Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhṛgusaṃhitā · Chapter 15

15.1

iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ
saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre caturdaśo 'dhyāyaḥ.
atha pañcadaśo 'dhyāyaḥ.
atha pañcadaśo 'dhyāyaḥ.
daśāvatāra kalpaḥ (rāmaḥ) bhārgavaḥ
ataḥ paraśurāmasya sthāpanaṃ vakṣyate 'dhunā /
bahubhirbalavadbhistu rājabhirdharaṇī hatā

15.2

tadvadhāya kṛtodyogo jamadagnisuto hariḥ /
bhūtvāvatīrṇo lokesmin bhāranirharaṇāya vai

15.3

paraśuṃ ca gṛhītvorvyāṃ nṛpān sarvān pragṛhya ca /
jaghāna kilabhūyo 'pi rāmo bhīmaparākramaḥ

15.4

sthāpayecchatrunāśāya rāmaṃ paraśudhāriṇam /
śrīpratiṣṭhitake caiva aṅganākāra eva ca

15.5

madhyamaṃ daśatālena rāmaṃ dvibhujamācaret /
paraśaṃ dakṣiṇe haste dhṛtvācaiva vicakṣaṇam

15.6

vāmamuddeśahastaṃ ca jaṭāmukuṭaśobhitam /
raktavarṇayutaṃ caiva śvetāṃbaradharaṃ tathā

15.7

sarpābharaṇasaṃyuktaṃ sthānakaṃ tatra kārayet /
tadrūpaṃ kautukaṃ kuryādatha vā taṃ caturbhujam

15.8

anvāhārye pradhānāgnau hautraśaṃsanamācaret /
"rāmaṃ ṛṣisutaṃ viṣṇuṃ paraśupāṇi'mitīrayet

15.9

ityevamuktvā cāvāhya nirupyājyāhutīryajet /
"viṣṇurvariṣṭha' ityuktvā śatamaṣṭādhikaṃ yajet

15.10

utsavasnapanādīni viṣṇuvatsarvamācaret dāśaradhiḥ /
rāvaṇo bahubhiḥ krūrai rākṣasaiśca mahābalaiḥ

15.11

trīn lokān pīḍayāmāsa varadānena garvitaḥ /
devāssaṃpīḍitāssarve munayaścākhilāstathā

15.12

tairdevairmunibhissarvaiḥ saṃstuto hariravyayaḥ /
tadvadhāya kṛtodyogo mānuṣaṃ rūpamāsthitaḥ

15.13

avatīrṇassuto bhūtvā rājño daśarathasya ca' /
rāmastu rākṣasān hatvā sarvān lokānapālayate

15.14

puṣṭyarthī vijayārthī ca vīrārthī ca viśeṣataḥ /
kūṭāgāreṃganākāre phelākāraṃ catuṣphuṭam

15.15

svastikaṃ vā vimānastu kṛtvācaiva vicakṣaṇaḥ /
rāghavaṃ tu pratiṣṭhāpya yathā vatsaṃprapūjayet

15.16

athātassaṃpravakṣyāmi rāmalakṣmaṇa lakṣaṇam /
sītāyā vāyuputrasya bharatasyāsujasya ca

15.17

mānonmānapramāṇāni vakṣye saṃkṣepataḥ kramāt /
uttamaṃ daśatālena madhyamena yathākramam

15.18

uttamaṃ rāghavendrasya madhyamaṃ lakṣmaṇasya ca /
antenai va tu māsena sītāyāstūcchrayo bhavet

15.19

navatālena mānena vāyuputraṃ prakalpayet /
adhamaṃ daśatālena bharatasyānujasya ca

15.20

evaṃ yuktiyutenaiva kriyate śāstravittamaiḥ /
garbhadvāravimānābhyāṃ beramānamihocyate

15.21

utsava pratimāyāntu sarveṣāmālayeṣu vai /
taddevabhedaṃ mūrtīnāṃ tatpramāṇena yojayet

15.22

iṣyate garbhamānantu puṣyamānaṃ? vibhajya ca /
uttamaṃ pañcabhāgaṃ tu caturbhāgaṃ tu madhyamam

15.23

tribhāgamadhamaṃ proktaṃ yathāvacchāstravittamāḥ /
garbhamānaṃ pravakṣyanti dvāramānantu vakṣyate

15.24

saptabhāge caturbhāgamuttamaṃ tu vidhīyate /
tṣaṃśaṃ tu madhyamaṃ proktamarthāṃśamadhamaṃ bhavet

15.25

dvāramānamidaṃ proktaṃ kriyāyāntu viśeṣataḥ /
rāmasyātha lalāṭāntaṃ nāsāntaṃ lakṣmaṇocchrayam

15.26

āsyāntamatha vā kuryādvāyuputrasya lakṣaṇam /
bharatasyāmajasyāpi tathā galasamaṃ bhavet

15.27

uṣṇīṣātpādaparyantaṃ caturviṃśacchatāṅgulam /
ṣaṣṭidvigolagaṃ vidyādekatṣaṃśatribhāgīkam?

15.28

tālāni daśabhāgaikamuttamaṃ daśatālakam /
caturbhāgāṣṭabhāgaṃ syāccatustālaṃ tathaiva ca

15.29

daśatālasya tṣaṃśena uttamaṃ madhyamādhamam /
madhyamādadhamaṃ hīnaṃ mukhe vārdhāṅgulakṣayam

15.30

uṣṇīṣamaṅgulaṃ netraṃ śirastṣaṅgulamiṣyate /
lalāṭe hanuparyantaṃ trayodaśārdhāṅgulaṃ bhavet

15.31

galaṃ caturyavāḥ proktāgrīvā sārdhatriyaṅgulā /
hikkā hṛdayānābhyantaṃ meḍhramūlaṃ mukhatrayam

15.32

mukhāyāmaṃ caturmātraṃ liṅgaṃ pañcāṅgulāyatam /
nābhirardhāṅgulaṃ jñeyaṃ nimnārdhavaritālakā

15.33

śroṇī bhāgārdhamevaṃ syātkaṭiḥ pañcāṅgulaṃ bhavet /
meḍhramūlādijānvantaṃ saptaviṃśatikāṃgulam

15.34

jānubhāgamiti proktaṃ jaṅghorū susamāyutau /
caraṇaṃ caturaṅgulyaṃ manordeśavidhānataḥ

15.35

brahmāṅgulamūkhāyāmaṃ trayodaśāṃgulameva ca /
kaniṣṭhāṃgulamāyāmamekādaśāṃgulaṃ bhavet

15.36

akṣṇāmuṣṇīṣaparyantaṃ bhāgārdhāṅgulamucchrayam /
hikkāsūtrāntamevaṃ svātskandhamūladvayaṃ bhavet

15.37

skandhaṃ bhujasamotsedhaṃ bhujordhvaṃ golakaṃ bhavet /
bhujadvimukhamāyāmaṃ kūrparaṃ ca kalāyatam

15.38

prakoṣṭhaṃ viṃśadaṅgulyaṃ hastāyāmamiti smṛtam /
nāsyāni nābhivāmebhyo rakṣāntaṃ sūtradakṣiṇam

15.39

ādisūtramidaṃ proktamanyatsūtraṃ ca kārayet /
īṣatkuñcitamātrantu mātrārdhaṃ samakuñcitam

15.40

dvikalākuñcitaṃ jñeyaṃ trividhaṃ kuñcitaṃ bhavet /
pāṣṇonyrantarasaṃyuktaṃ pañcāgulasamanvitam

15.41

pādāṅguṣṭhāntaraṃ caiva trayodaśāṃgulamīritam /
uṣṇīṣātpārśvakarṇāntaṃ vāmahastocchrayaṃ bhavet

15.42

nīvraṃ kaṇṭhayavānānta dvimukhaṃ vistaraṃ bhavet /
dakṣiṇe laṃbahastantu ūrumūlau samaṃ bhavet

15.43

nīvraṃ pañcāṃgulaṃ caivatrayodaśāṃgulamīritam /
hastantu dvyaṅgula ceti kaṭībāhū ṣaḍaṅgulam

15.44

triyujā kuñcitaṃ sthityā tribhaṅgāgra virājitam /
dakṣiṇe kaṭideśe tu vāmamakṣānvitaṃ bhavet

15.45

dakṣiṇaṃ mukhamāśritya tribhaṅgāṅga mathocyate /
śruṅgāraguṇasaṃyuktaṃ kirīṭaṃ vā viśeṣataḥ

15.46

vajraṃ pulliṅgavāyuktaṃ makarakuṇḍalamaṃyutam /
kirīṭamukuṭau jñeyo hārakeyūrasaṃyutam

15.47

uṣṇīṣaṃ keśapṛṣṭhānte trayodaśāṃgulamāyatam /
grīvāyāṃ madhyamaṃ bhāgaṃ kakudbhāgātkramonnatiḥ

15.48

jānakīṃ samabhaṅgena vāmahasteva puṣpadhṛt /
dakṣiṇaṃ saṃprasāryaiva rukmavarṇāntu kārayet

15.49

śyāmavastradharāṃ caiva divyastrīmaṇḍanopamām /
lakṣmaṇaṃ samabhaṅgena taptakāñcanasannibham

15.50

bharataṃ śyāmavarṇantu śatrughnantu suvarṇakam /
lakṣmaṇasyātha vāme tu sthitau bāṇadhanurdharau

15.51

hanūmantaṃ piṅgalābhaṃ vārtāvijñāpane param /
evaṃ sāyudhavargantu vakṣyate 'tra nirāyudham

15.52

prasāri dakṣiṇaṃ pādamitaraccaiva kuñcitam /
dakṣiṇe nābhayaṃ hastaṃ vāmaṃ kaṭikamucyate

15.53

sthāpanādikriyāssarvāḥ pūrvavatkārayettataḥ /
dakṣiṇāgnau pradhānetu hautraśaṃsanamācaret

15.54

"rāmaṃ dāśarathiṃ viṣṇuṃ kākutstha'miti cāhvayet /
"sītāmayonijāṃ lakṣmīṃ vaidehī'miti cāhvayet

15.55

"rāmānujaṃ ca saumitriṃ lakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam' /
"bharataṃ rāmapriyaṃ ceti kaikaiyīsutameva ca

15.56

sadvṛtta'miti cāvāhya bharatasya viśeṣataḥ /
"śatrughnaṃ sumanaskaṃ ca lakṣmaṇānujameva ca

15.57

daśarathodbhava'mityeva śatrughnaṃ ca samāhvayet
kapirājaṃ hanūmantaṃ śabdarāśiṃ mahāmatim,

15.58

juṣṭākārādisarvaṃ ca pūrvavatkārayedbudhaḥ /
"rāyāmī'śeti mantreṇa śatamaṣṭādhikaṃ yajet

15.59

"śriye jāta'śca sītāyā home mantra udīritaḥ /
"tanmā yaśogra' mantreṇa bharatasya ca hūyate

15.60

"śanno nidhattā'muccārya lakṣmaṇasya hunetsudhīḥ /
"bhūmānantogra' ityuktvā śatrughnasya samācaret

15.61

"marutaḥ paramā'tmeti mārutasyeva mārute /
sarvatra juhuyānmantraṃ śatamaṣṭādhikaṃ budhaḥ

15.62

arcanaṃ cotsavaṃ caiva snapane ca hareriva /
halī
daityānāṃ tu vadhārthāya yaduśreṣṭhaṃ malābalam

15.63

balabhadraṃ vidusso 'pi vasudevasya saṃbabhau /
bhūbhāramocanārthāya viṣṇussabalabhadrakaḥ

15.64

hatvānarakakaṃsādīn sarvān lokānapālayat /
evaṃ sthāpayituṃ rāmamicchetkārayitaṃ ca yaḥ

15.65

somachandavimāne vā hastipṛṣṭhe 'tha vābudhaḥ /
tṛtīyaṃ rāmamāsthāpya dvibhujaṃ svetavarṇakam

15.66

daśatānena mānena kṛtvā rūpaṃ samāhitaḥ /
dakṣiṇetarahastābhyāṃ musalaṃ khaḍgameva ca

15.67

śroṇīnūtrasamenaiva muṣṭiṃ samusalaṃ dṛḍham /
bāhusūtrasamaṃ kuryāddhalaṃ vāme tathaivaca

15.68

tasya dakṣiṇapārśvetu lakṣmīvadrohiṇīṃ caret /
evaṃ tu sāyudhaṃ kuryādvakṣye 'haṃ tu nirāyudham

15.69

vāmapādaṃ samākuñcya dakṣiṇaṃ saṃprasārya ca /
abhayaṃ dakṣiṇaṃ hastaṃ vāmamūrau ca vinyaset

15.70

agnāvāhavanīyetu hautraṃ tatra praśaṃsayet /
"rāmaṃ yaduvaraṃ viṣṇuṃ halāyudha'mitikramāt

15.71

"indirāṃ revatīṃ caiva lakṣmīṃ rāmapriyā'miti /
evamāvāhanaṃ kṛtvājuṣṭākārādi pūrvavat

15.72

"kṣmāmekā'miti mantreṇa śatamaṣṭādhikaṃ yajet /
arcanaṃ cotsavaṃ caiva snapanaṃ ca hareriva

Original text: Bhṛgusaṃhitā (a text of the Vaikhānasa-tradition) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc