Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhṛgusaṃhitā · Chapter 22

22.1

kāmye tu
sumuhūrte syātpūjanaṃ nānyadhā caret.
iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ
saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre ekaviṃśo 'dhyāyaḥ.
atha dvāviṃśo 'dhyāyaḥ.
atha dvāviṃśo 'dhyāyaḥ.
snapanam
athātassnapanāgāraṃ pramukhe cottare tathā /
aiśānyāṃ vā viśeṣaṇa prapāṃ vā maṇḍapantu vā

22.2

vitānopari saṃvītaṃ laṃbamānaṃ pariṣkṛtam /
staṃbhāntsaṃveṣṭya vastraiśca dukūlaistāntavairapi

22.3

muktādāmasamāyuktaṃ pūrṇakuṃbhasamanvitam /
satvaṃ rajastamaścaiva aiśvaryaṃ cādhidaivatam

22.4

caturvedādikairmantraistoraṇāṃsthsāpayetkramāt /
ubhayoḥ pārśvayoścaiva kadalīkramukānvitam

22.5

pūrvāstamuttarāntaṃ ca ṣaṭsūtraṃ saṃprasārya ca /
kalpayedāyatasamaṃ padānāṃ pañca viṃśatim

22.6

madhyebrāhmaṃ padaṃ hitvā caryārdhaṃ parito 'ṣṭa ca /
pūrvādi catvāri padaṃ dvārārthaṃ parikalpayet

22.7

śiṣṭāṃśca dvādaśapadān dravyanyāsārthamāharet /
madhyeśvabhrantu kartavyamaupāsanavidhānataḥ

22.8

madhyenimnaṃ ca kṛtvā tu tālamātrapramāṇataḥ /
śvabhrasya madhyame caiva bilvajaṃ phalakaṃ nyaset

22.9

tatpramāṇādhikaṃ pīṭhaṃ paritaścaturaṅgulam /
madhyehitvā pratiṣṭhāpya dvivedisahitaṃ kramāt

22.10

tataḥpāvanamārgeṇa jalaṃ gacchedudaṅmukham /
maṇḍapāttu bahisthsāne jalasthānaṃ tu khānayet

22.11

ācchādya kadalīpatraiḥ padmapatrairathāpi vā /
hāridraiścātha patrairvāpatraiḥ kramukajaistu vā

22.12

"atodevā'dimantreṇa kuśadarbhāṃntu śodhayet /
yāvacchvabhrapramāṇantu tāvatkṛtvāsamāharet

22.13

hastamātraṃ tathāyāme prokṣaṇārthaṃ tu kūrcakam /
mārjanārthantu kūrcaṃ ca ṣaḍaṅgulamiti smṛtam

22.14

pañcabhirvātribhirvātha dvādaśāṃgulamāyatam /
kalaśārthaṃ tu kurvīta yathākalaśasaṃkhyayo

22.15

taṇḍulairvrīhibhiścaiva satilaiścatrivedikam /
vrīhyardhaṃ taṇḍulaṃ proktaṃ tadardhaṃ ca tilānapi

22.16

uttamaṃ droṇamityuktaṃ madhyamaṃ tu tadardhakam /
adhamaṃ cāḍhakaṃ caiva paṅktiṃ kuryādvicakṣaṇaḥ,

22.17

samyak dagdhvātu kalaśānabhinnāntsaṃpragṛhya ca /
śarāvāṇāṃ pramāṇaṃ tu kuḍubaṃ samudāhṛtam

22.18

ṣaṭprasthamātraṃ karakaṃ kuṃbhaṃ tu droṇameva ca /
"devasya'tveti kalaśān kuṃbhādīntsaṃpragṛhya ca

22.19

yavāntaraṃ tu tantūnāṃ saṃveṣṭya kalaśānapi /
pūrvarātrau viśeṣeṇa deveśaṃ saṃpraṇamya ca

22.20

samabhyarcya nivedyaiva mukhavāsaṃ dadettataḥ /
pūrvoktena vidhānena baddhvāpratisaraṃ tataḥ

22.21

śayanaṃ sopadhānaṃ ca kālayitvātu pūrvavat /
śayane śāyayeddevamuttarācchādanaṃ caret

22.22

nṛttairgeyaiśca vādyaiśca rātriśeṣaṃ nayetkramāt /
tataḥ prabhāte dharmātmā yajamānayuto guruḥ

22.23

śvabhramadhye pratiṣṭhāpya kūrcāntsamyaṅnyasetkramāt /
jayādīrapi tatraiva caindrādyaiśāntamarcayet

22.24

paṅktīśamarcayetpūrvaṃ nīlavāruṇamadhyame /
viṣvakcenaṃ samabhyarcya someśānāntarepi ca

22.25

lokapālāntsamabhyarcye dvigrahairdaśabhistribhiḥ prāgdravyāṇi /
nadītire mṛdaṃ gṛhya sasyaṅe tretaṭākake

22.26

darbhamūle ca saṃgṛhya gajadante tathaivaca /
gośruṅge karkaṭāvāse valmīkasya tu madhyame

22.27

mahīṃ devīmanujñāpya tāścāhṛtya pṛthak pṛthak /
ātapenātha saṃśoṣya viśvāmitrān parihraset

22.28

śarāveṣu mṛdaṃ caiva pūrayityā pṛthak pṛthak /
indrādīśānaparyantaṃ pradakṣiṇavaśena tu

22.29

"udutya'miti mantreṇa prathamaṃ sannyasenmṛdaḥ /
mṛdupasnānamekaṃ tu aiśānyāṃ vipyasettadā

22.30

aśvadthena palāśena bilvena khadireṇa vā /
kuryādaṣṭāṃgulotsedhaṃ caturaśraṃ samastataḥ

22.31

mūlaṃ ṣaḍaṅgule cāgrāttṣaṅgulaṃ samudāhṛtam /
anena vā mṛdā vāpi kuryādvai parvatān kramāt

22.32

himavānūrjavānvindhyo vidūro vedaparvataḥ /
mahendraśca puraścandraśśataśruṅgāśca parvatāḥ

22.33

eṣāṃ varṇastathaivoktaḥ kuryādvarṇena saṃyutān /
śvetaṃ pītaṃ ca kṛṣṇaṃ ca raktaṃ vai śvetameva ca

22.34

pītaṃ kṛṣṇaṃ ca raktaṃ ca kramādvarṇa udāhṛtaḥ /
prāgādīśānta metāṃśca "idaṃ viṣṇu'riti nyaset

22.35

śailānāṃ cāpyupasnāmekamīśānyagocaram /
śālivrīhiyavā mudgatilamāṣa priyaṅgavaḥ

22.36

godhūmaścaṇakastilvomasūraścādthasī tathā /
kuluddhamāṣakāścaiva ṣaṣṭirniṣpāva eva ca

22.37

etānyāhṛtya dhānyāni śarāveṣu pṛthak pṛthak /
prakṣipya tāṃśya saṃpūrṇān kramāddvau dvaunyakettathā

22.38

indrādīśānaparyantaṃ "śukranta' iti mantrataḥ /
nyasedekamupasnānaṃ dhānyānāmagnidiśyapi

22.39

śarāvāṇāmalābhe tu kalaśeṣu pṛthak pṛthak /
"soma oṣadhīnā'mucchārya pūrvavaccāṃkurānapi

22.40

yamanīlāntare cāpi śarāvetu suvinyaset /
aṅkurāṇāmupasnānamekamatraiva vinyaset

22.41

parvatārthaṃ samaṃ proktavṛkṣairyatnena vā mṛdā /
maṅgalāni prakuryācca dārupakṣāṇyanukramāt

22.42

śrīvatsaṃ pūrṇakuṃbhaṃ ca bherīmādarśanaṃ tathā /
matsyayugmāṃkuśaṃ śaṅkhamāvartamiti cāṣṭavai

22.43

śrīvatsaṃ tattu rukmābhaṃ ghaṭoraktābha ucyate /
raktāṃ bherīṃ suvarṇābhaṃ tasya pārśve 'sitaṃ?tathā

22.44

ādarśanaṃ ca śvetaṃ syādvṛttaṃ candravadiṣyate /
matsyayugmaṃ tathā śvetamūrdhvānanamitīritam

22.45

aṅkuśasya tu daṇḍaṃ ca raktaṃ kṛṣṇaghṛṇīyutam /
śaṅkhaṃ śaṅkhanibhaṃ proktaṃ raktamāvartamiṣyate

22.46

saptāṅgulasamutsedhameṣāṃ pīṭhaṃ dvigolakam /
yathā vṛkṣaistathā kuryātpañcavarṇairmṛdā tadhā

22.47

evaṃ lakṣaṇamuddiṣṭaṃ śeṣaṃ yuktyā samācaret /
pradakṣiṇakrameṇaiva caindrādīśāntamarcayet

22.48

dikṣvaṣṭasu mahādikṣu tattaddvārasya dakṣiṇe /
"śaṃ sā niyaccha'tvityuktvāmaṅgalānyatra vinyaset

22.49

maṅgalānāmupasnānamendrādyecaikamevahi /
evaṃ prakaraṇaṃ proktaṃ kalaśānāṃ............

22.50

dvādaśa pradhānadravyāṇi
pañcagavyakramaṃ vakṣye devasya snapanaṃ prati /
kapilāyā varaṃ kṣīraṃ śvetāyā dadhi cocyate

22.51

raktavarṇāghṛtaṃ grāhyaṃ kṛṣṇāyā gośśakṛdbhavet /
mūtraṃ tu nīlavarṇāyāḥ pañcagavyamiti smṛtam

22.52

prasthapādaṃ ghṛtaṃ caiva dviguṇaṃ dadhi saṃyutam /
gṛhītvā triguṇaṃ kṣīraṃ gomayantu caturguṇam

22.53

ṣaḍguṇaṃ caiva gomūtraṃ pañcagavyayutaṃ kramāt /
apātitaṃ tu gomūtraṃ patitaṃ gomayaṃ bhavet

22.54

dhāroṣṇaṃ kṣīramādāya sadyastsaptaṃ ghṛtaṃ bhavet /
aśuktaṃ dadhi gṛhṇīyādetatsarvatra lakṣaṇam

22.55

"gāṅgeyaṃ' mantramuccārya gomūtraṃ pūrvamāharet /
tatparaṃ tu śakṛdgrāhya "mīśāna'miti mantrataḥ

22.56

"hiraṇyapāṇi'mityuktvā paya ādāya nikṣipet /
"iṣe tve'ti dadhi yañjyādghṛtaṃ "cāyanta' ityapi

22.57

ityevaṃ pañcabhirmantraiḥ pañcagavyaṃ samāharet /
etadāḍhakapūrmantu kalaśedṛśyate pṛthak

22.58

sauvarṇaṃ rājataṃ tāmraṃ kāṃsyaṃ mṛṇmayameva vā /
dvādaśāṃgulavistāraṃ ṣoḍaśāṃgulanāhakam

22.59

dvyaṅgulaṃ saṃbharetkaṇṭhaṃ mukhaṃ pañcāṅgula bhavet /
pakvabiṃba phalākāraṃ khaṇḍasbhuṭītavarjitam

22.60

evaṃ kalaśamādāya pañcagavyaiḥprapūrya ca /
"rudramasya'miti procya nyasedīśānagocare

22.61

āḍhakārdhaghṛtenaiva saṃpūrṇaṃ kalaśaṃ tathā /
"ghṛtapratīka' ityuktvā i dreśānāntarenyaset

22.62

kalaśaṃ madhusaṃyuktaṃ sukuśaiḥ pūritaṃ tathā /
"madhu vā'teti mantreṇa indrāgnyorantare nyaset

22.63

na śuktaṃ dadhi gavyaṃ ca? saṃpūrṇakalaśaṃ tathā /
"dadhi krāv ṇna' ityukvā āgneyyāṃ dadhi vinyaset

22.64

sadyo dugdhaṃ payogrāhya makṣataiḥ pūritantathā /
"aṇoraṇīyā' nityuktvā yamāgnyormadhyame nyaset

22.65

uśīrāgaruparṇairvā saṃyuktaṃ candanena vā /
śuddhokena saṃgṛhya kalaśaṃ paripūritam

22.66

yamanīlāntare tatra "apsara'ssviti vinyaset /
vrīhimāṣayavairyuktaṃ sarṣapañcākṣataṃ viduḥ

22.67

tūryaghoṣasamāyuktaṃ miśritaṃ cākṣatodakam /
tatrākṣatodakenaiva saṃpūrṇaṃ kalaśaṃ tataḥ

22.68

"imā oṣadhaya' ityuktvā nyasennī le 'kṣatodakam /
kadalīmātuluṅgāmra panasernālikerakaiḥ

22.69

ārdrādibhiḥ phalaiścānyairyathālābhaṃ samāhṛtaiḥ /
phalair ardhāṃśasaṃyuktaṃ śeṣaṃ toyena pūritam

22.70

phalodakamiti proktaṃ kalaśaṃ saṃprasāthitam /
nīlavāruṇayormadhye "somaṃ rā'jeti vinyaset,

22.71

kuśāgrairatha vā dūrvairakṣataiśca samanvitam /
kuśodakamiti proktaṃ kalaśaṃ tena pūritam

22.72

varuṇodānayormadhye "yatassva'miti vinyaset /
vajraṃ nīlaṃ pravālaṃ ca śaṅkhajaṃ śuktijaṃ tathā

22.73

etāni pañcaratnāni tato maratakaṃ tathā /
vaiḍūryaṃ puṣyarāgaṃ ca gomedhikamiti kramāt

22.74

ratnodakamiti proktaṃ kalaśaṃ tena pūritam /
vāyavye sannyasedvidvā"nato devādi'muccaran

22.75

yathālābhaṃ tathā ratnasuvarṇasahitaṃ kramāt /
vaiṣṇavaṃ viṣṇusūktaṃ ca puruṣasūktayutaṃ japet

22.76

tathābhimantritaṃ toyaṃ japyodakamiti smṛtam /
kuberodānayormadhye "brahmā devānā'miti nyaset

22.77

phalānte tu vitunnāssyuroṣadhyassamudāhṛtāḥ /
sarvauṣadhisamāyuktaṃ sarvauṣadhyudakaṃ bhavet

22.78

taryāṃśeṣu gṛhītaṃ ca kalaśaṃ pūrṇamaṃbhasā /
someśānāstarecaiva "citraṃ devānā'miti nyaset

22.79

eṣāṃ pratyekamekaṃ tu kalaśaṃ śuddhavāriṇā /
gṛhītvā tadupasnānaṃ vāmapārśvetu vinyaset

22.80

upasnāne tu kalaśā"nato devā'dinā nyaset /
evaṃ pradhānakalaśāścaturviṃśatirīritāḥ

22.81

anudravyāṇi
nandyāvartaṃ ca padmaṃ ca tulasī viṣṇuparṇikā /
bilvaṃ ca karavīraṃ ca padmaṃ kumudameva ca

22.82

aṣṭavai puṇyapuṣpāṇi grāhyāṇi tu yathākramam /
divāśuddhaṃ tu bilvaṃ ca kapidthaṃ bilvavanniśi

22.83

karavīraṃ divā śuddhaṃ niśi sitaṃ? tathā śuci /
śarāveṣu samāhṛtya puṣpāṇi tu pṛthak pṛthak

22.84

"imāssumanasa' iti mantreṇa yamanīlāntare nyaset /
tasyopasnānamekantu tatpārśve kalaśaṃ nyaset

22.85

śrīveṣṭakaṃ yavaṃ mudgamuśīraṃ caiva ratnakam /
tathā masūraṃ damanaṃ jātīphalayutaṃ tathā

22.86

lavaṅgaṃ ca samāhṛtya cūrṇayitvākrameṇa vai /
samārādhyaiva taccūrṇaṃ śarāveṣu ca pūrayet

22.87

paṅktīśāddakṣiṇe cūrṇaṃ "vandyo na'iti vinyaset /
eṣāmalābhe cūrṇānāṃ grāhyamailādicūrṇakam

22.88

upasnānaṃ tu tatpārśve tvekaṃ vai kalaśaṃ nyaset /
aśvadthasya madhūkasya khadirasya vaṭasya ca

22.89

vañjulāsanayoścāpi citravṛkṣasya ca tvacaḥ /
hṛtvolūkhalamadhye ca "udutya'miti vinyaset

22.90

ukta carmaṇyalābhe tu aśvadthasya vidhīyate /
kaṣāyaṃ parikalpyaiva "ye te śata'miti bruvan

22.91

varuṇodānayormadhye kaṣāyakalaśaṃ nyaset /
upasnānaṃ tu tatpārśve ekaṃ vai kalaśaṃ nyaset

22.92

siṃhī ca nakulavyāghranandādityaṃ ca puṣkaram /
dūrvā ca sahadevī ca pāṭhā sāhvayameva ca

22.93

evaṃ vanauṣadhīrgṛhya somavāyvontu madhyame /
upasnānaṃ tu tatpārśve ekaṃ vai kalaśaṃ nyaset

22.94

nadītaṭākakūpānāṃ palvalasya ca vāribhiḥ /
pṛthaksaṃpūrya kalaśāṃścaturastu samāharet

22.95

tasyaikaṃ kalaśaṃ pārśve upasnānaṃ tu vinyaset /
hareṇukaṃ ca sthauṇeyaṃ patraṃ vyāghranakhaṃ tathā

22.96

parṇāgaruṃ ca dyāmākaṃ kacoraṃ ceruvālakam /
māñcī jātiphalailāṃśca lavaṅgaṃ candanaṃ tathā

22.97

karpūraṃ ca balośīrasthiranāradameva ca? /
kastuṃburuṃ tathānyāni sugandhīni śucīni ca

22.98

prāṇyaṅgaṃ ca purīṣaṃ ca varjayitvā samāharet /
eteṣāmapi yaccūrṇaṃ sūkṣmamutpīḍya kalpitam

22.99

sarvagandhamiti proktaṃ śarāveṣu prapūrayet /
nyase"ttrātāra'mityeva yakṣarājeśamadhyame

22.100

tattatpārśvenyasetteṣāmupasnānaṃ tathaiva ca /
navasya snigdhavarṇasya hāridrasya prakalpayet,

22.101

cūrṇaṃ tu kalaśe kṣiptvā saṃpūrṇaṃ kalaśaṃ caret /
paṅktīśasyaiva pārśvetu "sinī vā'līti vinyaset

22.102

tasya pārśve nyasedekamupasnānantu pūrvavat /
pālāśadūrvāpāmārganandyāvartadalāni ca

22.103

karavīrasya patrāṇi kuśapatrāṇi caiva hi /
mūlagandhārthamāhṛtya tasya pārśve nyasedbudhaḥ

22.104

śuddhodakalaśaṃ sthāpyedupasnānaṃ ca pūrvavat /
vastrayugmaṃ navaṃ sūkṣmaṃ kṛtaṃ kārpāsatantunā

22.105

plotārthantu samāhṛtya śuddhapātre tu nikṣipet /
viṣṇugāyatriyā sthāpya yakṣarājeśamadhyame

22.106

plotapārśvenyasettāni "brahmajajñāna'mityapi /
jātiṃ hiṅgulikaṃ caiva añjanaṃ ca manaśśilām

22.107

gorocanaṃ ca girikamiti dhātūntsamāharet /
etāni cūrṇayitvātu śarāveṣu pṛthak pṛthak

22.108

prakṣipya "jātave'deti nyasettatraiva pūrvavat /
ekādaśānukaraṇe kalaśāṃścaiva pūrayet

22.109

ahataṃ ca sumākṣmaṃ ca vastrayugmamakhaṇḍitam /
vastraṃ yajñopavītaṃ ca pavitraṃ bhūṣaṇādikam

22.110

evamādīni saṃgṛhya someśānāntare nyaset /
vinyasya kalaśāṃścaiva tathā cūrṇān pṛthak pṛthak

22.111

vastrairāveṣṭya tāntsarvān punaḥkūrcāni nikṣipet /
utkūrcaṃ vāpyadhaḥkūrcaṃ prāgagraṃ vodagagrakam

22.112

vinyasya teṣu kūrcāni śarāve rapidhāya ca /
praṇamya devadeveśaṃ dravyārcasamathārabhet

22.113

tataścaryāpadānteṣu jayādyapsarasor'cayet /
jayāṃ ca vijayāṃ vindāṃnandakāṃ puṣṭikāmapi

22.114

kumudvatīmutpalakāṃ viśokāṃ ca samarcayet /
prāgādivedyāḥ paritaḥ paṅktau paṅktīśamarcayet

22.115

viṣvaksenaṃ tataḥ paścādindrādīṃśca samarcayet /
dravyadevārcanam
mṛddevatā tu bhūdevī parvateśastu pāvakaḥ

22.116

vāyurvaidhānyadevassyādgaruḍā oṃkuradevatā /
maṅgalādhipatiśśakraḥpañcagavyādhipaśśivaḥ

22.117

tathaiva viśvedevāśca upasnānādhidevatāḥ /
sāmavedo ghṛteśassyādupasnāne tu vatsarāḥ

22.118

ṛgvedo madhudevassyādupasnāne tu vāyavaḥ /
yajurvedo dadhīśo 'bhūdupasnā kapardinaḥ

22.119

kṣīre tvadharvavedaśca upasnāne 'śvinau tathā /
gandhodake ṣaḍṛtavo marutastadanantare

22.120

akṣatode viśvamūrtirupasnāne bṛhaspatiḥ /
somaḥ phalodakeśassyādanantastadanantare

22.121

kuśodake ca munaya upasnāne tu takṣakaḥ /
viṣṇūratnodakeśassyādgandharvāstanadantare

22.122

mantroratnodakeśassyādupasnānetu puṣpajāḥ /
sarvauṣadhyudake bhānurupasnāne 'psarogaṇāḥ

22.123

puṇyapuṣpeṣu dhātāraṃ cūrṇeṣvapyanapāyinam /
varuṇaḥ
kaṣāyadevassyāttīrthe caiva jagadbhuvaḥ

22.124

vanauṣadhīśo rudro 'bhūcchinīvālī haridrake /
upasnāni tu rākā syātsarvagandhe śatakratuḥ

22.125

brahmāṇaṃ mūlagandhetu plotavastre purandaram /
dhātuṣvapi ca durgāṃ ca tattaddravyadharaṃ smaran

22.126

trayodaśopacāraiśca mūrtimantrairathār'cayet /
upasnāneṣu cānyeṣu varuṇaṃ ca tathār'cayet

22.127

ācārya pūjayitvātu vastrairābharaṇais tathā /
śiṣyaṃ ca pūjayetpaścādyajamānassvaśaktitaḥ

22.128

tato guruḥprasannātmā deveśaṃ saṃpraṇamya ca /
aṣṭopacārairabhyarcya snapanāvasaraṃ tataḥ

22.129

vijñāpya haraye samyak paścātkāryaṃ samācaret /
"rakṣasva tva'miti procya dravyadevaṃ praṇamya ca

22.130

śiṣyastunamrakāyassannācāryājñāṃ pratīkṣate /
ājñāpayedguruśśiṣyaṃ "harasveda'miti bruvan

22.131

tattaddravyaṃ samādāya śiṣyastasmai nivedayet /
adbhiḥprokṣya samādāya taddravyaṃ gururatvaraḥ

22.132

pvaṇavaṃ tu samuccārya tatra kāryaṃ samācaret /
lalāṭāntaṃ samuddhṛtya devadevaṃ praṇamya ca

22.133

taddravyeṇa sakṛttrirvā deveśasya pradakṣiṇam /
taddravyanāma saṃyojya tanmantrānte tu kārayet

22.134

"ato devā'ditimantreṇa devadevaṃ praṇamya ca /
viṣṇuṃ ca puruṣaṃ satyamacyutaṃ cāniruddhakam

22.135

evaṃ mantraṃ samuccārya tatra kāryaṃ samācaret /
kriyānte pātramādāya pūrvasthāne niveśayet

22.136

snapanaprayogaḥ "ekākṣareṇa' mantreṇa prokṣyaṃ gṛhya pradakṣiṇam /
kūrcenādāya saṃsrāvya mūrdhnivai snāpayenmṛdā

22.137

"viśve nimagna'ityuktvāparvatena pradakṣiṇam /
dhānyena snāpayeccaiva "prāṇaprasūti'muccaran

22.138

"vitatya bāṇa'mityuktvā aṅkuraireva cār'cayet /
"tvaṃ ya'jñeti ca mantreṇa maṅgalaiśca pradakṣiṇam

22.139

"vasoḥ pavitra'mityuktvā pañcagavyābhiṣecanam /
"vārīścatasra'ityuktvā sarvopasnānamācaret

22.140

"agna āyāhi' mantreṇa ghṛtenaivābhiṣe cayet /
"agnimīleti mantreṇa madhunaivābhiṣecayet

22.141

dadhmābhiṣecayetpaścā"diṣe tve'ti samuccaran /
"śanno devīra'bhītyuktvā kṣīreṇaivābhiṣecayet

22.142

"abhi tvā śūra'ityuktvā snāpayedgandhavāriṇā /
"imā oṣadhaya'ityuktvā snāpayedakṣatodakaiḥ

22.143

"japan da'tveti cocchārya phalodaiścābhiṣecayet /
"catvā'rīti ca mantreṇa kuśodaiścābhiṣecayet

22.144

"tatpuruṣā'yeti mantreṇa ratnodaiścābhiṣecayet /
"pūta sta'nyeti mantreṇa japyodairabhiṣecayet

22.145

"catvāri śruṃgetyuccārya saryauṣadhyudakaiścaret /
"dhātā vidhā'tetyuccārya puṇyapuṣpairathārcayet

22.146

"ṛco yajūṃṣi' mantreṇa cūrṇena snāpayedguruḥ /
"sa eṣa deva' uccārya udvarteta kaṣāyakaiḥ

22.147

"sa sarvavettā'mantreṇa tīrthodeścābhiṣecayet /
"sāmaiśca sāṃga'mityuktvā mārjayecca vanauṣadhīḥ

22.148

hāridracūrṇaissaṃsnāpya "ato devā' iti bruvan /
"tvaṃ strīpumā'nityuccārya lepayetsarvagandhakaiḥ

22.149

snāpayeduṣṇatoyena "āpo hi'ṣṭheti coccaran /
nityasnānoktamārgeṇa śuddhodairabhiṣecayet

22.150

tattaddravyābhiṣekānte snānavastraṃ visṛjya ca /
dhautaṃ samarpayeccaiva pūjayedaṣṭavigrahaiḥ

22.151

"mitrassuvarṇa'ityuktvā plotena parimṛjya ca /
vastrādyaissamalaṅkṛtya pūrvoktenaiva kārayet

22.152

"tvaṃ bhūrbhuvastvaṃ'mantreṇa mūlagandhena mārjayet /
"buddhimatā'mityuccārya cālaṅkuryācca dhātubhiḥ

22.153

pādyamācamanaṃ dadyādālayasya pradakṣiṇam /
svastisūktādisūktaṃ ca japtvācaivātha kārayet

22.154

arcāsthāne tu saṃsthāpya pūjayitvoktamārgataḥ /
mahāhāviḥ prabhūtaṃ vā yathāśakti nivedayet

22.155

niṣkādhikaṃ suvarṇaṃ ca savatsāmapi gāṃ tathā /
gurave dakṣiṇāṃ dadyātsnāpakānāṃ tathaiva ca

22.156

tatrānyakarmakartṝṇāṃ yathāśaktyāca dakṣiṇām /
dadyātkarmaphalaṃ prāpya yajamāno 'tha bhaktimān

22.157

snapanāyattamuddiṣṭadhānyadravyāṃbarāṇi ca /
pātrāṇi ca tathānyāni snapanānte dhṛtāni ca

22.158

nivedayitvā gurave praṇamecca muhurmuhuḥ /
dhruvārcanā yadi syāttu pramukhe snapanaṃ caret

22.159

vitānastaṃbhaveṣṭādipūrvavatkārayettataḥ /
pañcahastābhedeṣu paṅktiṃ kuryādvidhānataḥ

22.160

madhye kubhaṃ ca snyasya arcayitvā ca pūrvavat /
dhruvapīṭhasya paritaḥ kūrcayuktaṃ caturdiśam

22.161

jayādīrarcayitvātu mṛdādīn pūrvavatkramāt /
tatpātraṃ saṃpragṛhyaiva pāṇibhyāṃ kṣālanaṃ caret

22.162

atha vā pātramādāya pūrayitvātu sannyaset /
dravyaṃ prati viśeṣeṇa pūrayitvār'cayetkramāt

22.163

pādyaṃ cācamanaṃ puṣpaṃ gandhaṃ dhūpaṃ tathaiva ca /
dīpamarghyaṃ tathācāmamarcayitvāṣṭavigrahaiḥ

22.164

devadevaṃ namaskṛtya pradakṣiṇamathācaret /
devasya puratastiṣṭheddravyamādāya pāṇinā

22.165

gauśṛṅgāgraṃ samuddhṛtya pūrvoktavidhinā kramāt /
punaḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā pūrvasthāne tu vinyaset

22.166

dhruveṇābhyastare caiva biṃbairanyaissahaivatu /
pūrvamuktaṃ dhruvārcā cetsnapanaṃ samyagācaret

22.167

yathoktenaiva mārgeṇa yathāvidhi samarcayet catvāriṃśat

22.168

gavyaṃ śrutaṃ dadhi madhu kṣīre syādratna toyakam

22.169

japyaṃ dvādaśaitān samāhṛtya

22.170

ntu upasnānamekaṃ hāridra madhyamottamam

22.171

upasnānavi mādhamaṃ caiva snapanaṃ tu vidhīyate

22.172

stathā kuryātkalaśaistu caturdaśaiḥ

22.173

madhyame madhyamaṃ caiva madhyamādhama vidhīyate

22.174

saptabhiḥ kalaśaiḥ madhyamaṃ teṣāṃ ṣaḍbhiḥ kala

22.175

dhamamucyate caturdaśaiḥ

22.176

gavyaṃ ghṛtaṃ kṣīramakṣa pasnānaṃ tathaiva ca

22.177

etai daśaitān kalasyācetkra? ta

22.178

pūrvoktenaiva kalaśasyacet

22.179

dikṣaṣṭa gavyaistu aindre ghṛtami

22.180

myegandhodakaṃ tathā payo tyāṃ vāruṇyāmakṣatodakam

22.181

saumye japyodakaṃ kramāt vyastusaptabhiḥ kalaśaiḥ

22.182

catriṣaṭyoṇasthalaṃ saptabhiḥ kalaśoktavat

22.183

navakoṣṭhantu tatra vai ma bhaśca kuśāṃbhasā

22.184

japyā vinyaset evamevaṃ yet

22.185

dakṣiṇāyanakāletu uttarāyaṇakāletu paścāt

22.186

ye tu saṃprāpte tatsūryeṃdūparāgeṣu snapanaṃ devadevasya kṛtvā ta

Original text: Bhṛgusaṃhitā (a text of the Vaikhānasa-tradition) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc