tato daṇḍārdhabāhulya manumārgaṃ tadūrdhvataḥ /
iṣṭakābhistadūrdhvaṃ tu chādayedgala kānvitam
pādādhikamadhādhyardhaṃ dviguṇaṃ pādahīnakam /
caturvidhamathāyāmaṃ kartavyaṃ maṇḍapasyatu
āyāme tu yathāyuktaṃ staṃbhānāṃ vidhirucyate /
dvihastaṃ vātrihastaṃ vā caturhastamathāpivā
staṃbhāntaraṃ prakartavyaṃ yathāyukti viśeṣataḥ /
evaṅkramātsamākhyātaṃ prākāramadhunocyate
pākāraṃ paritaḥ kuryāt prāsādasya pramāṇataḥ /
prākārasyatuvistāraṃ tasyadaṇḍamihocyate
antarmaṇḍalamityāhu radhyardhaṃ daṇḍamānataḥ /
antarbhāramitiprostaṃ madhyabhāraṃ dvidaṇḍata
caturdaṇḍapramāṇena yuktā maryādabhittikā /
mahāmaryādabhittissyātsaptadaṇḍapramāṇataḥ
adhyardhadviguṇaṃ vāpi triguṇaṃ vā caturguṇam /
mukhāyāmamiti proktaṃ prākārāṇāṃ viśeṣataḥ
kapotā ntaṃsamutsedhaṃ bhittihastapramāṇataḥ /
kūṭaśālāyutaṃ vāpi kuryātprākārasaṃyutam
mūlajaṃ tu talotsedhaṃ hastamevaṃ vidhīyate /
yathālābhonnataṃ vāpi pradhamāvaraṇaṃ smṛtam
ṣaḍaṅgulaṃ kramātkuryānnyūnaprākārakaṃviduḥ /
jalaniryāṇamārgaṃ syātpadānte taṭake 'pivā
pradhamāvaraṇadvāraṃ pramukhekalpayettathā /
dvitīyāvaraṇadvāro vyastaśchennāstidūṣaṇam
vimānotsedhaturyaṃ vā podonaṃ cārthameva vā /
pṛdhaggopurasaṃyukta mucchritaṃ tu samantuvā
pañcaprākāramityevaṃ triprākāramathāpivā /
triprākāreṣaḍaṅgulyaṃ tridhādhastalanimnagam
prākārehucchrayaṃ vindyātkapotāntaṃ taduttamam /
madhyamaṃ cotkarāntena kalaśāntaṃ tathādhamam
evaṃ prākārasaṃgena tūtsedhaṃ trividhaṃ kramāt /
utsedhātpañcabhāgaikaṃ caturaṃśakameva vā
ṣaḍbhāgaikena vākuryāttrividhaṃ bhittivistaram atha vā /
prāsādabhittistu tatsamaṃ bhittimeva ca
garbhe 'ṣṭāṃśocchrayaṃ śreṣṭhaṃ saptabhāgedvimadhyamam /
pañcabhāgaikamadhamaṃ balipīṭhaṃ tathābhavet
garbhapañcatribhāgaikaṃ ... /
navāṃśeṣaṭcaturbhāgaṃ madhyamādhamamuttamam
tridhā paiśācikaṃ pīṭhāddhastamātraṃ kramādbhavet /
dvihastāntaṃ trihastāntaṃ caturhastāntamucyate
adhamaṃ madhyamaṃ śreṣṭhaṃ tridhā paiśācapīṭhakam /
saptaviṃśatibhāgaiśca samamevaṃ samunnatam
dvyaṃśaṃ ca pādukā jñeyaṃ caturaṃśaṃ janiṃ viduḥ /
tṣaṃśaṃ tu kuṃbhamityāhu ścaturthaṅkaṇṭhameva ca
ṣaḍbhāgaṃ karaṇetyāhurdvyaṃśaṃ valakameva ca /
caturaṃśe kapotāśca aṃśecaivāgrapaṭṭikā
adhyardhaṃ padmapuṣpantu ekārdhaṃ padmapuṣpakam /
evaṃ samyagviditvātu bhāgebhāge vinirdiśet
Original text: Bhṛgusaṃhitā (a text of the Vaikhānasa-tradition) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0