Bhikṣuṇīvinaya · Chapter 3
pācattikadharma 90
kulamātsaryeṇa
204. bhagavān śrāvastīyam viharati | sthūlanandā nāma bhikṣuṇī kālasyaiva nivāsayitvā pātracīvaram ādāya mahātmehi kulehi dvārakoṣṭhakehi tiṣṭhati | bhikṣūṇāṃ praviśantānām āha | praviśantu āryāḥ praviśantu āryamiśrāḥ asmākaṃ kṛtena sidhyati | agrapiṇḍan tāvad dattvā yuṣmākaṃ prathamānām eva paścād ātmanā paribhuñjiṣyan ti | mā anyāni kulāni upasaṃkramatha | nahi anyehi sidhyati | te dāni vrīḍitāḥ pratyosakṣanti | bhikṣuṇīnām apy evaṃ kartavyaṃ | evaṃ carakaparivrājakājīvakanirgranthāḥ yāvad dharmacintakāḥ praviśanti | sā dāni teṣāṃ praviśantānām ākrośati | caṇḍāyū naṣṭāśā bhagnāśāḥ | surābhrastā yānā gardabhāḥ nagnāḥ ahrīkāḥ anotrāpiṇo mithyādṛṣṭikāḥ vinipatitāḥ praviśatha yuṣmākaṃ kṛtena sidhyati | yuṣmākam agrapiṇḍan tāvad dattvā prathamānām eva paścād ātmānaṃ paribhokṣyan ti | mā anyāni kulāny upasaṃkramatha | nahi anyehi kleśehi sidhyati | te dāni vrīḍitāḥ pratyosakṣanti | evaṃ sarvabhikṣācaraṇām āvaraṇaṃ karoti | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | peyālaṃ | yāvad bhagavān āha | śabdāpayatha nandāṃ | sā dāni śabdāpitā | tad eva sarvaṃ | bhagavān vistareṇa pṛcchati | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtan te nande yāvad evan nāma tvaṃ kulamātsaryaṃ karoṣi | tena hi na kṣamati kulamātsaryaṃ karoṣi | tena hi na kṣamati kulamātsaryaṃ kartuṃ | atha khalu bhagavān māhāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati | sannipātaya gautami | peyālaṃ | yāvat |
yā puna bhikṣuṇī kulamātsaryaṃ kuryāt pācattikaṃ | yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | kulamātsaryan ti āvaraṇaṃ kuryāt pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | na kṣamati bhikṣuṇīya kulamātsaryaṃ kartuṃ | karoti pācattikam āsādayati | yadi tāvad bhikṣur vā bhikṣuṇī vā pṛcchati bhūto guṇo vaktavyo | atha dāni anyatīrthikā pṛcchanti mā ete mithyādṛṣṭiṃ grāhayiṣyantīti bhṛkuṭiṃ karoti anāpattiḥ | bhikṣur api kulamātsaryaṃ karoti vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī kulamātsaryaṃ kuryāt pācattikaṃ | ḷṃ || uddānaṃ |
deti [81] | cikitsiti [82] |
vācayati [83] | gṛhivaiyāvṛttaḥ [84] |
sambhojanīyaṃ [85] | saṃsargo [86] |
upaśapati [87] | rodati [88] |
kṣiyati [89] | kulamātsaryeṇa [90] ||
pūryate navamo vargaḥ |
pācattikadharma 91
sammukhaṃ
205. bhagavān śrāvastīyam viharati | gartodaro ca gartodaramātā ca gartodarapitā ca āgārasyānagāriyaṃ pravrajitāh | pe | yāvat so mahallako bhuñjāti | sā gartodaramātā pariviṣati | so dāni tāye kānicit pūrvacaritāni jalpati strīutsadadauṣṭhulyāni yāni tasyā amanaāpāni | sā dān āha | caṇḍāyuḥ | akhallamahallaḥ | avyaktaakuśalaaprakrtijña | adyāpi tvam ajalpitavyāni jalpasi | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | peyālaṃ | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | duṣkṛtaṃ te gartodaramāte | peyālaṃ | tena hi na kṣamati bhikṣuṃ sammukham ākrośituṃ paribhāṣituṃ | atha bhagavān yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī bhikṣuṇībhikṣuṃ sammukham ākrośayed roṣayed paribhāṣayet pācattikaṃ | yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | sammukhan ti cāturakṣaṃ | ākrośayed iti akāraśakāraekāraiḥ roṣayet paribhāṣayet caṇḍālu | akhallamahallaakuśalaaprakṛtijña ti pācattikaṃ yāvat prajñaptiḥ | na kṣamati bhikṣuṇīye bhikṣuṇīya bhikṣuṃ sammukham ākrośituṃ roṣituṃ paribhāṣitum | ākrośati roṣati paribhāṣati pācattikaṃ | atha bhikṣuṇyā pitā vā bhrātā jñātiko vā pravrajitako bhavati | so ca bhavati uddhato unnaḍo asamāhito labhyā dāni so vaktuṃ | na dāni kṣamati dharṣiya vaktuṃ | atha khalu prajñayā samjñāpayitavyo | yadi tāvat taruṇako bhavati vaktavyo | sālohita idānīṃ tvaṃ na śikṣasi kadā tvaṃ śikṣiṣyasi | yadā jīrṇo vṛddho bhaviṣyasi | atha dāni mahallako bhavati vaktavyo | idānīṃ tvaṃ na śikṣasi kadā śikṣiṣyasi yadā maṇḍaladvāram anuprāpto bhaviṣyasi | bhikṣuṇāpi bhikṣuṇīyo na kṣamati sammukham ākrośituṃ muṇḍastrī veśyastrī ti | pe | sā eṣā bhikṣuṇī bhikṣuṃ samukham ākrośati pācattikaṃ
pācattikadharma 92
ūnadvādaśavarṣā
206. bhagavān śrāvastīyam viharati | bhikṣuṇīyo dāni ekavarṣā dvivarṣā yāvat ṣaṭvarṣā upasthāpenti | te naiva ovadanti nānuśāsanti | tā indragavā iva vardhanti śivacchagalā viya vardhanti | anākalpasampannā anīryapathasampannā na jānanti katham upādhyāyinīye pratipattavyaṃ | katham ācāryāye pratipattavyaṃ | kathaṃ vṛddhātarakāṇāṃ bhikṣuṇīnāṃ pratipattavyaṃ | kathaṃ grāme | katham araṇye | kathaṃ saṃghamadhye | kathaṃ saṃghāṭīpātracīvaradhāraṇe pratipattavyaṃ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | pe | yāvad bhagavān āha | śabdāpayatha tāyo bhikṣuṇīyo | tā dāni śabdāpitāḥ | etad eva sarvaṃ bhagavān vistareṇa pṛcchati | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | tena hi na kṣamati ūnadvādaśodakavarṣāya upasthāpayituṃ | atha khalu bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati | sannipātaya gautami bhikṣuṇīyo yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
yā puna bhikṣuṇī ūnadvādaśavarṣā upasthāpayet pācattikaṃ ||
yā puna bhikṣuṇīti upasampannā | ūnadvādaśavarṣā ti ūnadvādaśavarṣā nāma ūnadvādaśodakavarṣo ūnadvādaśo samvatsaro ūnadvādaśavarṣā bhikṣuṇī |
ūnadvādaśodakavarṣo pūradvādaśo samvatsaro ūnadvādaśavarṣā bhikṣuṇī |
ūnadvādaśodakavarṣo atireko dvādaśo samvatsaro ūnadvādaśavarṣā bhikṣuṇī |
hemante upasampannā tena dvādaśamena upasampāditi | akṛtāyāṃ pravāraṇāyāṃ ūnadvādaśavarṣā bhikṣuṇī | evaṃ grīṣme varṣāsu upasampannā |
evaṃ purimikāyāṃ varṣopanāyikāyāṃ upasampannā | akṛtāyāṃ pravāraṇāyāṃ upasampādeti | paścimikāyāṃ varṣopanāyikāyāṃ upasampannā | akṛtāhi dvihi pravāraṇāhi upasampādeti ūnadvādaśavarṣā bhikṣuṇī |
pūradvādaśodakavarṣo ūnadvādaśo samvatsaro pūradvādaśavarṣā bhikṣuṇī |
pūradvādaśodakavarṣo pūradvādaśo samvatsaro pūradvādaśavarṣā bhikṣuṇī |
pūradvādaśodakavarṣo atirekadvādaśo samvatsaro pūradvādaśavarṣā bhikṣuṇī |
hemante upasampannā tena dvādaśamena upasampādeti kṛtāyāṃ pravāraṇāyāṃ pūradvādaśavarṣā bhikṣuṇī |
evaṃ grīṣme varṣāsu upasampannā |
evaṃ purimikāyāṃ varṣopanāyikāyāṃ upasampannā kṛtāyāṃ pravāraṇāyām upasampādeti pūradvādaśavarṣā bhikṣuṇī | paścimikāyāṃ varṣopanāyikāyāṃ upasampannā tena dvādaśamena upasampādeti kṛtāhi dvihi pravāraṇāhi pūradvādaśavarṣā bhikṣuṇī |
ūnadvādaśavarṣā upasampādayet pācattikaṃ | sā eṣā bhikṣuṇī ūnadvādaśavarṣā upasthāpayati pācattikaṃ pravrājayati vinayātikramam āsādayati | bhikṣur api ūnadvādaśavarṣo upasampādayati vinayātikramam āsādayati | tena bhagavān āha |
yā puna bhikṣuṇī ūnadvādaśavarṣā upasthāpayet pācattikaṃ ||
pācattikadharma 93
anaṅgopetā
207. bhagavān śrāvastīyam viharati | bhagavatā śikṣāpadaṃ prajñaptaṃ | na kṣamati ūnadvādaśavarṣāya upasthāpayituṃ | tena dāni kālena tena samayena ṣaḍvargiṇīyo bhikṣuṇīyo pūradvādaśavarṣā bhavanti | tāyo dāni pravrājenti upasthāpenti | tā naiva t-ovadanti nānuśāsanti | peyālaṃ | yāvat kathaṃ saṃghāṭīpātradhāraṇe pratipattavyaṃ | etaṃ prakaraṇaṃ bhikṣuṇīyo mahāprajāpatīye gautamīye ārocayeṃsuḥ | pe | yāvac chabdāpitā | tad eva sarvaṃ bhagavān vistareṇa pṛcchati | yāvad āma bhagavan | bhagavān āha | tena hi na kṣamati anaṅgopetāya upasthāpayituṃ | atha khalu bhagavān mahāprajāpatīṃ gautamīm āmantrayati | yāvat paryavadātāni bhaviṣyanti |
pūradvādaśavarṣā pi ca bhavati sā ca anaṅgopetā upasthāpayet pācattikaṃ |
pūradvādaśavarṣā ti yathā prathamake śikṣāpade |
sā ca anaṅgopetā iti aṅgopetā nāma yasyā daśāṅgāni samvidyante saṃyathaīdaṃ |
prātimokṣasamvarasaṃvṛtā bhavati || [1] || bahuśrutā bhavaty abhidharme
bahuśrutā bhavaty abhivinaye
pratibalā bhavaty adhiśīlaśikṣāyāṃ niveśayituṃ
pratibalā bhavaty adhicittaśikṣāyān niveśayituṃ
pratibalā bhavaty adhiprajñaśikṣāyāṃ niveśayituṃ
pratibalā bhavaty āpattim āpannāṃ vyutthāpayitum vā vyutthāpāyayitum vā
pratibalā bhavaty āpadāsu vyupakarṣayituṃ vā vyupakarṣāpayitum vā
Original text: Bhikṣuṇīvinaya · Edition: Gustav Roth: Bhikṣuṇī Vinaya, Patna: K.P. Jayaswal Research Institute 1970 (Tibetan Sanskrit Works Series, 12) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0