Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhṛgusaṃhitā · Chapter 13

13.1

iti śrīvaikhānase bhagavacchāstre bhṛguproktāyāṃ saṃhitāyāṃ prakīrṇādhikāre dvādaśo 'dhyāyaḥ.
atha trayodaśo 'dhyāyaḥ.
atha trayodaśo 'dhyāyaḥ.
navaṣaṭpañcamūrtividhānam
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi navaṣaṭpañcamūrtikam /
viṣṇuṃ ca puruṣaṃ satyamacyutaṃ cāviruddhakam

13.2

naranārāyaṇābhyāṃ tu vārāhaṃ nārasiṃhakam /
evaṃ tu navamūrtistu sthāpayitvā yadhāvidhi

13.3

viṣṇvādipañcamūrtīstu adimūrtintathākramāt /
sthāpayet tatkrameṇaiva ṣaṇmūrtikamihocyate

13.4

viṣṇvādīnāṃ tu pañcānāṃ sthāpanaṃ pañcamūrtikam /
daśāvatārakalpaḥ
matsyaḥ kūrmovarāhaśca nārasiṃho 'tha vāmanaḥ

13.5

rāmo rāmaśca rāmaśca kṛṣṇaḥ karkirime daśa /
sargakāle tu bhagavān sṛṣṭvā vikhanasaṃ gurum

13.6

vedānupādiśattasmai lokasaṃrakṣaṇakṣamān /
purā madhvādayaḥ kāle saṃbhūya bhuvi rākṣasāḥ

13.7

apāharaṃstu tān vedān balātkṛtva vidhiṃ muhuḥ /
tadā tu somakaṃ hantuṃ rākṣasaṃ raṇavikramam

13.8

antarhitamakūpāre mātsyaṃ bhāvaṃ gato hariḥ /
hatvā tu somaṅkaṃ paścādvedānabjabhuve dadau

13.9

grāmādiṣu ca sarvatra madhyame paścime 'pivā /
hastipṛṣṭhavimāne tu kuṃbhākāravimānake

13.10

dvitālenottamaṃ kuryānmānametadudāhṛtam /
avatārasya sarvasya kautukaṃ syācchaturbhujam

13.11

viśeṣamatra vakṣyāmi pradhāne 'bjāvale kramāt /
hautrapraśaṃsanaṃ kṛtvā devatāvāhanaṃ caret

13.12

"matsyaṃ ca jalajaṃ ceti bhadraṃ krīḍātmakaṃ'tathā /
evamādibhirāvāhya cānyatpūrvavadācaret

13.13

"yassvayaṃ sṛṣṭa'mityuktvā śatamaṣṭottaraṃ yajet /
yathoktenaiva mārgeṇa saṃsthāpya vidhinār'cayet

13.14

kūrmaḥ devāsurārthaṃ mṛte kṛtayuge hariḥ /
kacchapassamabhūddhartuṃ mandharaṃ taṃ mahācalam

13.15

grāmādau vāstumadhye ca parvatāgre viśeṣataḥ /
nandyāvartavimāne vā phelākāravimānake

13.16

ekatālena mānena kūrmarūpaṃ vidhīyate /
kūrmarūpaṃ dhruvaṃ kuryāt kautukaṃ tu caturbhujam

13.17

pratiṣṭhāṃ pūrvavatkuryādgārhapatye viśeṣataḥ /
hautramatra praśaṃsanti mūrtimastramathocyate

13.18

"akūpāraṃ kūrmarūpaṃ viṣṇuṃ ca vasudhādharam' /
"akūpāraṃ jalaṃ kūrmaṃ kacchapaṃ'tviti ke ca na

13.19

samāvāhya tu taireva nirupyājyāhutīryajet /
"rāyāmīśa'ssamuccārya śatamaṣṭādhikaṃ yajet

13.20

uktavatthsāpayedvidvān vidhinā samyagarcayet /
matsyakūrmau dvidhā proktaukiṃ cidbhedaṃ pracakṣate

13.21

dvibhujau kecidicchanti kecidiṣṭabhujau budhāḥ /
varāhaḥ
devamānuṣatiryañca sthāvarā jaṅgamās tathā

13.22

purāsṛṣṭā yathā sarve catvāro bhuvi jantavaḥ /
jarāyujāṇḍajodbhijjanvedajāśceti jātitaḥ

13.23

evaṃ pravartamāne tu hiraṇyākṣo mahābalaḥ /
rasātalamagāddhṛtvā carācaradharāṃ mahīm

13.24

mahāvarāhavapuṣā tāṃ tadoddhṛtavān hariḥ /
varāhastrividhaḥ prokto devasyāviṣkṛtau punaḥ

13.25

kramādādivarāhaśca varāhaḥ pralayātmakaḥ /
yajñavārāha ityevaṃ trividhissaṃprakīrtitaḥ

13.26

vimāne parvatākāre śrīpratiṣṭhitake tathā /
daśatālena mānena devaṃ sūkaramācaret

13.27

catubānhusamāyuktaṃ śaṅkhacakradharaṃ param /
vāmapādaṃ samākuñcya mahīmuddhṛtya sādaram

13.28

dakṣiṇaṃ caṇḍitaṃ kuryānmahīmūrau samācaret /
mahīṃ ca śyāmavarṇāṃ tu kuryāccaiva vidhānataḥ

13.29

evamādivarāhantu kārayellakṣaṇānvitam /
avāntaramanuprāpya yadā tu pralayaṃ hariḥ

13.30

tattoyamupasaṃhartuṃ varāhaṃ rūpamāsthitaḥ /
tataḥ pralayavārāhaṃ purābhūtaṃ ca kārayet

13.31

śaṅkhacakradharaṃ saumyaṃ pītāṃbaradharaṃ harim /
dakṣiṇaṃ cābhayaṃ hastaṃ vāmaṃ kaṭyavalaṃbitam,

13.32

mahīṃ tu dakṣiṇe kuryātsaśyāmanibhāṃ tathā /
sukhāsanakrameṇaiva cāsīnāṃ vā svalaṅkṛtām

13.33

evaṃ pralayavārāhaṃ kārayettu vicakṣaṇaḥ /
hiraṇyākṣaḥpurā rakṣo balavān balināṃ varaḥ

13.34

vareṇa garvāddurbuddhiryajñavidveṣako 'vṛdhat /
avātarattadā viṣṇuvan rasūkaramūrtimān

13.35

hatvā sadaityaṃ sabalaṃ paścādyajñānnyavartayat /
tasmādyajñavarāhaṃ tu tañca kuryādvidhānataḥ

13.36

śvetaṃ yajñavarāhaṃ tu śrībhūmibhyāṃ sahaiva vā /
sukhāsane samāsīnaṃ kuryāllakṣaṇasaṃyutam

13.37

trayāṇāṃ ca varāhāṇāṃ sthāpane bheda ucyate /
pūrvoktena krameṇaiva sarvaṃ kṛtvā viśeṣataḥ

13.38

sabhyāgnikuṇḍe rātrautu hautraśaṃsanamācaret /
"varāhaṃ varadaṃ viṣṇumurvīsaṃdhāraṇaṃ tathā

13.39

vajradaṃṣṭra'miti procya devamādivarāhakam /
"mahīṃ tāṃ pṛthulāmurvī'miti devīṃ mahīṃ kramāt

13.40

āvāhayedyathānyāyamanvatsarvaṃ samācaret /
"vārāhaṃ pralayaharaṃ bhūteśaṃ viṣṇumeva ca

13.41

jagattrayātmakaṃ' coktvā varāhaṃ pralayātmakam /
"varāhaṃ devarūpaṃ ca yajñeśaṃ yajñavardhakam

13.42

viṣṇuṃ' ceti tathā devaṃ yajñavārāhamāhvayet /
āvāhanādisarvatra pūrvavatkārayedbudhaḥ

13.43

"kṣmāmekā'miti mantreṇa yajedaṣṭottaraṃ śatam /
hareruktavidhānena sarvaṃ pūrvavadācaret

13.44

nārasiṃhaḥ
hiraṇyakaśipurnāma daityānāṃ prabalo 'bhavat /
vareṇa garvāddaityendro hiraṇyakaśipustadā

13.45

devairmṛgairmanuṣyairvā jīvibhirvāpyajīvibhiḥ /
divā vā yadi vā rātrau vadho me na bhavediti

13.46

lokānudvejayamāsa tadā taṃ daityasattamam /
hantukāmaḥ kṛtodyogaścintayitvā hariḥ prabhuḥ

13.47

tatpālitapurādbāhye mahāparvatamastake /
rakṣasā pīḍitairdevaiḥ prārthitaḥ karuṇānidhiḥ

13.48

narasiṃhavapurbhūtvā divā rātriṃ vyapohya ca /
saṃdhyākāle 'vadhīttantu bhuvaṅge sa nakhāyathaḥ

13.49

bāhyamābhyastaraṃ hitvā jīvājīvairnakhaiśśubhaiḥ /
evaṃ daityavadhaṃ kṛtvā parvate 'ntarabhūt hariḥ

13.50

tatastamarcayedbhaktyā vijayārthaṃ vivṛddhaye /
parvatākṛtike vāpi śrīpratiṣṭhitake 'pivā

13.51

daśatālena mānena narasiṃhaṃ prakalpayet /
girijaṃ sthūṇajaṃ caiva sudarśananṛsiṃhakam

13.52

tathā lakṣmīnṛsiṃhaṃ ca pātālanarasiṃhakam /
tathā pucchanṛsiṃhaṃ ca nṛsiṃhaṃ ṣaḍvidhaṃ viduḥ

13.53

siṃhāsane samāsīnaṃ sarvābharaṇa bhūṣitam /
nārasiṃhaṃ caturbāhuṃ śaṅkhacakradharaṃ param

13.54

pādau dvau ca samākuñcya nyasya siṃhāsane sthitam /
prasārya hastau dvau jānvostayorūrdhve nidhāya ca

13.55

vastreṇa corū baddhvaivamāsīnaṃ girijaṃ tathā /
śriyaṃ kanakavarṇābhāṃ medinīṃ śyāmasannibhām

13.56

brahmeśau vandamānau tu dakṣiṇottarayoḥ kramāt /
vāhanaṃ sāmavedaṃ ca pramukhe saṃprakalpayet

13.57

sāma śyāmanibhaṃ kuryātsarvābharaṇabhūṣitam /
bhūmīśo nāmagandharvo śaiṣikasthānamāśritaḥ

13.58

kārayeduktavarṇantaṃ sarvābharaṇabhūṣitam /
sthūṇajaṃ saṃpravakṣyāmi sthūṇādāvirbabhau hariḥ

13.59

vāmapādaṃ samākuñcya dakṣiṇaṃ saṃprasārya ca /
caturbhujadharaṃ devaṃ śaṅkhacakreca kārayet

13.60

hastaṃ tu dakṣiṇaṃ pūrvaṃ kuryāddānakaraṃ tadhā /
vāmahastaṃ prabaddhyaiva ūrau ca tu suvinyaset

13.61

saṭākandharasaṃyuktaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ bhayānakam /
śaṅkhakundendudhavalaṃ sarvābharaṇabhūṣetam

13.62

sudarśananṛsiṃhasya lakṣaṇaṃ saṃpravakṣyate /
sūryakoṭipratīkāśaṃ cakraṃ vimalamujjvalam

13.63

bṛhadbhānupuradvandvaṃ cakramadhye prakalpayet /
cakramadhye samāsīnaṃ nṛsiṃhamaruṇaprabham

13.64

atyantabhīṣaṇākāraṃ bhaktānāmabhayapradam /
cakrāyudhaṃ caturbāhuṃ devadevaṃ prakalpayet

13.65

vakṣyelakṣmīrṛsiṃhasya lakṣaṇaṃ munisattamāḥ /
vāmapādaṃ samākuñcya dakṣiṇaṃ saṃprasārya ca

13.66

vāmorau śriyamāsīnāṃ prāṃjalīkṛtavāstakām /
vāmahastena dehyaśca kurvantamupagūhanam

13.67

dakṣiṇaṃ tvabhayaṃ kuryātparābhyāṃ śaṅkacakrake /
pātālanārasiṃhākhyamāsīnaṃ pūrvavattathā

13.68

phaṇaistu pañcabhissamyak channamūrdhānameva ca /
dakṣiṇādakṣiṇaṃ hastaṃ varadaṃ kaṭīkaṃ tathā

13.69

vakṣye pucchanṛsiṃhastu pucchayuktaṃ tu kārayet /
abhayaṃ dakṣiṇaṃ hastaṃ vāmamūrupratiṣṭhitam

13.70

dakṣiṇaṃ pādamākuñcya sarvābharaṇabhūṣitam /
nārasiṃhamidaṃ kṛtvāsthāpanāraṃbhamācaret

13.71

tatracāhavanīyāgnau hautraśaṃsanamācaret /
"nārasiṃhaṃ taponāthaṃ mahāviṣṇuṃ mahābalam

13.72

bhaktavatsala' mityuktvā narasiṃhaṃ samāhvayet /
"taponidhiṃ' samuccārya śatamaṣṭādhikaṃ yajet

13.73

snāpanaṃ cotsavaṃ caiva hareriva vidhānataḥ

Original text: Bhṛgusaṃhitā (a text of the Vaikhānasa-tradition) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc