Bhṛgusaṃhitā · Chapter 26
iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre pañcaviṃśo 'dhyāyaḥ.
atha ṣaḍviṃśo 'dhyāyaḥ
atha ṣaḍviṃśo 'dhyāyaḥ
prāyaścittam
ataḥparaṃ pravakṣyāmi bhūparīkṣādiniṣkṛtim /
nyūne 'tirikte vyāghāte prāyaścittaṃ samācaret
prāyodoṣassamuddiṣṭaścittaṃ tasya nivāraṇam /
prāyaścittaṃ samākhyātaṃ kuryātkarmasamṛddhaye
prāyaścittamakurvāṇassati doṣe vinaśyati /
tasmātsarmaprayatnena kuryādyatnena niṣkṛtim
ālayasya ca nirmāṇaṃ pūjādyāstatra yāḥkriyāḥ /
asmācchāstrādatikramya niṣphalāḥprabhavantihi
taddoṣaśamanāyaiva mahāśāntipurassaram /
sarvāḥkriyāḥkrameṇaiva punaśśāstroktavaccaret
yacchāstravidhimutsṛjya kriyate kāmakārataḥ /
noktaṃ dadyātphalaṃ karma pratyutānarthadaṃ bhavet
śilpaṃ ca jyotiṣaṃ vāstu tada'nye cāgamāḥ pare /
tāvatā hi pramāṇaṃ syādyāvadetena nāntaram
vaikhānasamidaṃ śāstra manyaśāstrānapekṣitam /
praṇivāyābjajaḥ pūrvaṃ sarvaśāstrārthasaṃgraham
mohādajñānato vāpi vicikitsāpadeṣu yaḥ /
śāstrānta rānurodhena śāstrametadvimānayet
sa yāti narakaṃ ghoraṃ yāvadābhūtasaṃplavam /
tasmānniṣkāsya taṃ mūḍhaṃ śāstroktaṃ samyagācaret
yadāgacchedbahirdvāraṃ bhūmiṃ samyak parīkṣitum /
apatedantarāyaścetprāyaścittaṃ hunedbudhaḥ
japecca vaiṣṇavaṃ vaighnaṃ śataśaḥ punarācaret /
durdarśane japetsauraṃ hunetpūrvoktavadbudhaḥ
durvākye tu śrute brāhmaṃ japetsārasvataṃ tathā /
tatkāle kalahe caiva śoṇitaprasrave tathā
agnidāhādike caiva vaiṣṇavaṃ saumyasaṃyutam /
vaiṣvaksenaṃ tathā saudarśanaṃ gāruḍameva ca
laukikāgnau huneddhyātvā devaṃ paścātsamācaret /
bhūparīkṣaṇakāle tu yadi pāṃsukṣayo bhavet
pūrṇāhutiṃ ca juhuyāttathā mindāhutī budhaḥ /
parīkṣitā yadā bhūmiḥ pūrvamevānyavartmanā
aupāsanāgnimādhāya vyāhṛtyantaṃ tu vaiṣṇavam /
juhuyāddaśaśaḥ kuryāttataḥ karmāṇi mantrataḥ
vṛṣabhasyāṅgahānautu karṣaṇe doṣaśāntaye /
raudraṃ brāhmaṃ ca juhuyāttato 'nyaṃ vṛṣamāharet
halādīnāṃ tu nirmāṇe yajñavṛkṣetaraiḥ kṛte /
tathā pramāṇahīne ca juhuyādvaiṣṇavaṃ tathā
saumyaṃ caiva tathāgneyaṃ prājāpatyaṃ ca deśikaḥ /
rajjabhede vāruṇaṃ ca sītābhedeśriyaṃ tathā
dātrabhede tu juhuyājjyeṣṭhāmantraṃ vicakṣaṇaḥ /
ṛṣibhede tu vāyavyaṃ kṣiṇīye vāsavaṃ tathā
yuge nāgaṃ pratode tu yāmye vyāhṛtisaṃyutam /
kapālāsthituṣāṅgārakeśavalmīkakharparāḥ
dṛṣṭāḥkarṣaṇakāle cettadvyapohyāvilaṃbitam /
abhyukṣya pañcagavyena saumyāgneyau hunetkramāt
tatra cedarcane hīne śāntavīśānapāyinām /
vaiṣṇapaṃ juhuyāttattaddaivatyaṃ cār'cayetpunaḥ
bījāvāpanahīne tu juhuyādvaiṣṇavaṃ tathā /
saumyaṃ hutvā ca vāyavyaṃ punarbījāni vāpayet
gavāṃ nivedane hīne vaiṣṇapaṃ cāmitaṃ hunet /
gāruḍaṃ cakramantraṃ ca daśaśassusamāhitaḥ
palālabhārānāhṛtya gogaṇebhyo nivedayet /
padadevabalau hīne hunettanmantrapūrvakam
vaiṣṇavaṃ brāhmamaindraṃ ca yāmyaṃ vāruṇameva ca /
kauberaṃ ca kramāddhutvā baliṃ tatra samarpayet
brahmapadmakriyāhānau vaiṣṇavabrāhmavāruṇān /
bhūdaivatyaṃ ca juhuyātpunaḥ kāryaṃ samācaret
dikpharicchedahīne tu digdaivatyaṃ ca vaiṣṇavam /
sauraṃ caiva punarhutvā kuryāddiksādhanaṃ tataḥ
vimānārthaṃ yadā bhūmiḥkhanyate tatra saṃbhave /
śarkarāśalyaloṣṭādau vaiṣṇavaṃ brāhmameva ca
pañcabhūtādhidai vatyaṃ vyāhṛtīśca hunetkramāt /
hīne 'dhike vā māne tu śīlāyā iṣṭakasya vā
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca hutvā vidhivadācaret /
viparyāse tu vinyāse digdaivatyaṃ ca vaiṣṇavam
hutvā yathoktavatkṛtvājapedvedādikānmanūn /
ratnanyāsavihīne tu hunettadadhipānmamān
viṣṇusūktantato hutvā ratnanyāsaṃ samācaret /
garbhanyāsavihīne tu vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam
hutvā śrībhūmi daivatyaṃ garbhanyāsaṃ punaścaret /
pramāṇahīne tu vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam
sauraṃ saumyamathāgneyaṃ yajetkuryādvidhāvataḥ /
nirmāṇakāle dravyāṇāṃ sthāpane saṃkareṇavai
viparyāse ca saṃprāpte vaiṣṇavaṃ juhu yātkramāt /
tattatthsānādhidaivatyaṃ hutvā vidhivadācaret
anuktadeśe nyāse ca viṣṇusūktaṃ ca pauruṣam /
hunecchrībhūmidaivatyaṃ tattatthsāne niveśayet
apramāṇe śilāyāṃ vā tathā mūrdheṣṭakādiṣu /
juhuyānniṣkṛtiṃ vidvānādyeṣṭakavidhānataḥ
sthūpikīle tadādhāre pramāṇaparivarjite /
alābhe coktadārūṇāṃ vaiṣṇavaṃ saumyapāvake
bhūdaivatyaṃ ca hutvā tu vidhinā kālayedbudhaḥ /
vimāne nirmite paścātsudhākarmaṇyakalpite
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca sūktaṃ pauruṣameva ca /
hunecchrībhūmidaivatyaṃ vidhinā punarārabhet
āgneyaṃ bhūmidaivatyaṃ hutvā kāryaṃ samācaret /
hīne dhāmnaḥkavāṭādau dhātrādīn juhuyācca ṣaṭ
vaiṣṇavaṃ śrīmahīmantrān hutvā nirmāpayetpunaḥ /
prākāre gopure hine doṣo bhūyānmahattaraḥ
vaṃśahānirdviṣadvṛddhirarthanāśo mahadbhayam /
śāntehine mahāpatsyātkulaṃ cotsīdati dhruvam
bhūtapīṭhavihīne tu dhanadhānyāyuṣāṃ kṣayaḥ /
kūpārāmahaviśśālapuṣpasaṃcayavāṭikāḥ
snānapānīyaśālā ca tathaivāsthānamaṇḍapam /
nṛttagītaprapāścaivaṃ maṇḍapādāvanirmite
saṃpadyeta mahān doṣaḥ kṛtaṃ syādakṛtaṃ punaḥ /
tasmātsarvaprayatnena kārayecchaktito budhaḥ
vaiṣṇavaṃ viṣṇusuktaṃ ca pauruṣaṃ sūktameva ca /
hutvā śrībhūmidaivatyaṃ tattaddaivatyameva ca
yathoktaṃ tu prakurvīta vittaśāṭhyaṃna kārayet /
prathameṣṭakāṃ samārabhya sthūpikīlāvasānake
ānuktānāṃ ca doṣāṇāmiyaṃ syātsarvaniṣkṛtiḥ /
ālayātpuratovātha dakṣiṇe vā manorame
śucau deśe pratiṣṭhāpya padmāgnau juhuyātkramāt /
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca pauruṣaṃ sūktameva ca
hunecchrībhūmidai vatyamaṅga homaścahūyate /
sthūpyādyupānaparyantavimānāṅgāni nāmataḥ
"dadbhyassvā'hādi juhuyādbrāhmaṃ raudraṃ vināyakam /
āgneyaṃ durgāsūktaṃ ca prājāpatyaṃ ca hāvayet
samāpite vimāne tu dhanalobhādinā punaḥ /
dhruvaberaṃ vinākṛtvā kautuke sthāpite yadi
ābhicārikametatsyādrāja rāṣṭravināśanam /
taddoṣaparihārārthaṃ mahāśāntiṃ tṣahaṃ caret
vaiṣṇavāṃśca susaṃpūjya bhojayedbrāhmaṇān bahūn /
"kṣama'sveti namaskṛtya devadevaṃ tu kautukam
bālālaye pratiṣṭhāpya dhruvaberaṃ samācaret /
dhruvārcāberamatha vā kṛtvā sthāpanamācaret
vimānasya samāptau tu māsādūrdhvaṃ tu tatra vai /
dhruvasthāpanahīne tu vaiṣṇavaṃ juhuyāttataḥ
viṣṇusūktaṃ tathā raudramaindramāgne yameva ca /
vāruṇaṃ bārhaspatyaṃ ca śrībhūdaivatyameva ca
śāntiṃ hutvā vidhānena dadyādācāryadakṣiṇām /
brāhmaṇān bhojayitvaiva pūjayitvā tu vaiṣṇavān
dhruvaberaṃ pratiṣṭhāpya vidhinā samyagarcayet /
evaṃ māsadvaye 'tīte dviguṇaṃ niṣkṛtirbhavet
māsatraye tu triguṇamevamāvatsaraṃ bhavet /
saṃvatsare vyatīte tu doṣo bhūyānmahattaraḥ
saptāhaṃ tu mahāśāntiṃ hutvābjāgnau vidhānataḥ /
brāhmaṇān bhojayetpaścādvidhinā sarvamācaret
saptavarṣeṣu saptāhaṃ prathamādikrameṇa vai /
kecidicchanti munayassaptāhāntamidaṃ caret
ata ūrdhvaṃ karṣaṇādi punassaṃskāramācaret /
jalādhivāsanātpūrvamaṅgahānau dhruvasyatu
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca sūktaṃ pauruṣameva ca /
hunecchrībhūmidaivatyaṃ "dadbhyassvāhā'dikaṃ tathā
ācāryadakṣiṇāṃ dadyādberaṃ samyak parīkṣayet /
saṃdhānayogyaṃ saṃdadhyātpunaḥ kāryaṃ samācaret
śaktaścennūtanaṃ beramāhṛtya tu samācaret /
śilāgrahaṇasaṃskāramakṛtvā śilpinā kṛtam
beramādāya juhuyācchāntiṃ vaiṣṇavamantrataḥ /
bhūmau pidhāya tadberaṃ vāstuhomaṃ samācaret
paryagnipañcagavyābhyāṃ beraṃ saṃśodhya yatnataḥ /
paritaḥ pūrvavadgatvā baliṃ devaṃ samarcya ca
paścātsamantrakaṃ kṛtvāvidhinā sthāpayedbudhaḥ /
jalādhivāsanādarvākthsāpanātpūrvameva ca
devasya devyādīnāṃ vā aṅgahānirbhavedyadi /
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca pauruṣaṃ sūktameva ca
śrīsūktaṃ ca mahīsūktaṃ brāhmaṃ raudraṃ tathaiva ca /
munyormantramathānyeṣāṃ tattanmatraṃ suhūyatām
saṃdhānayogyaṃ saṃdadhyādayogyaṃ vidhivattyajet /
saṃdhāya vānyaṃ cāhṛtya punasthsāpanamācaret
sthāpite tu mahābere māsādūrdhvamasaṃskṛte /
abjāgnau vaiṣṇavaṃ caiva viṣṇusūktaṃ tathaiva ca
sūktaṃ tu pauruṣaṃ hutvā śrībhūdaivatyameva ca /
brāhmaṃ raudraṃ pārṣadaṃ ca hutvā kāryaṃ samācaret
māsadvaye tu dviguṇaṃ trimāse triguṇaṃ bhavet /
saṃvatsarāntamevaṃ syāttadante sthāpayetpunaḥ
atīte dvādaśe varṣe karṣaṇādi punaḥ kriyāḥ /
śilāsaṃgrahaṇādyanyatkṛtvā sthāpanamācaret
atha vakṣye karṣaṇādau punassaṃskāra mācaret /
tṛṇagulmalatādīni śodhayetpūrvamālaye
kuryācchileṣṭakādāruprakṣepaṇavidhiṃ kramāt /
sudhāvarṇānulepādīn samāpya gurutvaraḥ
alayasyottare kuryādvāstuhaumaṃ yathāvithi /
puṇyāhaṃ vācayedvidvān paryagniṃ caiva kārayet
pañcagavyaissamabhyukṣya tatassaṃkarpya karṣaṇam /
ālayābhimukhe kṛtvā vrīhibhisthsaṃḍilaṃ budhaḥ
śāntānapāyinau vīśaṃ cābhyarca ca nivedayet /
suvarṇena halaṃ kṛtvā garbhāgārādi sarvaśaḥ
gṛhītvā dakṣiṇe haste mantrairviṣṇornukādibhiḥ /
karṣayitvā yathoktāni bījānyāhṛtya deśikaḥ
abhyukṣya somamabhyarcya viṣṇugāyatrimuccaran /
abhimantṣa tato bījān "somaṃ rājāna'muccaran
sarvatra vāpanaṃ kuryāddūrvādīṃścāharettṛṇān /
āstīryopari tā ntṛrvān sūktaṃ gaudānikaṃ punaḥ
uccārya gogaṇebhyastānnivedya ca pradāpayet /
ālayaṃ tu susaṃśodhya brahmādīnāṃ dadedbalim
droṇaistadardhairvā paktvā taṇḍulaissaghṛtaṃ carum /
pūrvaṃ toyaṃ tataḥ puṣpaṃ baliṃ to yaṃ samarpayet
punassaṃśodhayeddhāma śāntihomapurassaram /
tattatsaṃskārahomaṃ ca hutvā kuryātkriyāstataḥ
ādyeṣṭakārthamāsādya kuṇḍamaupāsanaṃ budhaḥ /
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca pauruṣaṃ sūktameva ca
degdaivatyaṃ ca juhuyāddevaṃ dhyāyan samāhitaḥ /
japedvedādimantrāṃstu saṃspṛśyādyeṣṭakāsthalam
kṛtvāntaḥ pariṣekaṃ ca pariṣicyānalaṃ punaḥ /
garbhanyāsārthamāgūrya vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam
puruṣasūktaṃ ca śrīsūktaṃ mahīsūktaṃ tathaiva ca /
degdaivatyaṃ ca juhuyā"nnāgarājāya'setyapi
"sarvaratnebhya'ityuktvā "sarvadhātubhya'ityapi /
"sarvabījebhya'ityuktvā"sarvalohebhya'ityape
"nadībhyaḥpātālebhya'śca "nāgebhyo'juhuyāttataḥ /
"diggajebhyo viṣṇave' ca svāhāntaṃ juhuyātkramāt
tata ābhyantaradvāradakṣiṇantaṃbhadakṣiṇe /
medinīṃ tu samabhyarcya japetsūktaṃ tu pauruṣam
medinyādīṃstato japtvātattatthsāvaṃ spṛśedbudhaḥ /
kṛtvāntaḥ pariṣekantu tatra kāryaṃ samācaret
naṣṭe garbhe ca hutvaivaṃ saṃpādya sthāpayetpunaḥ /
anyaiṣṭakārthaṃ juhuyādvaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam
puruṣasūktaṃ ca hutvātu juhuyādvidhinā budhaḥ /
vimānapāladaivatyaṃ japan vedādikānmanūn
vimānasyopariṣṭāttu sthūpikīlādadhastathā /
japanvaiviṣṇusūktaṃ ca kuryāccaivābhimarśanam
dhruve pramāṇahīne ca paristīrya ca pāvakam /
dhruvasthāpanavaddhutvā ratnanyāsoditānmanūn
japetthsāpanasūktaṃ ca navīkṛtya prayatnataḥ /
kautukādīṃśca kṛtvaiva pratiṣṭhāṃ kārayedbudhaḥ
naṣṭe dhruve punaḥkuryādutkṛṣṭadravyanirmitam /
atha vā vūrvavatkṛtvā sthāpayedvidhinātvaraḥ,
narairvṛṣairmṛgādyairvāberamutpāṭitaṃ yadi /
ahīnāṅgaṃ tu saṃgṛhya śuddhyarthamadhivāsayet
jalādhivāsaṃ kṛtvā tu tatthsāne vidhinā budhaḥ /
ratnanyāsaṃ ca kṛtvaiva pratiṣṭhāṃ punarācaret
anyālayādapahṛtamaniṣpannakriyaṃ tathā /
śilāberaṃ yadi syāttadbhūmau samyak pidhāya ca
vidhināhṛtya saṃskāryaṃ kṛtvā sthāpanamācaret /
śilpinā vithipūrvaṃ tu kṛtaṃ belaṃ tathā caret
yathāvidhi yathāsthānaṃ sthāpitaṃ doṣavarjitam /
beraṃ na cālayedyasmādrājarāṣṭravināśanam
taddoṣaśamanārthāya padmāgnau juhuyātkramāt /
saptāhaṃ tu mahāśāntiṃ kuryādbrāhmaṇabhojanam
dadyātsuvarṇaṃ gāṃ bhūmiṃ pratiṣṭhāṃ punarācaret /
avidhijñairathācāryair ṛtvigbhisthāpagais tathā
sthāpitaṃ beramājñāya cālayitvā yathāvidhi /
vidhijñaisthpāpanaṃ vidvān kārayedatvaraṃ tathā
vidhijñaisthsāpitaṃ beramajñānāccālitaṃ yadi /
śāntiṃ hudvā vidhānena vidhijñaisthsāpayetpunaḥ
nadītaṭākapāthodhipravāhairvātyayādha vā /
daivātpracālite tatra vimāne vā dhruve 'pi vā
bhūmau pidhāya tadberaṃ nirmāya punarālayam /
acalaṃ sthāpayedberaṃ śāstroktenaiva vartmanā
sāpāye tu sthale tasmin sannikṛṣṭe sthale caret /
grāmādau vā vivikte vā pradeśe sumanorame
vimānaṃ sudṛḍhaṃ kṛtvā devamādāya tatra vai /
sarvaiśca pārṣadairyuktaṃ saṃsthāpya vidhinār'cayet
grāmādīnāmabhāve tu śatadaṇḍātparaṃ tataḥ /
vimānaṃ vistṛte deśe kṛtvā saṃsthāpya cārcayet
rājārāṣṭrāntaraṃ jitvā beramāhṛtya yatnataḥ /
svarāṣṭresthāpituṃ cecchedyadi grāmaṃ vidhāya ca
tadvāstvaṅgālaye beraṃ vidhinā sthāpya cārcayet /
apauruṣālayābhyāśe vimānaṃ pauruṣaṃ yadi
kartumicchettadā kuryāttatprākārāntare punaḥ /
bhūśuddhyādīnvinā kṛtvā prākāraṃ pratimādikam
pratiṣṭhāpyār'cayettasya mūlasthānār'canaṃ phalam /
pramādādathavā daivā dālaye snapanālaye
āsthānamaṇḍape pākasthānaprākārayorapi /
govuresnānapānīyaśālādau vahnidūṣite
mahāvātahate 'kasmādaśanyādihate tathā /
pāramātmikamabjāgnāvīṅkārādīṃs tathā hunet
vicchinnaṃ mindāhutīcaiva āgneyaṃ vyāhṛtīstathā /
punaranyannavaṃ kṛtvā pratiṣṭhāṃ kārayetkramāt
śilāgrahaṇa kāle vā tadā dārugrahe 'pi ca /
kriyāṅgīne viparyāse vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktakam
mindāhutī ca vicchinnaṃ vyāhṛtyantaṃ hunedbudhaḥ /
dvārastaṃbhe bhuvaṅgādau hīne māne 'gnidūṣite
jīrṇe vā kṛmidaṣṭe vānupayuktaṃ tyajedbudhaḥ /
anyamāhṛtya vidhinā saṃyojyaiva ca pūrvavat
nityāgnau vaiṣṇavaṃ saumyamāgneyaṃ śāntimācaret /
garbhanyāsārthamathavā pīṭhanyāsārthameva vā
ratnānāmapyalābhe tu suvarṇaṃ tatra nikṣipet /
viṣṇusūktaṃ tu juhuyātprāyaścittaṃ tu tadbhavet
dhātūnāṃ pāradaṃ prāktamalābhapraṇidhintu tat /
pāradaṃ tatra nikṣipya brāhmaṃ raudraṃ ca niṣkṛtiḥ
yavā bījapratinidhirmudgānvā tatra nikṣipet /
vāyavyaṃ vaiṣmavaṃ ceti juhuyāttatra niṣkṛtiḥ
dhruvabelasya nirmāṇe śūlagrahaṇakarmaṇi /
sthāpane vā viparyāse brāhmaṃ raudraṃ ca vaiṣṇavam
vāhṛtyantaṃ ca hutvaiva vidhinā yojayetpunaḥ /
apramāṇe vimāne tu beraṃ mānavivarjitam
ajñānāt sthāpitaṃ cettadrājarāṣṭravināśakṛt /
taddoṣaśamanārthaṃ ca mahāśāntiṃ hunedbudhaḥ
tadvimānaṃ ca tadberaṃ sthāpayedvidhivatpunaḥ /
tattadberoktaśūlānāṃ pramāṇaṃ yadi hīyate
pūrṇaṃ kṛtvā vaiṣṇavaṃ ca pauruṣaṃ sūktameva ca /
"dadbhyassvā'hetyaṅgahomaṃ hutvātu sthāpayetpunaḥ
snehacūrṇakaṣāyādau hīne yogaviparyaye /
rajjubandhāṣṭabandhādau śarkarālepane tathā
tathā mṛdālepane ca paṭācchādanakarmaṇi /
bhūṣādau kramahīne vā varṇādīnāṃ vyatikrame
vaiṣṇavaṃ brāhmaraudrāgnimahābhūtāthipāṃstathā /
prājāpatyaṃ vyāhṛtīśca hutvā vidhipadācaret
mahāberaṃ cārdhacitraṃ mṛṇmayaṃ naiva kārayet /
sauvarṇaṃ rājataṃ tāmraṃ śailaṃ dāravamevavā
ratnajaṃ vārdhacitrastu kuryādberaṃ salakṣaṇam /
kṛtrimeṇāpyanuktena varṇenālepitaṃ punaḥ
beraṃ prakṣālya nirvāsavāriṇā parimārjyaca /
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca hutvābjāgnau jayādikān
paścādyathoktavarṇena yathārhamanulepayet /
dhravaberaṃ sudhāyukta miṣṭakākalpitaṃ tathā
duṣṭadravyakṛtaṃ vātha sthāpitaṃ cābhicārikam /
tacchīghramapahāyeva padmāgnau vaiṣmavaṃ tathā
viṣṇusūktaṃ pauruṣaṃ ca śrībhūdaivatyameva ca /
yaddevādīṃs tathā brāhmaraudrapāvakavāruṇān
sarvadaivatyamantrāṃśca pāramātmikameva ca /
mahāśānti ca hutvaitāṃ sarvadoṣavināśinīm
paścatsaṃskṛtya vidhivadberaṃ saṃsthāpya cārcayet /
vṛttalohārakūṭādyairanuktadravyasaṃbhavaiḥ
nirmitaṃ kautukaṃ beramabhicārāya kalpate /
taddoṣaśāntyai padmāgnau mahāśāntiṃ samācaret
beraṃ salakṣaṇaṃ kṛtvā vidhinā sthāpayetpunaḥ /
kautukaṃ sthitamāsīnamatha vā kārayedbudhaḥ
śayānaṃ nācaredārṣaṃ yathāvasthitamarcayet /
nirduṣṭe kautukādau tu pūjyamāne tu vigrahe
naiva praveśayedberamutkṛṣṭadravyakalpitam /
nikṛṣṭadravyajaṃ cāpi pūjyamānaṃ na saṃtyajet
arcyamāne kautukādau virūpe varṇavarjite /
yuktevā jharjhurādyaiśca dhruveśaktiṃ samarpya ca
navīkṛtya punarbiṃbaṃ saṃśodhya sthāpayetpunaḥ /
kautukaṃ cedarcyamānaṃ daivādrājādibhirhṛte
taddeśaśuddhiṃ kṛtvaiva mahāśāntiṃ puroditām /
kṛtvā nyasyātra ratnaṃ vā suvarṇaṃ kūrcameva vā
dhruvādvā hṛdayādarka maṇḍalādvā vidhānataḥ /
devamāvāhya tatkāle paścādberaṃ yathāvidhi
pūrvadravyeṇa votkṛṣṭadravyeṇāpi prakalpayet /
kālāpekṣāmakṛtvaiva pratiṣṭhāṃ pūrvavaccaret
madhūcchiṣṭakriyāhīnaṃ beramādāya vaiṣṇavam /
śāntiṃhutvā raudrasaurapāvakān punarācaret
anyālaye sthāpitaṃ tu dhruvaṃ kautukameva vā /
anyālaye sthāpayeccenmahāśāntiṃ hunedbudhaḥ
vaiṣṇavāṃntu susaṃpūjya brāhmaṇān bhojayedbahu /
tattatthsāne tu vidhinā saṃsthāpyārcana mācaret
grāmādīnāmālayasya nāśeberaṃ tu tadgatam /
anyasminnālaye sthāpya yathārhaṃ tu samarcayet
kṛte tu pīṭhasaṃghāte bere tvavanate kramāt /
dakṣiṇādi bhavenmṛtyurarthanāśo 'bhivardhanam
putrahāni stundabhede dhyānyānāṃ tu vināśanam /
uraśchidrer'thanāśaśca kṛśe kārśyaṃ bhajennaraḥ
sthūle ca mahatīvyādhirdīrghe 'nāyuṣyameva ca /
hrasve 'durbhikṣamāpnoti nyūnādhikyasamudbhave
anyeṣvaṅgeṣu hānissyācchāstroktaṃ samyagācaret /
dhruvasya sthāpanādarvāk prākpratiṣṭhāvidhestathā
anuktaniṣkṛtiṃ vakṣye kāpilena ghṛtena vai /
padmāgnau vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ suktaṃ ca pauruṣam
śrībhūdaivatyamantrāṃśca juhuyādvyāhṛtīrbunaḥ /
tattatkarmapunaḥ kuryādanyathā niṣphalaṃ bhavet
Original text: Bhṛgusaṃhitā (a text of the Vaikhānasa-tradition) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0