Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhṛgusaṃhitā · Chapter 26

26.1

iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre pañcaviṃśo 'dhyāyaḥ.
atha ṣaḍviṃśo 'dhyāyaḥ
atha ṣaḍviṃśo 'dhyāyaḥ
prāyaścittam
ataḥparaṃ pravakṣyāmi bhūparīkṣādiniṣkṛtim /
nyūne 'tirikte vyāghāte prāyaścittaṃ samācaret

26.2

prāyodoṣassamuddiṣṭaścittaṃ tasya nivāraṇam /
prāyaścittaṃ samākhyātaṃ kuryātkarmasamṛddhaye

26.3

prāyaścittamakurvāṇassati doṣe vinaśyati /
tasmātsarmaprayatnena kuryādyatnena niṣkṛtim

26.4

ālayasya ca nirmāṇaṃ pūjādyāstatra yāḥkriyāḥ /
asmācchāstrādatikramya niṣphalāḥprabhavantihi

26.5

taddoṣaśamanāyaiva mahāśāntipurassaram /
sarvāḥkriyāḥkrameṇaiva punaśśāstroktavaccaret

26.6

yacchāstravidhimutsṛjya kriyate kāmakārataḥ /
noktaṃ dadyātphalaṃ karma pratyutānarthadaṃ bhavet

26.7

śilpaṃ ca jyotiṣaṃ vāstu tada'nye cāgamāḥ pare /
tāvatā hi pramāṇaṃ syādyāvadetena nāntaram

26.8

vaikhānasamidaṃ śāstra manyaśāstrānapekṣitam /
praṇivāyābjajaḥ pūrvaṃ sarvaśāstrārthasaṃgraham

26.9

mohādajñānato vāpi vicikitsāpadeṣu yaḥ /
śāstrānta rānurodhena śāstrametadvimānayet

26.10

sa yāti narakaṃ ghoraṃ yāvadābhūtasaṃplavam /
tasmānniṣkāsya taṃ mūḍhaṃ śāstroktaṃ samyagācaret

26.11

yadāgacchedbahirdvāraṃ bhūmiṃ samyak parīkṣitum /
apatedantarāyaścetprāyaścittaṃ hunedbudhaḥ

26.12

japecca vaiṣṇavaṃ vaighnaṃ śataśaḥ punarācaret /
durdarśane japetsauraṃ hunetpūrvoktavadbudhaḥ

26.13

durvākye tu śrute brāhmaṃ japetsārasvataṃ tathā /
tatkāle kalahe caiva śoṇitaprasrave tathā

26.14

agnidāhādike caiva vaiṣṇavaṃ saumyasaṃyutam /
vaiṣvaksenaṃ tathā saudarśanaṃ gāruḍameva ca

26.15

laukikāgnau huneddhyātvā devaṃ paścātsamācaret /
bhūparīkṣaṇakāle tu yadi pāṃsukṣayo bhavet

26.16

pūrṇāhutiṃ ca juhuyāttathā mindāhutī budhaḥ /
parīkṣitā yadā bhūmiḥ pūrvamevānyavartmanā

26.17

aupāsanāgnimādhāya vyāhṛtyantaṃ tu vaiṣṇavam /
juhuyāddaśaśaḥ kuryāttataḥ karmāṇi mantrataḥ

26.18

vṛṣabhasyāṅgahānautu karṣaṇe doṣaśāntaye /
raudraṃ brāhmaṃ ca juhuyāttato 'nyaṃ vṛṣamāharet

26.19

halādīnāṃ tu nirmāṇe yajñavṛkṣetaraiḥ kṛte /
tathā pramāṇahīne ca juhuyādvaiṣṇavaṃ tathā

26.20

saumyaṃ caiva tathāgneyaṃ prājāpatyaṃ ca deśikaḥ /
rajjabhede vāruṇaṃ ca sītābhedeśriyaṃ tathā

26.21

dātrabhede tu juhuyājjyeṣṭhāmantraṃ vicakṣaṇaḥ /
ṛṣibhede tu vāyavyaṃ kṣiṇīye vāsavaṃ tathā

26.22

yuge nāgaṃ pratode tu yāmye vyāhṛtisaṃyutam /
kapālāsthituṣāṅgārakeśavalmīkakharparāḥ

26.23

dṛṣṭāḥkarṣaṇakāle cettadvyapohyāvilaṃbitam /
abhyukṣya pañcagavyena saumyāgneyau hunetkramāt

26.24

tatra cedarcane hīne śāntavīśānapāyinām /
vaiṣṇapaṃ juhuyāttattaddaivatyaṃ cār'cayetpunaḥ

26.25

bījāvāpanahīne tu juhuyādvaiṣṇavaṃ tathā /
saumyaṃ hutvā ca vāyavyaṃ punarbījāni vāpayet

26.26

gavāṃ nivedane hīne vaiṣṇapaṃ cāmitaṃ hunet /
gāruḍaṃ cakramantraṃ ca daśaśassusamāhitaḥ

26.27

palālabhārānāhṛtya gogaṇebhyo nivedayet /
padadevabalau hīne hunettanmantrapūrvakam

26.28

vaiṣṇavaṃ brāhmamaindraṃ ca yāmyaṃ vāruṇameva ca /
kauberaṃ ca kramāddhutvā baliṃ tatra samarpayet

26.29

brahmapadmakriyāhānau vaiṣṇavabrāhmavāruṇān /
bhūdaivatyaṃ ca juhuyātpunaḥ kāryaṃ samācaret

26.30

dikpharicchedahīne tu digdaivatyaṃ ca vaiṣṇavam /
sauraṃ caiva punarhutvā kuryāddiksādhanaṃ tataḥ

26.31

vimānārthaṃ yadā bhūmiḥkhanyate tatra saṃbhave /
śarkarāśalyaloṣṭādau vaiṣṇavaṃ brāhmameva ca

26.32

pañcabhūtādhidai vatyaṃ vyāhṛtīśca hunetkramāt /
hīne 'dhike vā māne tu śīlāyā iṣṭakasya vā

26.33

vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca hutvā vidhivadācaret /
viparyāse tu vinyāse digdaivatyaṃ ca vaiṣṇavam

26.34

hutvā yathoktavatkṛtvājapedvedādikānmanūn /
ratnanyāsavihīne tu hunettadadhipānmamān

26.35

viṣṇusūktantato hutvā ratnanyāsaṃ samācaret /
garbhanyāsavihīne tu vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam

26.36

hutvā śrībhūmi daivatyaṃ garbhanyāsaṃ punaścaret /
pramāṇahīne tu vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam

26.37

sauraṃ saumyamathāgneyaṃ yajetkuryādvidhāvataḥ /
nirmāṇakāle dravyāṇāṃ sthāpane saṃkareṇavai

26.38

viparyāse ca saṃprāpte vaiṣṇavaṃ juhu yātkramāt /
tattatthsānādhidaivatyaṃ hutvā vidhivadācaret

26.39

anuktadeśe nyāse ca viṣṇusūktaṃ ca pauruṣam /
hunecchrībhūmidaivatyaṃ tattatthsāne niveśayet

26.40

apramāṇe śilāyāṃ vā tathā mūrdheṣṭakādiṣu /
juhuyānniṣkṛtiṃ vidvānādyeṣṭakavidhānataḥ

26.41

sthūpikīle tadādhāre pramāṇaparivarjite /
alābhe coktadārūṇāṃ vaiṣṇavaṃ saumyapāvake

26.42

bhūdaivatyaṃ ca hutvā tu vidhinā kālayedbudhaḥ /
vimāne nirmite paścātsudhākarmaṇyakalpite

26.43

vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca sūktaṃ pauruṣameva ca /
hunecchrībhūmidaivatyaṃ vidhinā punarārabhet

26.44

āgneyaṃ bhūmidaivatyaṃ hutvā kāryaṃ samācaret /
hīne dhāmnaḥkavāṭādau dhātrādīn juhuyācca ṣaṭ

26.45

vaiṣṇavaṃ śrīmahīmantrān hutvā nirmāpayetpunaḥ /
prākāre gopure hine doṣo bhūyānmahattaraḥ

26.46

vaṃśahānirdviṣadvṛddhirarthanāśo mahadbhayam /
śāntehine mahāpatsyātkulaṃ cotsīdati dhruvam

26.47

bhūtapīṭhavihīne tu dhanadhānyāyuṣāṃ kṣayaḥ /
kūpārāmahaviśśālapuṣpasaṃcayavāṭikāḥ

