Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhṛgusaṃhitā · Chapter 23

23.1

iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre dvāviṃśo 'dhyāyaḥ.
athatrayoviṃśo 'dhyāyaḥ.
athatrayoviṃśo 'dhyāyaḥ.
utsavacakram
ataḥparaṃ pravakṣyāmi pūrvoddiṣṭaṃ sudarśanam /
sudarśanasya coddiṣṭaṃ pramāṇaṃ ca viśeṣuḥ

23.2

mahāberasya mānena navāṅgulamiti smṛtam /
tasya vṛttaṃ samuddiṣṭamarāścaiva tu tṣaṅgulam

23.3

vṛttaṃ paṭṭasya vistāramekāṅgulamudāhṛtam /
tanmadhye cārakūṭaṃ syādekāṃgulamudāhṛtam

23.4

arā dvādaśa uddiṣṭā etaccakrasya vai tathā /
adhamaṃ mārgamālokya proktametatpramāṇakam

23.5

tatra madhyaṃ pramāṇantu vakṣyāmi śruṇutādarāt /
mahāberasya hastena dvādaśāṃgulamucyate

23.6

tadvṛttaṃ tasya hastena dvādaśāṃgulamucyate /
vṛttaṃ tasya samuddiṣṭamārakūṭaṃ dviyaṅgulam

23.7

vṛttapaṭṭasya vistāramekāṃgulamudāhṛtam /
aṣṭau ca caturaṅgulyā? duddiṣṭāśca samāsataḥ

23.8

arāṣṣoḍaśa uddiṣṭāścakrasyaiva tu madhyame /
kūrmaṃ vāpyatha siṃhaṃ vā padmaṃ vāpyatha kālayet

23.9

adhastādyogadaṇḍaṃ ca ekāṅgulamudāhṛtam /
ubhayoḥ pādayoścaiva siṃhenaiva tu kārayet

23.10

āyasenaiva vā kuryāddāruṇā vā tathaiva ca /
sarvatra suṃdaraṃ kuryātsajānana? vidhīyate

23.11

etallakṣaṇamudgiṣṭaṃ cakrasyaiva pramāṇataḥ /
madhūcchiṣṭena vidhinā kuryādvai tatra tatra tu

23.12

vidadhyāddeva devasya heti pravaramuttamam /
pramāṇaṃ ca tu sarvatra tattribhāgaṃ viśeṣataḥ

23.13

sthāpanāṃ mūrtimantraṃ ca cakrasya śruṇutarṣayaḥ /
athātassaṃpravakṣyāmi vaiṣṇavaṃ cakramuttamam

23.14

trividhaṃ cakramuddiṣṭaṃ brahmaṇā parameṣinā /
kālacakraṃ vīracakraṃ sahasravikacaṃ kramāt

23.15

karoddhṛtaṃ vīracakraṃ devasya mukhamānataḥ /
sarvājināṃ samūhanta bajaṃ khatrayamantataḥ?

23.16

devasya mukhamānaṃ syāddvādaśāṣṭāracihnitam /
jvālāpañcakasaṃyuktaṃ karāgre dakṣiṇe caret

23.17

mayaṃ mahīmayaṃ divyamaṣṭāraṃ dvādaśārakam /
ebhirmantraissamabhyarcya rakṣārthaṃ mokṣaśāntaye

23.18

kālacakraṃ pravakṣyāmi autsavaṃ sarvaśāntidam /
dhruvaberamukhāyāmaṃ dviguṇāyāmavistṛtam

23.19

vṛttaṃ ca ṣaḍguṇaṃ proktaṃ kṣatāntaṃ tatsuvṛttakam /
vṛttasya paṭṭavistāraṃ triyaṅgulamiti smṛtam

23.20

ṣaḍaṅgulasamāyāmamārakūṭaṃ tu tṣaṅgulam /
yavā kārakarā jñeyā ubhayatra praveśatā

23.21

arakūṭe 'tha siṃhaṃ vā makaraṃ vātha padmakam /
jvālātrikaṃ vā kartavyaṃ jvālāpañjakameva vā

23.22

śatāṣṭāraṃ niṃśatiṃ vā uttame samyagācaret /
catuṣpañcadvipañcāśanmadhyame samudāhṛtam

23.23

dvātriṃśadvā caturviṃśadadhame saṃprayojayet /
evaṃ syātkālacakrantu utsavārthaṃ prakalpayet

23.24

cakrādhastāttathā nālaṃ dvādaśāṃgulamācaret /
cakradviguṇadaṇḍantu khadiraṃ cāsanaṃ bhavet

23.25

yājñikairatha vā vṛkṣaiḥ kārayedatra śāsanam /
ṣaḍaṅgulāyatavistārāṃ phalakāṃ saṃprakalpayet

23.26

vṛttaṃ vā caturaśraṃ vā laṃbadāmasamāyutam /
triyaṅgulasamutsedhaṃ saṃdhayettarikopari

23.27

tadadhastāttu tāṭiṃ ca kuṃbhalaṃbakasaṃyutam /
aṣṭāṃgulasamutsethaṃ kārayediti śāsanam

23.28

antassuṣirasaṃ kṛtvā?daṇḍāgre cādha eva vā /
kūradaṇḍena saṃyojya phalakophalapadmakam

23.29

latā prasthataraṃ vāpi kārayediti śāsanam /
padmaṃ tu tṣaṅgunāyāmaṃ vistāramadhikāṃgulam

23.30

pālikopari siṃhau dvāvubhayoḥ pārśvayoścaret /
cakraṃ saṃvahamānau tau yāvattatra ca kālayet

23.31

tayormānaṃ samuddiṣṭaṃ pañcāṃgulamiti smṛtam /
daṇḍamadhyena kuryāttaddaṇḍamūle ṣaḍaṅgulam

23.32

pīṭhaṃ ṣaḍaṅgulotsedhaṃ caturaṅgulameva vā /
vṛttaṃ vā caturaśraṃ vā sarojadalakarṇayuk

23.33

ṣāḍhaśāṃgulamāyāmaṃ vistāraṃ saṃprakīrtitam /
karṇikāmadhyame nālamaṣṭāṃgula samāyutam

23.34

nāladaṇḍena saṃyojya bandhayedaṣṭabandhanaiḥ /
hāravatsudṛḍhaṃ kuryādavakramṛjusaṃyutam

23.35

evaṃ kṛtvā yathāmārgaṃ sthāpanaṃ samyagācaret /
sahasravikacaṃ cakraṃ puruṣākāramācaret

23.36

raktābhaṃ nīlavarṇaṃ ca navatālena mānataḥ /
dvibhujaṃ mukuṭodbandhaṃ cakracūlinamācaret

23.37

sudarśanaṃ tathā cakraṃ sahasravikacaṃ tathā /
anapāyinamityevaṃ mūrtimantraissamarcayet

23.38

śatadhāraṃ kālacakraṃ sarvāsuravimardanam /
sarvavighnaharaṃ ceti kālacakraṃ samarcayet

23.39

kālacakraṃ pravakṣyāmi sarvāsuravināśanam /
ṣaṭṭriṃśadaṅgulaṃ vāpi ṣaṭ pañcāśacchatāṣṭakam

23.40

vistārāyāmatomānamuttamādhamamadhyamam /
mānāṃgulena tadgrāhyaṃ takṣakaṃ vartulaṃ bhavet

23.41

sahasrārā aṣṭaśataṃ triśataṃ ṣaṣṭimeva vā /
arāḥkrameṇa saṃyuktā uttamādhamamadhyamāḥ

23.42

caturviṃśattathā jvālāṣṣoḍaśa dvādaśātha vā /
daśasaptāṅgulaṃ pañca vṛttaṃ paṭṭasya saṃyutam

23.43

cakraprabhehakaṃ bhāgaṃ pīṭhaṃ padmakamācaret /
daṇḍādīni vinā tasya padmaṃ pīṭhasyayojayet

23.44

etaduktaṃ mahaccakraṃ sarvāriṣṭavināśanam /
cakrasya sthāpanaṃ mārgaṃ pravakṣyāmi tapodhanāḥ

23.45

aṅkurānarpayitvātu kārayedakṣimocanam /
tathādhivāsanaṃ kṛtvā gavyānāmadhivāsanam

23.46

yāgaśālāṃ tathā kṛtvā bhūṣayettoraṇānvitam /
śayyāvediṃ ca tanmadhye cādhyardhāyāmavistṛtam

23.47

tatturyāṃśodayāṃ vediṃ kṛtvā tāṃ caturaśrakam /
prācyāmāhavanīyaṃ ca kuṇḍamaupāsanāgnivat

23.48

prācyāṃ tu snānavediṃ ca kṛtvācaiva vicakṣaṇaḥ /
athādhivāsitaṃ cakramādāyevābhiṣicya ca

23.49

agniṃ saṃsādhya pūrvoktaṃ kuṃbhaṃ saṃsāthayetpunaḥ /
cakrasyābhimukhe kuṃbhaṃ dhānyapīṭhoparikramāt

23.50

sannyasya tu gururdhīmān yaditaṃ bhāvayettathā /
grāmaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā śālāyāṃ sthāpayettathā

23.51

hṛtpadmamadhye cakreśaṃ dvibhujaṃ prāṃjalīkṛtam /
raktābhaṃ kṛtavastrābhaṃ dhyātvāsamyak prapūrya ca

23.52

tasmātkuṃbhe samāvāhya pūrvoktamabhipūjya ca /
vedyāṃ saṃsnāpya taccakraṃ kalaśaisnāpayettadā

23.53

samala kṛtya vaktrādyairdhānyapīṭhoparikramāt /
sannyasya kuṃbhaṃ saṃyuktaṃ baddhvā pratisaraṃ tataḥ

23.54

śāyayitvā tathā cakraṃ hautraṃ samyak praśaṃsya ca /
cakrāṅgānyāyadhāṃgāni mūrtimantrān pracakṣate

23.55

paścādagniṃ paristīrya vaiṣṇavairmantra saṃyutaiḥ /
"bhūmānano 'gre vandyāna'hutvā gāyatrisaṃyutam

23.56

śatamaṣṭottaraṃ hutvā rātriśeṣaṃ vyapohya ca /
snātvā prabhāte pūrvoktaṃ cakramādāya pūrvavat

23.57

grāmaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā kuṃbhenāsādayettathā /
maṇḍape dakṣiṇe pārśve kṛtapīṭhe viśeṣataḥ

23.58

ratnaṃ nikṣipya pūrvoktamantreṇa sthāpayettadā /
cakramantrau susannyasya bījān sannyasya pūrvavat

23.59

kuṃbhācchaktiṃ tathāvāhya pūjayedāsanādibhiḥ /
pāyasādyairni vaidyātha guruṃ samyak prapūjayet

Original text: Bhṛgusaṃhitā (a text of the Vaikhānasa-tradition) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc