ભૃગુસંહિતા · અધ્યાય 26

ઇતિ શ્રીવૈખાનસે ભગવચ્છાસ્ત્રે ભૃગુપ્રોક્તાયાં સંહિતાયાં પ્રકીર્ણાધિકારે પઞ્ચવિંશો ઽધ્યાયઃ.
અથ ષડ્વિંશો ઽધ્યાયઃ
અથ ષડ્વિંશો ઽધ્યાયઃ
પ્રાયશ્ચિત્તમ્
અતઃપરં પ્રવક્ષ્યામિ ભૂપરીક્ષાદિનિષ્કૃતિમ્ ।
ન્યૂને ઽતિરિક્તે વ્યાઘાતે પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્

પ્રાયોદોષસ્સમુદ્દિષ્ટશ્ચિત્તં તસ્ય નિવારણમ્ ।
પ્રાયશ્ચિત્તં સમાખ્યાતં કુર્યાત્કર્મસમૃદ્ધયે

પ્રાયશ્ચિત્તમકુર્વાણસ્સતિ દોષે વિનશ્યતિ ।
તસ્માત્સર્મપ્રયત્નેન કુર્યાદ્યત્નેન નિષ્કૃતિમ્

આલયસ્ય ચ નિર્માણં પૂજાદ્યાસ્તત્ર યાઃક્રિયાઃ ।
અસ્માચ્છાસ્ત્રાદતિક્રમ્ય નિષ્ફલાઃપ્રભવન્તિહિ

તદ્દોષશમનાયૈવ મહાશાન્તિપુરસ્સરમ્ ।
સર્વાઃક્રિયાઃક્રમેણૈવ પુનશ્શાસ્ત્રોક્તવચ્ચરેત્

યચ્છાસ્ત્રવિધિમુત્સૃજ્ય ક્રિયતે કામકારતઃ ।
નોક્તં દદ્યાત્ફલં કર્મ પ્રત્યુતાનર્થદં ભવેત્

શિલ્પં ચ જ્યોતિષં વાસ્તુ તદઽન્યે ચાગમાઃ પરે ।
તાવતા હિ પ્રમાણં સ્યાદ્યાવદેતેન નાન્તરમ્

વૈખાનસમિદં શાસ્ત્ર મન્યશાસ્ત્રાનપેક્ષિતમ્ ।
પ્રણિવાયાબ્જજઃ પૂર્વં સર્વશાસ્ત્રાર્થસંગ્રહમ્

મોહાદજ્ઞાનતો વાપિ વિચિકિત્સાપદેષુ યઃ ।
શાસ્ત્રાન્ત રાનુરોધેન શાસ્ત્રમેતદ્વિમાનયેત્

સ યાતિ નરકં ઘોરં યાવદાભૂતસંપ્લવમ્ ।
તસ્માન્નિષ્કાસ્ય તં મૂઢં શાસ્ત્રોક્તં સમ્યગાચરેત્

યદાગચ્છેદ્બહિર્દ્વારં ભૂમિં સમ્યક્ પરીક્ષિતુમ્ ।
અપતેદન્તરાયશ્ચેત્પ્રાયશ્ચિત્તં હુનેદ્બુધઃ

જપેચ્ચ વૈષ્ણવં વૈઘ્નં શતશઃ પુનરાચરેત્ ।
દુર્દર્શને જપેત્સૌરં હુનેત્પૂર્વોક્તવદ્બુધઃ

દુર્વાક્યે તુ શ્રુતે બ્રાહ્મં જપેત્સારસ્વતં તથા ।
તત્કાલે કલહે ચૈવ શોણિતપ્રસ્રવે તથા

અગ્નિદાહાદિકે ચૈવ વૈષ્ણવં સૌમ્યસંયુતમ્ ।
વૈષ્વક્સેનં તથા સૌદર્શનં ગારુડમેવ ચ

લૌકિકાગ્નૌ હુનેદ્ધ્યાત્વા દેવં પશ્ચાત્સમાચરેત્ ।
ભૂપરીક્ષણકાલે તુ યદિ પાંસુક્ષયો ભવેત્

પૂર્ણાહુતિં ચ જુહુયાત્તથા મિન્દાહુતી બુધઃ ।
પરીક્ષિતા યદા ભૂમિઃ પૂર્વમેવાન્યવર્ત્મના

ઔપાસનાગ્નિમાધાય વ્યાહૃત્યન્તં તુ વૈષ્ણવમ્ ।
જુહુયાદ્દશશઃ કુર્યાત્તતઃ કર્માણિ મન્ત્રતઃ

વૃષભસ્યાઙ્ગહાનૌતુ કર્ષણે દોષશાન્તયે ।
રૌદ્રં બ્રાહ્મં ચ જુહુયાત્તતો ઽન્યં વૃષમાહરેત્

હલાદીનાં તુ નિર્માણે યજ્ઞવૃક્ષેતરૈઃ કૃતે ।
તથા પ્રમાણહીને ચ જુહુયાદ્વૈષ્ણવં તથા

સૌમ્યં ચૈવ તથાગ્નેયં પ્રાજાપત્યં ચ દેશિકઃ ।
રજ્જભેદે વારુણં ચ સીતાભેદેશ્રિયં તથા

દાત્રભેદે તુ જુહુયાજ્જ્યેષ્ઠામન્ત્રં વિચક્ષણઃ ।
ઋષિભેદે તુ વાયવ્યં ક્ષિણીયે વાસવં તથા

યુગે નાગં પ્રતોદે તુ યામ્યે વ્યાહૃતિસંયુતમ્ ।
કપાલાસ્થિતુષાઙ્ગારકેશવલ્મીકખર્પરાઃ

દૃષ્ટાઃકર્ષણકાલે ચેત્તદ્વ્યપોહ્યાવિલંબિતમ્ ।
અભ્યુક્ષ્ય પઞ્ચગવ્યેન સૌમ્યાગ્નેયૌ હુનેત્ક્રમાત્

તત્ર ચેદર્ચને હીને શાન્તવીશાનપાયિનામ્ ।
વૈષ્ણપં જુહુયાત્તત્તદ્દૈવત્યં ચાર્ઽચયેત્પુનઃ

બીજાવાપનહીને તુ જુહુયાદ્વૈષ્ણવં તથા ।
સૌમ્યં હુત્વા ચ વાયવ્યં પુનર્બીજાનિ વાપયેત્

ગવાં નિવેદને હીને વૈષ્ણપં ચામિતં હુનેત્ ।
ગારુડં ચક્રમન્ત્રં ચ દશશસ્સુસમાહિતઃ

પલાલભારાનાહૃત્ય ગોગણેભ્યો નિવેદયેત્ ।
પદદેવબલૌ હીને હુનેત્તન્મન્ત્રપૂર્વકમ્

વૈષ્ણવં બ્રાહ્મમૈન્દ્રં ચ યામ્યં વારુણમેવ ચ ।
કૌબેરં ચ ક્રમાદ્ધુત્વા બલિં તત્ર સમર્પયેત્

બ્રહ્મપદ્મક્રિયાહાનૌ વૈષ્ણવબ્રાહ્મવારુણાન્ ।
ભૂદૈવત્યં ચ જુહુયાત્પુનઃ કાર્યં સમાચરેત્

દિક્ફરિચ્છેદહીને તુ દિગ્દૈવત્યં ચ વૈષ્ણવમ્ ।
સૌરં ચૈવ પુનર્હુત્વા કુર્યાદ્દિક્સાધનં તતઃ

વિમાનાર્થં યદા ભૂમિઃખન્યતે તત્ર સંભવે ।
શર્કરાશલ્યલોષ્ટાદૌ વૈષ્ણવં બ્રાહ્મમેવ ચ

પઞ્ચભૂતાધિદૈ વત્યં વ્યાહૃતીશ્ચ હુનેત્ક્રમાત્ ।
હીને ઽધિકે વા માને તુ શીલાયા ઇષ્ટકસ્ય વા

વૈષ્ણવં વિષ્ણુસૂક્તં ચ હુત્વા વિધિવદાચરેત્ ।
વિપર્યાસે તુ વિન્યાસે દિગ્દૈવત્યં ચ વૈષ્ણવમ્

હુત્વા યથોક્તવત્કૃત્વાજપેદ્વેદાદિકાન્મનૂન્ ।
રત્નન્યાસવિહીને તુ હુનેત્તદધિપાન્મમાન્

વિષ્ણુસૂક્તન્તતો હુત્વા રત્નન્યાસં સમાચરેત્ ।
ગર્ભન્યાસવિહીને તુ વૈષ્ણવં વિષ્ણુસૂક્તકમ્

હુત્વા શ્રીભૂમિ દૈવત્યં ગર્ભન્યાસં પુનશ્ચરેત્ ।
પ્રમાણહીને તુ વૈષ્ણવં વિષ્ણુસૂક્તકમ્

સૌરં સૌમ્યમથાગ્નેયં યજેત્કુર્યાદ્વિધાવતઃ ।
નિર્માણકાલે દ્રવ્યાણાં સ્થાપને સંકરેણવૈ

વિપર્યાસે ચ સંપ્રાપ્તે વૈષ્ણવં જુહુ યાત્ક્રમાત્ ।
તત્તત્થ્સાનાધિદૈવત્યં હુત્વા વિધિવદાચરેત્

અનુક્તદેશે ન્યાસે ચ વિષ્ણુસૂક્તં ચ પૌરુષમ્ ।
હુનેચ્છ્રીભૂમિદૈવત્યં તત્તત્થ્સાને નિવેશયેત્

અપ્રમાણે શિલાયાં વા તથા મૂર્ધેષ્ટકાદિષુ ।
જુહુયાન્નિષ્કૃતિં વિદ્વાનાદ્યેષ્ટકવિધાનતઃ

સ્થૂપિકીલે તદાધારે પ્રમાણપરિવર્જિતે ।
અલાભે ચોક્તદારૂણાં વૈષ્ણવં સૌમ્યપાવકે

ભૂદૈવત્યં ચ હુત્વા તુ વિધિના કાલયેદ્બુધઃ ।
વિમાને નિર્મિતે પશ્ચાત્સુધાકર્મણ્યકલ્પિતે

વૈષ્ણવં વિષ્ણુસૂક્તં ચ સૂક્તં પૌરુષમેવ ચ ।
હુનેચ્છ્રીભૂમિદૈવત્યં વિધિના પુનરારભેત્

આગ્નેયં ભૂમિદૈવત્યં હુત્વા કાર્યં સમાચરેત્ ।
હીને ધામ્નઃકવાટાદૌ ધાત્રાદીન્ જુહુયાચ્ચ ષટ્

વૈષ્ણવં શ્રીમહીમન્ત્રાન્ હુત્વા નિર્માપયેત્પુનઃ ।
પ્રાકારે ગોપુરે હિને દોષો ભૂયાન્મહત્તરઃ

વંશહાનિર્દ્વિષદ્વૃદ્ધિરર્થનાશો મહદ્ભયમ્ ।
શાન્તેહિને મહાપત્સ્યાત્કુલં ચોત્સીદતિ ધ્રુવમ્

ભૂતપીઠવિહીને તુ ધનધાન્યાયુષાં ક્ષયઃ ।
કૂપારામહવિશ્શાલપુષ્પસંચયવાટિકાઃ

સ્નાનપાનીયશાલા ચ તથૈવાસ્થાનમણ્ડપમ્ ।
નૃત્તગીતપ્રપાશ્ચૈવં મણ્ડપાદાવનિર્મિતે

સંપદ્યેત મહાન્ દોષઃ કૃતં સ્યાદકૃતં પુનઃ ।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન કારયેચ્છક્તિતો બુધઃ

વૈષ્ણવં વિષ્ણુસુક્તં ચ પૌરુષં સૂક્તમેવ ચ ।
હુત્વા શ્રીભૂમિદૈવત્યં તત્તદ્દૈવત્યમેવ ચ

યથોક્તં તુ પ્રકુર્વીત વિત્તશાઠ્યંન કારયેત્ ।
પ્રથમેષ્ટકાં સમારભ્ય સ્થૂપિકીલાવસાનકે

આનુક્તાનાં ચ દોષાણામિયં સ્યાત્સર્વનિષ્કૃતિઃ ।
આલયાત્પુરતોવાથ દક્ષિણે વા મનોરમે

શુચૌ દેશે પ્રતિષ્ઠાપ્ય પદ્માગ્નૌ જુહુયાત્ક્રમાત્ ।
વૈષ્ણવં વિષ્ણુસૂક્તં ચ પૌરુષં સૂક્તમેવ ચ

હુનેચ્છ્રીભૂમિદૈ વત્યમઙ્ગ હોમશ્ચહૂયતે ।
સ્થૂપ્યાદ્યુપાનપર્યન્તવિમાનાઙ્ગાનિ નામતઃ

"દદ્ભ્યસ્સ્વાઽહાદિ જુહુયાદ્બ્રાહ્મં રૌદ્રં વિનાયકમ્ ।
આગ્નેયં દુર્ગાસૂક્તં ચ પ્રાજાપત્યં ચ હાવયેત્

સમાપિતે વિમાને તુ ધનલોભાદિના પુનઃ ।
ધ્રુવબેરં વિનાકૃત્વા કૌતુકે સ્થાપિતે યદિ

આભિચારિકમેતત્સ્યાદ્રાજ રાષ્ટ્રવિનાશનમ્ ।
તદ્દોષપરિહારાર્થં મહાશાન્તિં ત્ષહં ચરેત્

વૈષ્ણવાંશ્ચ સુસંપૂજ્ય ભોજયેદ્બ્રાહ્મણાન્ બહૂન્ ।
"ક્ષમઽસ્વેતિ નમસ્કૃત્ય દેવદેવં તુ કૌતુકમ્

બાલાલયે પ્રતિષ્ઠાપ્ય ધ્રુવબેરં સમાચરેત્ ।
ધ્રુવાર્ચાબેરમથ વા કૃત્વા સ્થાપનમાચરેત્

વિમાનસ્ય સમાપ્તૌ તુ માસાદૂર્ધ્વં તુ તત્ર વૈ ।
ધ્રુવસ્થાપનહીને તુ વૈષ્ણવં જુહુયાત્તતઃ

વિષ્ણુસૂક્તં તથા રૌદ્રમૈન્દ્રમાગ્ને યમેવ ચ ।
વારુણં બાર્હસ્પત્યં ચ શ્રીભૂદૈવત્યમેવ ચ

શાન્તિં હુત્વા વિધાનેન દદ્યાદાચાર્યદક્ષિણામ્ ।
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વૈવ પૂજયિત્વા તુ વૈષ્ણવાન્

ધ્રુવબેરં પ્રતિષ્ઠાપ્ય વિધિના સમ્યગર્ચયેત્ ।
એવં માસદ્વયે ઽતીતે દ્વિગુણં નિષ્કૃતિર્ભવેત્

માસત્રયે તુ ત્રિગુણમેવમાવત્સરં ભવેત્ ।
સંવત્સરે વ્યતીતે તુ દોષો ભૂયાન્મહત્તરઃ

સપ્તાહં તુ મહાશાન્તિં હુત્વાબ્જાગ્નૌ વિધાનતઃ ।
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્પશ્ચાદ્વિધિના સર્વમાચરેત્

સપ્તવર્ષેષુ સપ્તાહં પ્રથમાદિક્રમેણ વૈ ।
કેચિદિચ્છન્તિ મુનયસ્સપ્તાહાન્તમિદં ચરેત્

અત ઊર્ધ્વં કર્ષણાદિ પુનસ્સંસ્કારમાચરેત્ ।
જલાધિવાસનાત્પૂર્વમઙ્ગહાનૌ ધ્રુવસ્યતુ

વૈષ્ણવં વિષ્ણુસૂક્તં ચ સૂક્તં પૌરુષમેવ ચ ।
હુનેચ્છ્રીભૂમિદૈવત્યં "દદ્ભ્યસ્સ્વાહાઽદિકં તથા

આચાર્યદક્ષિણાં દદ્યાદ્બેરં સમ્યક્ પરીક્ષયેત્ ।
સંધાનયોગ્યં સંદધ્યાત્પુનઃ કાર્યં સમાચરેત્

શક્તશ્ચેન્નૂતનં બેરમાહૃત્ય તુ સમાચરેત્ ।
શિલાગ્રહણસંસ્કારમકૃત્વા શિલ્પિના કૃતમ્

બેરમાદાય જુહુયાચ્છાન્તિં વૈષ્ણવમન્ત્રતઃ ।
ભૂમૌ પિધાય તદ્બેરં વાસ્તુહોમં સમાચરેત્

પર્યગ્નિપઞ્ચગવ્યાભ્યાં બેરં સંશોધ્ય યત્નતઃ ।
પરિતઃ પૂર્વવદ્ગત્વા બલિં દેવં સમર્ચ્ય ચ

પશ્ચાત્સમન્ત્રકં કૃત્વાવિધિના સ્થાપયેદ્બુધઃ ।
જલાધિવાસનાદર્વાક્થ્સાપનાત્પૂર્વમેવ ચ

દેવસ્ય દેવ્યાદીનાં વા અઙ્ગહાનિર્ભવેદ્યદિ ।
વૈષ્ણવં વિષ્ણુસૂક્તં ચ પૌરુષં સૂક્તમેવ ચ

શ્રીસૂક્તં ચ મહીસૂક્તં બ્રાહ્મં રૌદ્રં તથૈવ ચ ।
મુન્યોર્મન્ત્રમથાન્યેષાં તત્તન્મત્રં સુહૂયતામ્

સંધાનયોગ્યં સંદધ્યાદયોગ્યં વિધિવત્ત્યજેત્ ।
સંધાય વાન્યં ચાહૃત્ય પુનસ્થ્સાપનમાચરેત્

સ્થાપિતે તુ મહાબેરે માસાદૂર્ધ્વમસંસ્કૃતે ।
અબ્જાગ્નૌ વૈષ્ણવં ચૈવ વિષ્ણુસૂક્તં તથૈવ ચ

સૂક્તં તુ પૌરુષં હુત્વા શ્રીભૂદૈવત્યમેવ ચ ।
બ્રાહ્મં રૌદ્રં પાર્ષદં ચ હુત્વા કાર્યં સમાચરેત્

માસદ્વયે તુ દ્વિગુણં ત્રિમાસે ત્રિગુણં ભવેત્ ।
સંવત્સરાન્તમેવં સ્યાત્તદન્તે સ્થાપયેત્પુનઃ

અતીતે દ્વાદશે વર્ષે કર્ષણાદિ પુનઃ ક્રિયાઃ ।
શિલાસંગ્રહણાદ્યન્યત્કૃત્વા સ્થાપનમાચરેત્

અથ વક્ષ્યે કર્ષણાદૌ પુનસ્સંસ્કાર માચરેત્ ।
તૃણગુલ્મલતાદીનિ શોધયેત્પૂર્વમાલયે

કુર્યાચ્છિલેષ્ટકાદારુપ્રક્ષેપણવિધિં ક્રમાત્ ।
સુધાવર્ણાનુલેપાદીન્ સમાપ્ય ગુરુત્વરઃ

અલયસ્યોત્તરે કુર્યાદ્વાસ્તુહૌમં યથાવિથિ ।
પુણ્યાહં વાચયેદ્વિદ્વાન્ પર્યગ્નિં ચૈવ કારયેત્

પઞ્ચગવ્યૈસ્સમભ્યુક્ષ્ય તતસ્સંકર્પ્ય કર્ષણમ્ ।
આલયાભિમુખે કૃત્વા વ્રીહિભિસ્થ્સંડિલં બુધઃ

શાન્તાનપાયિનૌ વીશં ચાભ્યર્ચ ચ નિવેદયેત્ ।
સુવર્ણેન હલં કૃત્વા ગર્ભાગારાદિ સર્વશઃ

ગૃહીત્વા દક્ષિણે હસ્તે મન્ત્રૈર્વિષ્ણોર્નુકાદિભિઃ ।
કર્ષયિત્વા યથોક્તાનિ બીજાન્યાહૃત્ય દેશિકઃ

અભ્યુક્ષ્ય સોમમભ્યર્ચ્ય વિષ્ણુગાયત્રિમુચ્ચરન્ ।
અભિમન્ત્ષ તતો બીજાન્ "સોમં રાજાનઽમુચ્ચરન્

સર્વત્ર વાપનં કુર્યાદ્દૂર્વાદીંશ્ચાહરેત્તૃણાન્ ।
આસ્તીર્યોપરિ તા ન્તૃર્વાન્ સૂક્તં ગૌદાનિકં પુનઃ

ઉચ્ચાર્ય ગોગણેભ્યસ્તાન્નિવેદ્ય ચ પ્રદાપયેત્ ।
આલયં તુ સુસંશોધ્ય બ્રહ્માદીનાં દદેદ્બલિમ્

દ્રોણૈસ્તદર્ધૈર્વા પક્ત્વા તણ્ડુલૈસ્સઘૃતં ચરુમ્ ।
પૂર્વં તોયં તતઃ પુષ્પં બલિં તો યં સમર્પયેત્

પુનસ્સંશોધયેદ્ધામ શાન્તિહોમપુરસ્સરમ્ ।
તત્તત્સંસ્કારહોમં ચ હુત્વા કુર્યાત્ક્રિયાસ્તતઃ

આદ્યેષ્ટકાર્થમાસાદ્ય કુણ્ડમૌપાસનં બુધઃ ।
વૈષ્ણવં વિષ્ણુસૂક્તં ચ પૌરુષં સૂક્તમેવ ચ

દેગ્દૈવત્યં ચ જુહુયાદ્દેવં ધ્યાયન્ સમાહિતઃ ।
જપેદ્વેદાદિમન્ત્રાંસ્તુ સંસ્પૃશ્યાદ્યેષ્ટકાસ્થલમ્

કૃત્વાન્તઃ પરિષેકં ચ પરિષિચ્યાનલં પુનઃ ।
ગર્ભન્યાસાર્થમાગૂર્ય વૈષ્ણવં વિષ્ણુસૂક્તકમ્

પુરુષસૂક્તં ચ શ્રીસૂક્તં મહીસૂક્તં તથૈવ ચ ।
દેગ્દૈવત્યં ચ જુહુયા"ન્નાગરાજાયઽસેત્યપિ

"સર્વરત્નેભ્યઽઇત્યુક્ત્વા "સર્વધાતુભ્યઽઇત્યપિ ।
"સર્વબીજેભ્યઽઇત્યુક્ત્વા"સર્વલોહેભ્યઽઇત્યપે

"નદીભ્યઃપાતાલેભ્યઽશ્ચ "નાગેભ્યોઽજુહુયાત્તતઃ ।
"દિગ્ગજેભ્યો વિષ્ણવેઽ ચ સ્વાહાન્તં જુહુયાત્ક્રમાત્

તત આભ્યન્તરદ્વારદક્ષિણન્તંભદક્ષિણે ।
મેદિનીં તુ સમભ્યર્ચ્ય જપેત્સૂક્તં તુ પૌરુષમ્

મેદિન્યાદીંસ્તતો જપ્ત્વાતત્તત્થ્સાવં સ્પૃશેદ્બુધઃ ।
કૃત્વાન્તઃ પરિષેકન્તુ તત્ર કાર્યં સમાચરેત્

નષ્ટે ગર્ભે ચ હુત્વૈવં સંપાદ્ય સ્થાપયેત્પુનઃ ।
અન્યૈષ્ટકાર્થં જુહુયાદ્વૈષ્ણવં વિષ્ણુસૂક્તકમ્

પુરુષસૂક્તં ચ હુત્વાતુ જુહુયાદ્વિધિના બુધઃ ।
વિમાનપાલદૈવત્યં જપન્ વેદાદિકાન્મનૂન્

વિમાનસ્યોપરિષ્ટાત્તુ સ્થૂપિકીલાદધસ્તથા ।
જપન્વૈવિષ્ણુસૂક્તં ચ કુર્યાચ્ચૈવાભિમર્શનમ્

ધ્રુવે પ્રમાણહીને ચ પરિસ્તીર્ય ચ પાવકમ્ ।
ધ્રુવસ્થાપનવદ્ધુત્વા રત્નન્યાસોદિતાન્મનૂન્

જપેત્થ્સાપનસૂક્તં ચ નવીકૃત્ય પ્રયત્નતઃ ।
કૌતુકાદીંશ્ચ કૃત્વૈવ પ્રતિષ્ઠાં કારયેદ્બુધઃ

નષ્ટે ધ્રુવે પુનઃકુર્યાદુત્કૃષ્ટદ્રવ્યનિર્મિતમ્ ।
અથ વા વૂર્વવત્કૃત્વા સ્થાપયેદ્વિધિનાત્વરઃ,

નરૈર્વૃષૈર્મૃગાદ્યૈર્વાબેરમુત્પાટિતં યદિ ।
અહીનાઙ્ગં તુ સંગૃહ્ય શુદ્ધ્યર્થમધિવાસયેત્

જલાધિવાસં કૃત્વા તુ તત્થ્સાને વિધિના બુધઃ ।
રત્નન્યાસં ચ કૃત્વૈવ પ્રતિષ્ઠાં પુનરાચરેત્

અન્યાલયાદપહૃતમનિષ્પન્નક્રિયં તથા ।
શિલાબેરં યદિ સ્યાત્તદ્ભૂમૌ સમ્યક્ પિધાય ચ

વિધિનાહૃત્ય સંસ્કાર્યં કૃત્વા સ્થાપનમાચરેત્ ।
શિલ્પિના વિથિપૂર્વં તુ કૃતં બેલં તથા ચરેત્

યથાવિધિ યથાસ્થાનં સ્થાપિતં દોષવર્જિતમ્ ।
બેરં ન ચાલયેદ્યસ્માદ્રાજરાષ્ટ્રવિનાશનમ્

તદ્દોષશમનાર્થાય પદ્માગ્નૌ જુહુયાત્ક્રમાત્ ।
સપ્તાહં તુ મહાશાન્તિં કુર્યાદ્બ્રાહ્મણભોજનમ્

દદ્યાત્સુવર્ણં ગાં ભૂમિં પ્રતિષ્ઠાં પુનરાચરેત્ ।
અવિધિજ્ઞૈરથાચાર્યૈર્ ઋત્વિગ્ભિસ્થાપગૈસ્ તથા

સ્થાપિતં બેરમાજ્ઞાય ચાલયિત્વા યથાવિધિ ।
વિધિજ્ઞૈસ્થ્પાપનં વિદ્વાન્ કારયેદત્વરં તથા

વિધિજ્ઞૈસ્થ્સાપિતં બેરમજ્ઞાનાચ્ચાલિતં યદિ ।
શાન્તિં હુદ્વા વિધાનેન વિધિજ્ઞૈસ્થ્સાપયેત્પુનઃ

નદીતટાકપાથોધિપ્રવાહૈર્વાત્યયાધ વા ।
દૈવાત્પ્રચાલિતે તત્ર વિમાને વા ધ્રુવે ઽપિ વા

ભૂમૌ પિધાય તદ્બેરં નિર્માય પુનરાલયમ્ ।
અચલં સ્થાપયેદ્બેરં શાસ્ત્રોક્તેનૈવ વર્ત્મના

સાપાયે તુ સ્થલે તસ્મિન્ સન્નિકૃષ્ટે સ્થલે ચરેત્ ।
ગ્રામાદૌ વા વિવિક્તે વા પ્રદેશે સુમનોરમે

વિમાનં સુદૃઢં કૃત્વા દેવમાદાય તત્ર વૈ ।
સર્વૈશ્ચ પાર્ષદૈર્યુક્તં સંસ્થાપ્ય વિધિનાર્ઽચયેત્

ગ્રામાદીનામભાવે તુ શતદણ્ડાત્પરં તતઃ ।
વિમાનં વિસ્તૃતે દેશે કૃત્વા સંસ્થાપ્ય ચાર્ચયેત્

રાજારાષ્ટ્રાન્તરં જિત્વા બેરમાહૃત્ય યત્નતઃ ।
સ્વરાષ્ટ્રેસ્થાપિતું ચેચ્છેદ્યદિ ગ્રામં વિધાય ચ

તદ્વાસ્ત્વઙ્ગાલયે બેરં વિધિના સ્થાપ્ય ચાર્ચયેત્ ।
અપૌરુષાલયાભ્યાશે વિમાનં પૌરુષં યદિ

કર્તુમિચ્છેત્તદા કુર્યાત્તત્પ્રાકારાન્તરે પુનઃ ।
ભૂશુદ્ધ્યાદીન્વિના કૃત્વા પ્રાકારં પ્રતિમાદિકમ્

પ્રતિષ્ઠાપ્યાર્ઽચયેત્તસ્ય મૂલસ્થાનાર્ઽચનં ફલમ્ ।
પ્રમાદાદથવા દૈવા દાલયે સ્નપનાલયે

આસ્થાનમણ્ડપે પાકસ્થાનપ્રાકારયોરપિ ।
ગોવુરેસ્નાનપાનીયશાલાદૌ વહ્નિદૂષિતે

મહાવાતહતે ઽકસ્માદશન્યાદિહતે તથા ।
પારમાત્મિકમબ્જાગ્નાવીઙ્કારાદીંસ્ તથા હુનેત્

વિચ્છિન્નં મિન્દાહુતીચૈવ આગ્નેયં વ્યાહૃતીસ્તથા ।
પુનરન્યન્નવં કૃત્વા પ્રતિષ્ઠાં કારયેત્ક્રમાત્

શિલાગ્રહણ કાલે વા તદા દારુગ્રહે ઽપિ ચ ।
ક્રિયાઙ્ગીને વિપર્યાસે વૈષ્ણવં વિષ્ણુસૂક્તકમ્

મિન્દાહુતી ચ વિચ્છિન્નં વ્યાહૃત્યન્તં હુનેદ્બુધઃ ।
દ્વારસ્તંભે ભુવઙ્ગાદૌ હીને માને ઽગ્નિદૂષિતે

જીર્ણે વા કૃમિદષ્ટે વાનુપયુક્તં ત્યજેદ્બુધઃ ।
અન્યમાહૃત્ય વિધિના સંયોજ્યૈવ ચ પૂર્વવત્

નિત્યાગ્નૌ વૈષ્ણવં સૌમ્યમાગ્નેયં શાન્તિમાચરેત્ ।
ગર્ભન્યાસાર્થમથવા પીઠન્યાસાર્થમેવ વા

રત્નાનામપ્યલાભે તુ સુવર્ણં તત્ર નિક્ષિપેત્ ।
વિષ્ણુસૂક્તં તુ જુહુયાત્પ્રાયશ્ચિત્તં તુ તદ્ભવેત્

ધાતૂનાં પારદં પ્રાક્તમલાભપ્રણિધિન્તુ તત્ ।
પારદં તત્ર નિક્ષિપ્ય બ્રાહ્મં રૌદ્રં ચ નિષ્કૃતિઃ

યવા બીજપ્રતિનિધિર્મુદ્ગાન્વા તત્ર નિક્ષિપેત્ ।
વાયવ્યં વૈષ્મવં ચેતિ જુહુયાત્તત્ર નિષ્કૃતિઃ

ધ્રુવબેલસ્ય નિર્માણે શૂલગ્રહણકર્મણિ ।
સ્થાપને વા વિપર્યાસે બ્રાહ્મં રૌદ્રં ચ વૈષ્ણવમ્

વાહૃત્યન્તં ચ હુત્વૈવ વિધિના યોજયેત્પુનઃ ।
અપ્રમાણે વિમાને તુ બેરં માનવિવર્જિતમ્

અજ્ઞાનાત્ સ્થાપિતં ચેત્તદ્રાજરાષ્ટ્રવિનાશકૃત્ ।
તદ્દોષશમનાર્થં ચ મહાશાન્તિં હુનેદ્બુધઃ

તદ્વિમાનં ચ તદ્બેરં સ્થાપયેદ્વિધિવત્પુનઃ ।
તત્તદ્બેરોક્તશૂલાનાં પ્રમાણં યદિ હીયતે

પૂર્ણં કૃત્વા વૈષ્ણવં ચ પૌરુષં સૂક્તમેવ ચ ।
"દદ્ભ્યસ્સ્વાઽહેત્યઙ્ગહોમં હુત્વાતુ સ્થાપયેત્પુનઃ

સ્નેહચૂર્ણકષાયાદૌ હીને યોગવિપર્યયે ।
રજ્જુબન્ધાષ્ટબન્ધાદૌ શર્કરાલેપને તથા

તથા મૃદાલેપને ચ પટાચ્છાદનકર્મણિ ।
ભૂષાદૌ ક્રમહીને વા વર્ણાદીનાં વ્યતિક્રમે

વૈષ્ણવં બ્રાહ્મરૌદ્રાગ્નિમહાભૂતાથિપાંસ્તથા ।
પ્રાજાપત્યં વ્યાહૃતીશ્ચ હુત્વા વિધિપદાચરેત્

મહાબેરં ચાર્ધચિત્રં મૃણ્મયં નૈવ કારયેત્ ।
સૌવર્ણં રાજતં તામ્રં શૈલં દારવમેવવા

રત્નજં વાર્ધચિત્રસ્તુ કુર્યાદ્બેરં સલક્ષણમ્ ।
કૃત્રિમેણાપ્યનુક્તેન વર્ણેનાલેપિતં પુનઃ

બેરં પ્રક્ષાલ્ય નિર્વાસવારિણા પરિમાર્જ્યચ ।
વૈષ્ણવં વિષ્ણુસૂક્તં ચ હુત્વાબ્જાગ્નૌ જયાદિકાન્

પશ્ચાદ્યથોક્તવર્ણેન યથાર્હમનુલેપયેત્ ।
ધ્રવબેરં સુધાયુક્ત મિષ્ટકાકલ્પિતં તથા

દુષ્ટદ્રવ્યકૃતં વાથ સ્થાપિતં ચાભિચારિકમ્ ।
તચ્છીઘ્રમપહાયેવ પદ્માગ્નૌ વૈષ્મવં તથા

વિષ્ણુસૂક્તં પૌરુષં ચ શ્રીભૂદૈવત્યમેવ ચ ।
યદ્દેવાદીંસ્ તથા બ્રાહ્મરૌદ્રપાવકવારુણાન્

સર્વદૈવત્યમન્ત્રાંશ્ચ પારમાત્મિકમેવ ચ ।
મહાશાન્તિ ચ હુત્વૈતાં સર્વદોષવિનાશિનીમ્

પશ્ચત્સંસ્કૃત્ય વિધિવદ્બેરં સંસ્થાપ્ય ચાર્ચયેત્ ।
વૃત્તલોહારકૂટાદ્યૈરનુક્તદ્રવ્યસંભવૈઃ

નિર્મિતં કૌતુકં બેરમભિચારાય કલ્પતે ।
તદ્દોષશાન્ત્યૈ પદ્માગ્નૌ મહાશાન્તિં સમાચરેત્

બેરં સલક્ષણં કૃત્વા વિધિના સ્થાપયેત્પુનઃ ।
કૌતુકં સ્થિતમાસીનમથ વા કારયેદ્બુધઃ

શયાનં નાચરેદાર્ષં યથાવસ્થિતમર્ચયેત્ ।
નિર્દુષ્ટે કૌતુકાદૌ તુ પૂજ્યમાને તુ વિગ્રહે

નૈવ પ્રવેશયેદ્બેરમુત્કૃષ્ટદ્રવ્યકલ્પિતમ્ ।
નિકૃષ્ટદ્રવ્યજં ચાપિ પૂજ્યમાનં ન સંત્યજેત્

અર્ચ્યમાને કૌતુકાદૌ વિરૂપે વર્ણવર્જિતે ।
યુક્તેવા ઝર્ઝુરાદ્યૈશ્ચ ધ્રુવેશક્તિં સમર્પ્ય ચ

નવીકૃત્ય પુનર્બિંબં સંશોધ્ય સ્થાપયેત્પુનઃ ।
કૌતુકં ચેદર્ચ્યમાનં દૈવાદ્રાજાદિભિર્હૃતે

તદ્દેશશુદ્ધિં કૃત્વૈવ મહાશાન્તિં પુરોદિતામ્ ।
કૃત્વા ન્યસ્યાત્ર રત્નં વા સુવર્ણં કૂર્ચમેવ વા

ધ્રુવાદ્વા હૃદયાદર્ક મણ્ડલાદ્વા વિધાનતઃ ।
દેવમાવાહ્ય તત્કાલે પશ્ચાદ્બેરં યથાવિધિ

પૂર્વદ્રવ્યેણ વોત્કૃષ્ટદ્રવ્યેણાપિ પ્રકલ્પયેત્ ।
કાલાપેક્ષામકૃત્વૈવ પ્રતિષ્ઠાં પૂર્વવચ્ચરેત્

મધૂચ્છિષ્ટક્રિયાહીનં બેરમાદાય વૈષ્ણવમ્ ।
શાન્તિંહુત્વા રૌદ્રસૌરપાવકાન્ પુનરાચરેત્

અન્યાલયે સ્થાપિતં તુ ધ્રુવં કૌતુકમેવ વા ।
અન્યાલયે સ્થાપયેચ્ચેન્મહાશાન્તિં હુનેદ્બુધઃ

વૈષ્ણવાંન્તુ સુસંપૂજ્ય બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેદ્બહુ ।
તત્તત્થ્સાને તુ વિધિના સંસ્થાપ્યાર્ચન માચરેત્

ગ્રામાદીનામાલયસ્ય નાશેબેરં તુ તદ્ગતમ્ ।
અન્યસ્મિન્નાલયે સ્થાપ્ય યથાર્હં તુ સમર્ચયેત્

કૃતે તુ પીઠસંઘાતે બેરે ત્વવનતે ક્રમાત્ ।
દક્ષિણાદિ ભવેન્મૃત્યુરર્થનાશો ઽભિવર્ધનમ્

પુત્રહાનિ સ્તુન્દભેદે ધ્યાન્યાનાં તુ વિનાશનમ્ ।
ઉરશ્છિદ્રેર્ઽથનાશશ્ચ કૃશે કાર્શ્યં ભજેન્નરઃ

સ્થૂલે ચ મહતીવ્યાધિર્દીર્ઘે ઽનાયુષ્યમેવ ચ ।
હ્રસ્વે ઽદુર્ભિક્ષમાપ્નોતિ ન્યૂનાધિક્યસમુદ્ભવે

અન્યેષ્વઙ્ગેષુ હાનિસ્સ્યાચ્છાસ્ત્રોક્તં સમ્યગાચરેત્ ।
ધ્રુવસ્ય સ્થાપનાદર્વાક્ પ્રાક્પ્રતિષ્ઠાવિધેસ્તથા

અનુક્તનિષ્કૃતિં વક્ષ્યે કાપિલેન ઘૃતેન વૈ ।
પદ્માગ્નૌ વૈષ્ણવં વિષ્ણુસૂક્તં સુક્તં ચ પૌરુષમ્

શ્રીભૂદૈવત્યમન્ત્રાંશ્ચ જુહુયાદ્વ્યાહૃતીર્બુનઃ ।
તત્તત્કર્મપુનઃ કુર્યાદન્યથા નિષ્ફલં ભવેત્