26.48

snānapānīyaśālā ca tathaivāsthānamaṇḍapam /
nṛttagītaprapāścaivaṃ maṇḍapādāvanirmite

26.49

saṃpadyeta mahān doṣaḥ kṛtaṃ syādakṛtaṃ punaḥ /
tasmātsarvaprayatnena kārayecchaktito budhaḥ

26.50

vaiṣṇavaṃ viṣṇusuktaṃ ca pauruṣaṃ sūktameva ca /
hutvā śrībhūmidaivatyaṃ tattaddaivatyameva ca

26.51

yathoktaṃ tu prakurvīta vittaśāṭhyaṃna kārayet /
prathameṣṭakāṃ samārabhya sthūpikīlāvasānake

26.52

ānuktānāṃ ca doṣāṇāmiyaṃ syātsarvaniṣkṛtiḥ /
ālayātpuratovātha dakṣiṇe vā manorame

26.53

śucau deśe pratiṣṭhāpya padmāgnau juhuyātkramāt /
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca pauruṣaṃ sūktameva ca

26.54

hunecchrībhūmidai vatyamaṅga homaścahūyate /
sthūpyādyupānaparyantavimānāṅgāni nāmataḥ

26.55

"dadbhyassvā'hādi juhuyādbrāhmaṃ raudraṃ vināyakam /
āgneyaṃ durgāsūktaṃ ca prājāpatyaṃ ca hāvayet

26.56

samāpite vimāne tu dhanalobhādinā punaḥ /
dhruvaberaṃ vinākṛtvā kautuke sthāpite yadi

26.57

ābhicārikametatsyādrāja rāṣṭravināśanam /
taddoṣaparihārārthaṃ mahāśāntiṃ tṣahaṃ caret

26.58

vaiṣṇavāṃśca susaṃpūjya bhojayedbrāhmaṇān bahūn /
"kṣama'sveti namaskṛtya devadevaṃ tu kautukam

26.59

bālālaye pratiṣṭhāpya dhruvaberaṃ samācaret /
dhruvārcāberamatha vā kṛtvā sthāpanamācaret

26.60

vimānasya samāptau tu māsādūrdhvaṃ tu tatra vai /
dhruvasthāpanahīne tu vaiṣṇavaṃ juhuyāttataḥ

26.61

viṣṇusūktaṃ tathā raudramaindramāgne yameva ca /
vāruṇaṃ bārhaspatyaṃ ca śrībhūdaivatyameva ca

26.62

śāntiṃ hutvā vidhānena dadyādācāryadakṣiṇām /
brāhmaṇān bhojayitvaiva pūjayitvā tu vaiṣṇavān

26.63

dhruvaberaṃ pratiṣṭhāpya vidhinā samyagarcayet /
evaṃ māsadvaye 'tīte dviguṇaṃ niṣkṛtirbhavet

26.64

māsatraye tu triguṇamevamāvatsaraṃ bhavet /
saṃvatsare vyatīte tu doṣo bhūyānmahattaraḥ

26.65

saptāhaṃ tu mahāśāntiṃ hutvābjāgnau vidhānataḥ /
brāhmaṇān bhojayetpaścādvidhinā sarvamācaret

26.66

saptavarṣeṣu saptāhaṃ prathamādikrameṇa vai /
kecidicchanti munayassaptāhāntamidaṃ caret

26.67

ata ūrdhvaṃ karṣaṇādi punassaṃskāramācaret /
jalādhivāsanātpūrvamaṅgahānau dhruvasyatu

26.68

vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca sūktaṃ pauruṣameva ca /
hunecchrībhūmidaivatyaṃ "dadbhyassvāhā'dikaṃ tathā

26.69

ācāryadakṣiṇāṃ dadyādberaṃ samyak parīkṣayet /
saṃdhānayogyaṃ saṃdadhyātpunaḥ kāryaṃ samācaret

26.70

śaktaścennūtanaṃ beramāhṛtya tu samācaret /
śilāgrahaṇasaṃskāramakṛtvā śilpinā kṛtam

26.71

beramādāya juhuyācchāntiṃ vaiṣṇavamantrataḥ /
bhūmau pidhāya tadberaṃ vāstuhomaṃ samācaret

26.72

paryagnipañcagavyābhyāṃ beraṃ saṃśodhya yatnataḥ /
paritaḥ pūrvavadgatvā baliṃ devaṃ samarcya ca

26.73

paścātsamantrakaṃ kṛtvāvidhinā sthāpayedbudhaḥ /
jalādhivāsanādarvākthsāpanātpūrvameva ca

26.74

devasya devyādīnāṃ vā aṅgahānirbhavedyadi /
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca pauruṣaṃ sūktameva ca

26.75

śrīsūktaṃ ca mahīsūktaṃ brāhmaṃ raudraṃ tathaiva ca /
munyormantramathānyeṣāṃ tattanmatraṃ suhūyatām

26.76

saṃdhānayogyaṃ saṃdadhyādayogyaṃ vidhivattyajet /
saṃdhāya vānyaṃ cāhṛtya punasthsāpanamācaret

26.77

sthāpite tu mahābere māsādūrdhvamasaṃskṛte /
abjāgnau vaiṣṇavaṃ caiva viṣṇusūktaṃ tathaiva ca

26.78

sūktaṃ tu pauruṣaṃ hutvā śrībhūdaivatyameva ca /
brāhmaṃ raudraṃ pārṣadaṃ ca hutvā kāryaṃ samācaret

26.79

māsadvaye tu dviguṇaṃ trimāse triguṇaṃ bhavet /
saṃvatsarāntamevaṃ syāttadante sthāpayetpunaḥ

26.80

atīte dvādaśe varṣe karṣaṇādi punaḥ kriyāḥ /
śilāsaṃgrahaṇādyanyatkṛtvā sthāpanamācaret

26.81

atha vakṣye karṣaṇādau punassaṃskāra mācaret /
tṛṇagulmalatādīni śodhayetpūrvamālaye

26.82

kuryācchileṣṭakādāruprakṣepaṇavidhiṃ kramāt /
sudhāvarṇānulepādīn samāpya gurutvaraḥ

26.83

alayasyottare kuryādvāstuhaumaṃ yathāvithi /
puṇyāhaṃ vācayedvidvān paryagniṃ caiva kārayet

26.84

pañcagavyaissamabhyukṣya tatassaṃkarpya karṣaṇam /
ālayābhimukhe kṛtvā vrīhibhisthsaṃḍilaṃ budhaḥ

26.85

śāntānapāyinau vīśaṃ cābhyarca ca nivedayet /
suvarṇena halaṃ kṛtvā garbhāgārādi sarvaśaḥ

26.86

gṛhītvā dakṣiṇe haste mantrairviṣṇornukādibhiḥ /
karṣayitvā yathoktāni bījānyāhṛtya deśikaḥ

26.87

abhyukṣya somamabhyarcya viṣṇugāyatrimuccaran /
abhimantṣa tato bījān "somaṃ rājāna'muccaran

26.88

sarvatra vāpanaṃ kuryāddūrvādīṃścāharettṛṇān /
āstīryopari tā ntṛrvān sūktaṃ gaudānikaṃ punaḥ

26.89

uccārya gogaṇebhyastānnivedya ca pradāpayet /
ālayaṃ tu susaṃśodhya brahmādīnāṃ dadedbalim

26.90

droṇaistadardhairvā paktvā taṇḍulaissaghṛtaṃ carum /
pūrvaṃ toyaṃ tataḥ puṣpaṃ baliṃ to yaṃ samarpayet

26.91

punassaṃśodhayeddhāma śāntihomapurassaram /
tattatsaṃskārahomaṃ ca hutvā kuryātkriyāstataḥ

26.92

ādyeṣṭakārthamāsādya kuṇḍamaupāsanaṃ budhaḥ /
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca pauruṣaṃ sūktameva ca

26.93

degdaivatyaṃ ca juhuyāddevaṃ dhyāyan samāhitaḥ /
japedvedādimantrāṃstu saṃspṛśyādyeṣṭakāsthalam

26.94

kṛtvāntaḥ pariṣekaṃ ca pariṣicyānalaṃ punaḥ /
garbhanyāsārthamāgūrya vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam

26.95

puruṣasūktaṃ ca śrīsūktaṃ mahīsūktaṃ tathaiva ca /
degdaivatyaṃ ca juhuyā"nnāgarājāya'setyapi

26.96

"sarvaratnebhya'ityuktvā "sarvadhātubhya'ityapi /
"sarvabījebhya'ityuktvā"sarvalohebhya'ityape

26.97

"nadībhyaḥpātālebhya'śca "nāgebhyo'juhuyāttataḥ /
"diggajebhyo viṣṇave' ca svāhāntaṃ juhuyātkramāt

26.98

tata ābhyantaradvāradakṣiṇantaṃbhadakṣiṇe /
medinīṃ tu samabhyarcya japetsūktaṃ tu pauruṣam

26.99

medinyādīṃstato japtvātattatthsāvaṃ spṛśedbudhaḥ /
kṛtvāntaḥ pariṣekantu tatra kāryaṃ samācaret

26.100

naṣṭe garbhe ca hutvaivaṃ saṃpādya sthāpayetpunaḥ /
anyaiṣṭakārthaṃ juhuyādvaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam

26.101

puruṣasūktaṃ ca hutvātu juhuyādvidhinā budhaḥ /
vimānapāladaivatyaṃ japan vedādikānmanūn

26.102

vimānasyopariṣṭāttu sthūpikīlādadhastathā /
japanvaiviṣṇusūktaṃ ca kuryāccaivābhimarśanam

26.103

dhruve pramāṇahīne ca paristīrya ca pāvakam /
dhruvasthāpanavaddhutvā ratnanyāsoditānmanūn

26.104

japetthsāpanasūktaṃ ca navīkṛtya prayatnataḥ /
kautukādīṃśca kṛtvaiva pratiṣṭhāṃ kārayedbudhaḥ

26.105

naṣṭe dhruve punaḥkuryādutkṛṣṭadravyanirmitam /
atha vā vūrvavatkṛtvā sthāpayedvidhinātvaraḥ,

26.106

narairvṛṣairmṛgādyairvāberamutpāṭitaṃ yadi /
ahīnāṅgaṃ tu saṃgṛhya śuddhyarthamadhivāsayet

26.107

jalādhivāsaṃ kṛtvā tu tatthsāne vidhinā budhaḥ /
ratnanyāsaṃ ca kṛtvaiva pratiṣṭhāṃ punarācaret

26.108

anyālayādapahṛtamaniṣpannakriyaṃ tathā /
śilāberaṃ yadi syāttadbhūmau samyak pidhāya ca

26.109

vidhināhṛtya saṃskāryaṃ kṛtvā sthāpanamācaret /
śilpinā vithipūrvaṃ tu kṛtaṃ belaṃ tathā caret

26.110

yathāvidhi yathāsthānaṃ sthāpitaṃ doṣavarjitam /
beraṃ na cālayedyasmādrājarāṣṭravināśanam

26.111

taddoṣaśamanārthāya padmāgnau juhuyātkramāt /
saptāhaṃ tu mahāśāntiṃ kuryādbrāhmaṇabhojanam

26.112

dadyātsuvarṇaṃ gāṃ bhūmiṃ pratiṣṭhāṃ punarācaret /
avidhijñairathācāryair ṛtvigbhisthāpagais tathā

26.113

sthāpitaṃ beramājñāya cālayitvā yathāvidhi /
vidhijñaisthpāpanaṃ vidvān kārayedatvaraṃ tathā

26.114

vidhijñaisthsāpitaṃ beramajñānāccālitaṃ yadi /
śāntiṃ hudvā vidhānena vidhijñaisthsāpayetpunaḥ

26.115

nadītaṭākapāthodhipravāhairvātyayādha vā /
daivātpracālite tatra vimāne vā dhruve 'pi vā

26.116

bhūmau pidhāya tadberaṃ nirmāya punarālayam /
acalaṃ sthāpayedberaṃ śāstroktenaiva vartmanā

26.117

sāpāye tu sthale tasmin sannikṛṣṭe sthale caret /
grāmādau vā vivikte vā pradeśe sumanorame

26.118

vimānaṃ sudṛḍhaṃ kṛtvā devamādāya tatra vai /
sarvaiśca pārṣadairyuktaṃ saṃsthāpya vidhinār'cayet

26.119

grāmādīnāmabhāve tu śatadaṇḍātparaṃ tataḥ /
vimānaṃ vistṛte deśe kṛtvā saṃsthāpya cārcayet

26.120

rājārāṣṭrāntaraṃ jitvā beramāhṛtya yatnataḥ /
svarāṣṭresthāpituṃ cecchedyadi grāmaṃ vidhāya ca

26.121

tadvāstvaṅgālaye beraṃ vidhinā sthāpya cārcayet /
apauruṣālayābhyāśe vimānaṃ pauruṣaṃ yadi

26.122

kartumicchettadā kuryāttatprākārāntare punaḥ /
bhūśuddhyādīnvinā kṛtvā prākāraṃ pratimādikam

26.123

pratiṣṭhāpyār'cayettasya mūlasthānār'canaṃ phalam /
pramādādathavā daivā dālaye snapanālaye

26.124

āsthānamaṇḍape pākasthānaprākārayorapi /
govuresnānapānīyaśālādau vahnidūṣite

26.125

mahāvātahate 'kasmādaśanyādihate tathā /
pāramātmikamabjāgnāvīṅkārādīṃs tathā hunet

26.126

vicchinnaṃ mindāhutīcaiva āgneyaṃ vyāhṛtīstathā /
punaranyannavaṃ kṛtvā pratiṣṭhāṃ kārayetkramāt

26.127

śilāgrahaṇa kāle vā tadā dārugrahe 'pi ca /
kriyāṅgīne viparyāse vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam

26.128

mindāhutī ca vicchinnaṃ vyāhṛtyantaṃ hunedbudhaḥ /
dvārastaṃbhe bhuvaṅgādau hīne māne 'gnidūṣite

26.129

jīrṇe vā kṛmidaṣṭe vānupayuktaṃ tyajedbudhaḥ /
anyamāhṛtya vidhinā saṃyojyaiva ca pūrvavat

26.130

nityāgnau vaiṣṇavaṃ saumyamāgneyaṃ śāntimācaret /
garbhanyāsārthamathavā pīṭhanyāsārthameva vā

26.131

ratnānāmapyalābhe tu suvarṇaṃ tatra nikṣipet /
viṣṇusūktaṃ tu juhuyātprāyaścittaṃ tu tadbhavet

26.132

dhātūnāṃ pāradaṃ prāktamalābhapraṇidhintu tat /
pāradaṃ tatra nikṣipya brāhmaṃ raudraṃ ca niṣkṛtiḥ

26.133

yavā bījapratinidhirmudgānvā tatra nikṣipet /
vāyavyaṃ vaiṣmavaṃ ceti juhuyāttatra niṣkṛtiḥ

26.134

dhruvabelasya nirmāṇe śūlagrahaṇakarmaṇi /
sthāpane vā viparyāse brāhmaṃ raudraṃ ca vaiṣṇavam

26.135

vāhṛtyantaṃ ca hutvaiva vidhinā yojayetpunaḥ /
apramāṇe vimāne tu beraṃ mānavivarjitam

26.136

ajñānāt sthāpitaṃ cettadrājarāṣṭravināśakṛt /
taddoṣaśamanārthaṃ ca mahāśāntiṃ hunedbudhaḥ

26.137

tadvimānaṃ ca tadberaṃ sthāpayedvidhivatpunaḥ /
tattadberoktaśūlānāṃ pramāṇaṃ yadi hīyate

26.138

pūrṇaṃ kṛtvā vaiṣṇavaṃ ca pauruṣaṃ sūktameva ca /
"dadbhyassvā'hetyaṅgahomaṃ hutvātu sthāpayetpunaḥ

26.139

snehacūrṇakaṣāyādau hīne yogaviparyaye /
rajjubandhāṣṭabandhādau śarkarālepane tathā

26.140

tathā mṛdālepane ca paṭācchādanakarmaṇi /
bhūṣādau kramahīne vā varṇādīnāṃ vyatikrame

26.141

vaiṣṇavaṃ brāhmaraudrāgnimahābhūtāthipāṃstathā /
prājāpatyaṃ vyāhṛtīśca hutvā vidhipadācaret

26.142

mahāberaṃ cārdhacitraṃ mṛṇmayaṃ naiva kārayet /
sauvarṇaṃ rājataṃ tāmraṃ śailaṃ dāravamevavā

26.143

ratnajaṃ vārdhacitrastu kuryādberaṃ salakṣaṇam /
kṛtrimeṇāpyanuktena varṇenālepitaṃ punaḥ

26.144

beraṃ prakṣālya nirvāsavāriṇā parimārjyaca /
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca hutvābjāgnau jayādikān

26.145

paścādyathoktavarṇena yathārhamanulepayet /
dhravaberaṃ sudhāyukta miṣṭakākalpitaṃ tathā

26.146

duṣṭadravyakṛtaṃ vātha sthāpitaṃ cābhicārikam /
tacchīghramapahāyeva padmāgnau vaiṣmavaṃ tathā

26.147

viṣṇusūktaṃ pauruṣaṃ ca śrībhūdaivatyameva ca /
yaddevādīṃs tathā brāhmaraudrapāvakavāruṇān

26.148

sarvadaivatyamantrāṃśca pāramātmikameva ca /
mahāśānti ca hutvaitāṃ sarvadoṣavināśinīm

26.149

paścatsaṃskṛtya vidhivadberaṃ saṃsthāpya cārcayet /
vṛttalohārakūṭādyairanuktadravyasaṃbhavaiḥ

26.150

nirmitaṃ kautukaṃ beramabhicārāya kalpate /
taddoṣaśāntyai padmāgnau mahāśāntiṃ samācaret

26.151

beraṃ salakṣaṇaṃ kṛtvā vidhinā sthāpayetpunaḥ /
kautukaṃ sthitamāsīnamatha vā kārayedbudhaḥ

26.152

śayānaṃ nācaredārṣaṃ yathāvasthitamarcayet /
nirduṣṭe kautukādau tu pūjyamāne tu vigrahe

26.153

naiva praveśayedberamutkṛṣṭadravyakalpitam /
nikṛṣṭadravyajaṃ cāpi pūjyamānaṃ na saṃtyajet

26.154

arcyamāne kautukādau virūpe varṇavarjite /
yuktevā jharjhurādyaiśca dhruveśaktiṃ samarpya ca

26.155

navīkṛtya punarbiṃbaṃ saṃśodhya sthāpayetpunaḥ /
kautukaṃ cedarcyamānaṃ daivādrājādibhirhṛte

26.156

taddeśaśuddhiṃ kṛtvaiva mahāśāntiṃ puroditām /
kṛtvā nyasyātra ratnaṃ vā suvarṇaṃ kūrcameva vā

26.157

dhruvādvā hṛdayādarka maṇḍalādvā vidhānataḥ /
devamāvāhya tatkāle paścādberaṃ yathāvidhi

26.158

pūrvadravyeṇa votkṛṣṭadravyeṇāpi prakalpayet /
kālāpekṣāmakṛtvaiva pratiṣṭhāṃ pūrvavaccaret

26.159

madhūcchiṣṭakriyāhīnaṃ beramādāya vaiṣṇavam /
śāntiṃhutvā raudrasaurapāvakān punarācaret

26.160

anyālaye sthāpitaṃ tu dhruvaṃ kautukameva vā /
anyālaye sthāpayeccenmahāśāntiṃ hunedbudhaḥ

26.161

vaiṣṇavāṃntu susaṃpūjya brāhmaṇān bhojayedbahu /
tattatthsāne tu vidhinā saṃsthāpyārcana mācaret

26.162

grāmādīnāmālayasya nāśeberaṃ tu tadgatam /
anyasminnālaye sthāpya yathārhaṃ tu samarcayet

26.163

kṛte tu pīṭhasaṃghāte bere tvavanate kramāt /
dakṣiṇādi bhavenmṛtyurarthanāśo 'bhivardhanam

26.164

putrahāni stundabhede dhyānyānāṃ tu vināśanam /
uraśchidrer'thanāśaśca kṛśe kārśyaṃ bhajennaraḥ

26.165

sthūle ca mahatīvyādhirdīrghe 'nāyuṣyameva ca /
hrasve 'durbhikṣamāpnoti nyūnādhikyasamudbhave

26.166

anyeṣvaṅgeṣu hānissyācchāstroktaṃ samyagācaret /
dhruvasya sthāpanādarvāk prākpratiṣṭhāvidhestathā

26.167

anuktaniṣkṛtiṃ vakṣye kāpilena ghṛtena vai /
padmāgnau vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ suktaṃ ca pauruṣam

26.168

śrībhūdaivatyamantrāṃśca juhuyādvyāhṛtīrbunaḥ /
tattatkarmapunaḥ kuryādanyathā niṣphalaṃ bhavet

Original text: Bhṛgusaṃhitā (a text of the Vaikhānasa-tradition) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc