Bhṛgusaṃhitā · Chapter 23
iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre dvāviṃśo 'dhyāyaḥ.
athatrayoviṃśo 'dhyāyaḥ.
athatrayoviṃśo 'dhyāyaḥ.
utsavacakram
ataḥparaṃ pravakṣyāmi pūrvoddiṣṭaṃ sudarśanam /
sudarśanasya coddiṣṭaṃ pramāṇaṃ ca viśeṣuḥ
mahāberasya mānena navāṅgulamiti smṛtam /
tasya vṛttaṃ samuddiṣṭamarāścaiva tu tṣaṅgulam
vṛttaṃ paṭṭasya vistāramekāṅgulamudāhṛtam /
tanmadhye cārakūṭaṃ syādekāṃgulamudāhṛtam
arā dvādaśa uddiṣṭā etaccakrasya vai tathā /
adhamaṃ mārgamālokya proktametatpramāṇakam
tatra madhyaṃ pramāṇantu vakṣyāmi śruṇutādarāt /
mahāberasya hastena dvādaśāṃgulamucyate
tadvṛttaṃ tasya hastena dvādaśāṃgulamucyate /
vṛttaṃ tasya samuddiṣṭamārakūṭaṃ dviyaṅgulam
vṛttapaṭṭasya vistāramekāṃgulamudāhṛtam /
aṣṭau ca caturaṅgulyā? duddiṣṭāśca samāsataḥ
arāṣṣoḍaśa uddiṣṭāścakrasyaiva tu madhyame /
kūrmaṃ vāpyatha siṃhaṃ vā padmaṃ vāpyatha kālayet
adhastādyogadaṇḍaṃ ca ekāṅgulamudāhṛtam /
ubhayoḥ pādayoścaiva siṃhenaiva tu kārayet
āyasenaiva vā kuryāddāruṇā vā tathaiva ca /
sarvatra suṃdaraṃ kuryātsajānana? vidhīyate
etallakṣaṇamudgiṣṭaṃ cakrasyaiva pramāṇataḥ /
madhūcchiṣṭena vidhinā kuryādvai tatra tatra tu
vidadhyāddeva devasya heti pravaramuttamam /
pramāṇaṃ ca tu sarvatra tattribhāgaṃ viśeṣataḥ
sthāpanāṃ mūrtimantraṃ ca cakrasya śruṇutarṣayaḥ /
athātassaṃpravakṣyāmi vaiṣṇavaṃ cakramuttamam
trividhaṃ cakramuddiṣṭaṃ brahmaṇā parameṣinā /
kālacakraṃ vīracakraṃ sahasravikacaṃ kramāt
karoddhṛtaṃ vīracakraṃ devasya mukhamānataḥ /
sarvājināṃ samūhanta bajaṃ khatrayamantataḥ?
devasya mukhamānaṃ syāddvādaśāṣṭāracihnitam /
jvālāpañcakasaṃyuktaṃ karāgre dakṣiṇe caret
mayaṃ mahīmayaṃ divyamaṣṭāraṃ dvādaśārakam /
ebhirmantraissamabhyarcya rakṣārthaṃ mokṣaśāntaye
kālacakraṃ pravakṣyāmi autsavaṃ sarvaśāntidam /
dhruvaberamukhāyāmaṃ dviguṇāyāmavistṛtam
vṛttaṃ ca ṣaḍguṇaṃ proktaṃ kṣatāntaṃ tatsuvṛttakam /
vṛttasya paṭṭavistāraṃ triyaṅgulamiti smṛtam
ṣaḍaṅgulasamāyāmamārakūṭaṃ tu tṣaṅgulam /
yavā kārakarā jñeyā ubhayatra praveśatā
arakūṭe 'tha siṃhaṃ vā makaraṃ vātha padmakam /
jvālātrikaṃ vā kartavyaṃ jvālāpañjakameva vā
śatāṣṭāraṃ niṃśatiṃ vā uttame samyagācaret /
catuṣpañcadvipañcāśanmadhyame samudāhṛtam
dvātriṃśadvā caturviṃśadadhame saṃprayojayet /
evaṃ syātkālacakrantu utsavārthaṃ prakalpayet
cakrādhastāttathā nālaṃ dvādaśāṃgulamācaret /
cakradviguṇadaṇḍantu khadiraṃ cāsanaṃ bhavet
yājñikairatha vā vṛkṣaiḥ kārayedatra śāsanam /
ṣaḍaṅgulāyatavistārāṃ phalakāṃ saṃprakalpayet
vṛttaṃ vā caturaśraṃ vā laṃbadāmasamāyutam /
triyaṅgulasamutsedhaṃ saṃdhayettarikopari
tadadhastāttu tāṭiṃ ca kuṃbhalaṃbakasaṃyutam /
aṣṭāṃgulasamutsethaṃ kārayediti śāsanam
antassuṣirasaṃ kṛtvā?daṇḍāgre cādha eva vā /
kūradaṇḍena saṃyojya phalakophalapadmakam
latā prasthataraṃ vāpi kārayediti śāsanam /
padmaṃ tu tṣaṅgunāyāmaṃ vistāramadhikāṃgulam
pālikopari siṃhau dvāvubhayoḥ pārśvayoścaret /
cakraṃ saṃvahamānau tau yāvattatra ca kālayet
tayormānaṃ samuddiṣṭaṃ pañcāṃgulamiti smṛtam /
daṇḍamadhyena kuryāttaddaṇḍamūle ṣaḍaṅgulam
pīṭhaṃ ṣaḍaṅgulotsedhaṃ caturaṅgulameva vā /
vṛttaṃ vā caturaśraṃ vā sarojadalakarṇayuk
ṣāḍhaśāṃgulamāyāmaṃ vistāraṃ saṃprakīrtitam /
karṇikāmadhyame nālamaṣṭāṃgula samāyutam
nāladaṇḍena saṃyojya bandhayedaṣṭabandhanaiḥ /
hāravatsudṛḍhaṃ kuryādavakramṛjusaṃyutam
evaṃ kṛtvā yathāmārgaṃ sthāpanaṃ samyagācaret /
sahasravikacaṃ cakraṃ puruṣākāramācaret
raktābhaṃ nīlavarṇaṃ ca navatālena mānataḥ /
dvibhujaṃ mukuṭodbandhaṃ cakracūlinamācaret
sudarśanaṃ tathā cakraṃ sahasravikacaṃ tathā /
anapāyinamityevaṃ mūrtimantraissamarcayet
śatadhāraṃ kālacakraṃ sarvāsuravimardanam /
sarvavighnaharaṃ ceti kālacakraṃ samarcayet
kālacakraṃ pravakṣyāmi sarvāsuravināśanam /
ṣaṭṭriṃśadaṅgulaṃ vāpi ṣaṭ pañcāśacchatāṣṭakam
vistārāyāmatomānamuttamādhamamadhyamam /
mānāṃgulena tadgrāhyaṃ takṣakaṃ vartulaṃ bhavet
sahasrārā aṣṭaśataṃ triśataṃ ṣaṣṭimeva vā /
arāḥkrameṇa saṃyuktā uttamādhamamadhyamāḥ
caturviṃśattathā jvālāṣṣoḍaśa dvādaśātha vā /
daśasaptāṅgulaṃ pañca vṛttaṃ paṭṭasya saṃyutam
cakraprabhehakaṃ bhāgaṃ pīṭhaṃ padmakamācaret /
daṇḍādīni vinā tasya padmaṃ pīṭhasyayojayet
etaduktaṃ mahaccakraṃ sarvāriṣṭavināśanam /
cakrasya sthāpanaṃ mārgaṃ pravakṣyāmi tapodhanāḥ
aṅkurānarpayitvātu kārayedakṣimocanam /
tathādhivāsanaṃ kṛtvā gavyānāmadhivāsanam
yāgaśālāṃ tathā kṛtvā bhūṣayettoraṇānvitam /
śayyāvediṃ ca tanmadhye cādhyardhāyāmavistṛtam
tatturyāṃśodayāṃ vediṃ kṛtvā tāṃ caturaśrakam /
prācyāmāhavanīyaṃ ca kuṇḍamaupāsanāgnivat
prācyāṃ tu snānavediṃ ca kṛtvācaiva vicakṣaṇaḥ /
athādhivāsitaṃ cakramādāyevābhiṣicya ca
agniṃ saṃsādhya pūrvoktaṃ kuṃbhaṃ saṃsāthayetpunaḥ /
cakrasyābhimukhe kuṃbhaṃ dhānyapīṭhoparikramāt
sannyasya tu gururdhīmān yaditaṃ bhāvayettathā /
grāmaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā śālāyāṃ sthāpayettathā
hṛtpadmamadhye cakreśaṃ dvibhujaṃ prāṃjalīkṛtam /
raktābhaṃ kṛtavastrābhaṃ dhyātvāsamyak prapūrya ca
tasmātkuṃbhe samāvāhya pūrvoktamabhipūjya ca /
vedyāṃ saṃsnāpya taccakraṃ kalaśaisnāpayettadā
samala kṛtya vaktrādyairdhānyapīṭhoparikramāt /
sannyasya kuṃbhaṃ saṃyuktaṃ baddhvā pratisaraṃ tataḥ
śāyayitvā tathā cakraṃ hautraṃ samyak praśaṃsya ca /
cakrāṅgānyāyadhāṃgāni mūrtimantrān pracakṣate
paścādagniṃ paristīrya vaiṣṇavairmantra saṃyutaiḥ /
"bhūmānano 'gre vandyāna'hutvā gāyatrisaṃyutam
śatamaṣṭottaraṃ hutvā rātriśeṣaṃ vyapohya ca /
snātvā prabhāte pūrvoktaṃ cakramādāya pūrvavat
grāmaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā kuṃbhenāsādayettathā /
maṇḍape dakṣiṇe pārśve kṛtapīṭhe viśeṣataḥ
ratnaṃ nikṣipya pūrvoktamantreṇa sthāpayettadā /
cakramantrau susannyasya bījān sannyasya pūrvavat
kuṃbhācchaktiṃ tathāvāhya pūjayedāsanādibhiḥ /
pāyasādyairni vaidyātha guruṃ samyak prapūjayet
Original text: Bhṛgusaṃhitā (a text of the Vaikhānasa-tradition) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0