Bhargava Tantra · Chapter 9
// navamo'dhyāyaḥ //
[pratiṣṭhāṅgakuṃbhārcanādividhinirūpaṇādhyāyaḥ]
[kuṃbhatoraṇādyārādhyadevatāvivekaḥ]
śrīrāmaḥ
gambhīravedanirghoṣavāditradhvanimaṇḍite/
digantare dvijagaṇe prasannavadanānvite
maṅgalālāpacature saṃhṛṣṭavanitājane/
ākāśe nirmale jyotsnāmaṅgale candramaṇḍale
sukhasparśe gandhavahe nirmale mānase guroḥ/
sumuhūrte śubhe lagne kumbhāvāhanamācaret
puṇyāhaṃ vācayet sārdhaṃ brāhmaṇaiḥ vedapāragaiḥ/
prokṣayedakhilān kuṃbhān yāgadravyāṇi toraṇān
bhūtaśuddhiṃ purā kṛtvā mānasaṃ yāgamācaret/
pūrvasmin toraṇe pūjyo mahendraḥ pākaśāsanaḥ
dhvajayorantarayostatra pārśvayorveṣṭayedguruḥ/
kumudaṃ kumudākṣaṃ ca paurvāparyeṇa pūjayet
kuṃbhayorubhayostatra pūjayetpūrṇapuṣkarau/
dharmarājaṃ tathā yāmye toraṇe dhvajayostathā
puṇḍarīko vāmanaśca kuṃbhayorubhayorapi/
ānando nandanaścobhau pūjanīyau yathākramam
vāruṇe toraṇe cāpi varuṇaṃ devamarcayet/
pārśvayordhvajayordevau śaṅkuśrutisunetrakau
kuṃbhayorvīrasenaṃ ca suṣeṇaṃ ca samarcayet/
saumye tu toraṇe somaṃ baddhayordhvajayostayoḥ
sumukhaṃ supratiṣṭhaṃ ca sambhavaprabhavau tathā/
kumbhayorarcayaiddevau dakṣiṇāditrayo dhvajāḥ
pītanīlāstathā śvetāḥ kalpitāḥ kalaśodbhava/
[tattadvedapārāyaṇasthānanirdeśaḥ]
ṛcaṃ prācyāṃ yajuryāmye sāmanāma ca vāruṇe
atharvaṇaṃ tathodīcyāṃ pāṭhayedbrāhmaṇottamaḥ/
[kuṃbhe bhagavadarcanaṃ homaprakāraśca]
āvāhanaṃ tu sarvatra yogapīṭhapurassaram
śāyitānāṃ tu bimbānāṃ paritaḥ sthāpiteṣvapi/
kumbheṣvāvāhanaṃ kuryāt prāgādyāśāpurassaram
viṣṇvādimūrtiraṣṭau ca tadasyetyādibhiḥ kramāt/
aṣṭabhi`rviṣṇusūkta'sya teṣāṃ pūjā yathākramam
tatastu paramātmānaṃ vāsudevaṃ sanātanam/
mahākumbhe samāvāhya `dvādaśākṣara'vidyayā
sudarśanaṃ ca karake sahasrādityasannibham/
āvāhya pūjayeddhīmān ardhyādyaiḥ sva sva vidyayā
ardhyaṃ pādyaṃ tathācāmaṃ snānavastropavītake/
gandhaṃ puṣpaṃ dhūpadīpau arcanaṃ cākṣataṃ stutiḥ
naivedyaṃ paramānnādi tāmbūlaṃ gandhavastubhiḥ/
nīrājanaṃ stutiścānte namaskāraṃ pradakṣiṇam
evaṃ samāpya tāṃ pūjāṃ tataḥ kuṇḍe'gnimarcayet/
samidbhiścarubhiścājyairvījaiścāhutimācaret
[bhagavataḥ vāsudevasya dhyānaprakāraḥ]
agastyaḥ
rāma rāma jagannātha vāsudeva sanātana/
kathaṃ dhyāyedvāsudevaṃ brūhi me kṛpayā vibho
śrīrāmaḥ
vāsudevamajaṃ śāntaṃ koṭyarkendvagnisannibhavam/
anekahastacaraṇamanekākṣiśiromukham
atīndriyamamaryādam atyadbhutavapurdharam/
bhāsayantaṃ diśaḥ sarvāḥ dehaniryatprabhācayaiḥ
anekābharaṇairyuktamanekāyudhamaṇḍitam/
nānāvarṇamayaṃ devaṃ svayaṃ surabhivigraham
ṛṣibhiśca marīcyādyairbrahmādyairapi daivateḥ/
acintyamahimānaṃ tamindirādyairabhiṣṭutam
ko vā dhyātuṃ kṣamo loke ko vā stotuṃ bhuvi kṣamaḥ/
tathāpi parameśānaṃ puruṣaṃ bhaktavatsalam
caturbhujamudārāṅgaṃ śaṅkhacakragadādharam/
kirīṭahārakaṭakakāñcīkuṇḍalamaṇḍitam
śrīvatsakaustubhasvacchayajñasūtrāṅgulīyakam/
divyapītāmbaradharaṃ kalakvaṇitanūpuram
aṣṭabhiścāpi devībhiḥ prāñcalībhiśca sevitam/
pakṣīndraviṣvaksenābhyāṃ parivāraiśca sevitam
atiprasannavadanaṃ bālakaṃ tilakojvalam/
abhayapradamāsīnaṃ śeṣabhogāsane śubhe
divyagandhaviliptāṅgaṃ nānāmālyopaśobhitam/
smitena vijitajyotsnaṃ nīlanīrajalocanam
kambukaṇṭhaṃ mahāsatvaṃ pīnottuṅgāṃsaśobhitam/
uttuṃgapīnavipulasamasnigdhamahorasam
puṣṭodaraṃ magnanābhiṃ pṛthuśroṇībharāñcitam/
ūrudvayakṛtadvandvaraṃ bhāsaṃraṃbhalakṣitam
caraṇadvandvavijitavikasatsarasīruham/
aṅguṣṭhanakhaniryadbhirbhānubhirjitabhāskaram
ājānudīrghaiḥ pṛthulaiḥ hastairāyudhadhāriṇam/
dhyātvaivaṃ vāsudevaṃ taṃ kuryādāvāhanakriyām
[tattaddevānāṃ homakramanirdeśaḥ]
mathitaṃ maṇijaṃ yadvā laukikaṃ vā hutāśanam/
`dvādaśākṣara'mantreṇa prokṣayitvā sasarpiṣā
paryagnikaraṇaṃ kuryāt kuṇḍānāṃ darbhamuṣṭibhiḥ/
uddīpya jvalanaṃ samyak `parivājatī'tyṛcā
saṃskuryātpaścime kuṇḍe jvalantaṃ jālavedasam/
prāgādiṣu ca kuṇḍeṣu pratyak kuṇḍāt samāharet
agnimadhye tu kuṇḍeṣu yogapīṭhaṃ prakalpayet/
śunāsīre vāsudevaṃ yāmye saṅkarṣaṇaṃ tathā
pradyumnaṃ vāruṇe kuṇḍe aniruddhamudakpade/
evamāvāhya deveśaṃ pūjayetsarpiṣā tataḥ
[homakrame samidhādivivekaḥ]
catasraḥ samidhaḥ proktā prāgādiṣu yathākramam/
palāśakhadirāśvatthavilvodumbarabhūruhāḥ
alābhe sarvakuṇḍeṣu pālāśyekaiva śasyate/
pāyasaṃ kṛsaraṃ cāpi guḍānnaṃ ca yathākramam
haridrānnaṃ ca pūrvādikuṇḍeṣu caravaḥ smṛtāḥ/
pāyasānnena vā kuryāt śuddhānnenāthavā bhavet
tilaśāliyavā veṇurhome bījānyanukramāt/
tilairvā sarvakuṇḍeṣu bījālābhe samācaret
vāsudevādibhirmantrairhomāḥ prāgādivahniṣu/
samidbhirājyaiścarubhiḥ bījaiḥ kāryāśca mūrtipaiḥ
aṣṭottaraśataṃ homaḥ pratyekaṃ kalaśodbhava/
evaṃ juhvatsu ṛtvikṣu mūrtihomaṃ yathākramam
[tattvahomavidhiḥ]
tattvahomaṃ svayaṃ kuryāt brāhmakuṇḍe gurūttamaḥ/
purastāddevadevasya bimbaṃ bhūtamayaṃ smaret
ardhyādyairupacaryātha tattvasaṃhāramācaret/
saṃharetpṛthivīmapsu tāṃ vahnau taṃ ca mārute
tamākāśe ca manasi tacca tanmātrayā saha/
tadīyaiścāpi tattvaiśca tanmano'haṃkṛtau haret
ahaṃkṛtiṃ tato buddhau prakṛtau tāṃ samāharet/
tāṃ ca jīve tato'bhyarcya punarutpādayedguruḥ
prācīnakuṇḍe juhuyāt tattvāni kapilāghṛtaiḥ/
varmaṇā pariṣicyādau sṛṣṭipanthānamāsthitaḥ
tattvavyāhṛtibhiḥ kuryāt pṛthagaṣṭottaraṃ śatam/
aṣṭāviṃśati vāṣṭau vā pratimantrāhutirbhavet
[makārādyakṣaratattvānāṃ pratimāṅgeṣu nyāsakramaḥ]
jīvamantro makāraḥ syāt bhakāraḥ prakṛtirbhavet/
buddhitattvaṃ bakāraḥ syāt phakāraḥ syādahaṃkṛtiḥ
manastattvaṃ pakāraḥ syāt pratimāhṛdayasthitāḥ/
nakāraśśabdatanmātraṃ śrotraikaviṣayaṃ bhavet
dhakāraḥ sparśatanmātraṃ tvaci nityaṃ pratiṣṭhitam/
dakāro rūpatanmātraṃ netrayorviṣayaṃ bhavet
thakāro rasatanmātraṃ jihvāyāmeva vartate/
takāro gandhatanmātraṃ vartate nāsikāñcale
ṇakāraḥ śrotratattvaṃ syāt śrotrayornityamāvaset/
ḍhakārastu tvagātmā syāt tvaci sarvatra vartate
ḍakāro netra tattvātmā nityaṃ nayanayorvaset/
jihvātmā tu ṭhakāraḥ syāt jihvārūpaṃ jagatraye
ghrāṇātmā tu ṭakāraḥ syāt nāsikāgre niveśitaḥ/
ñakāro vāṅmayo varṇo vāci nityaṃ pratiṣṭhitaḥ
jhakāraḥ karatattvaṃ syāt karayorvidhinirmitaḥ/
jakāraḥ pādatattvārṇaḥ nityaṃ pādatale sthitaḥ
chakāraḥ pāyutattvātmā pāyumūlamupāśritaḥ/
cakāro mehanātmā syāt mehane sanniveśitaḥ
ṅakāraḥ pṛthivītattvam pādājjānupravartakam/
aptattvaṃ tu dhakārassyāt jānorguhyāvadhisthitaḥ
tejastattvaṃ gakāraḥ syāta guhyādānābhi vartate/
khakāro vāyutattvātmā nābhernāsāntamāsthitaḥ
kakāro'mbaratattvātmā tato brahmabilāvadhi/
evaṃ tattvākṣakaḥ proktaḥ praṇavādi samuddharet
praṇavastattvamantraśca natiśca sthānanāma ca/
caturthyantaṃ samuddhṛtya vahnijāyāṃ gurūttamaḥ
hutvā sampātamāhṛtya tattadaṅgeṣu secayet/
[pratimāyāṃ śaktiniveśaprakāraḥ]
evaṃ hutvā tataḥ prāṇavāyuhomaṃ samācaret
prāṇaṃ hutvā suṣumnāyāmilāyāṃ tadanantaram/
apānaṃ piṅgalāyāntu samānaṃ gandhasaṃjñike
udānaṃ hastijihvāyāṃ vyānavāyuṃ niveśayet/
pūṣāyāmapi nāgendraṃ yaśasvinyāṃ tu kacchapam
alambusāyāṃ kṛkaraṃ devadattaṃ kuhūpade/
dhanañjayaṃ tu kaiśinyāṃ hṛtvā hṛtvā svavidyayā
sampātaṃ secayedbimbe tatra śaktiṃ niveśayet/
saṅkhaṃ cakraṃ gadāpadmaṃ śārṅgaṃ śrīvatsakaustubhe
vanamālāṃ khageśaṃ ca hutvā sampātasecanam/
`asunīte'ti mantreṇa aṣṭottaraśatāhutīḥ
hṛtvā prāṇapratiṣṭhārṇa śiraskenājyasecanam/
sampātasecane kāle tattacchaktiṃ niveśayet
[caṇḍādiparivāṇām adhivāsanādividhiḥ]
caṇḍādīnāṃ ca pīṭhānāṃ parivāragaṇasya ca/
anyeṣāmapi sarveṣāṃ dhānyapīṭhe'dhivāsanam
kṛtvā tattadvidyayaiva hutvā cāṣṭottaraṃ śatam/
sarpiṣā'hṛtya sampātaṃ tattadbimbeṣu secayet
evaṃ niravaśeṣeṇa kṛte home yathāvidhi/
śāntihomaṃ tataḥ kuryāt sarvadoṣāpanuttaye
oṃ bhūrbhuvaḥ suvaḥ svāhetyaṣṭottarasahasrakam/
aṣṭottaraśataṃ yadvā sarpiṣā pūrvavarhiṣi
hutbā sampātamādāya sarveṣvaṅgeṣu secayet/
[ekaberabahaberapratiṣṭhāvidhau viśeṣaḥ]
brāhme pade sthāpanīye dhruvabere munīśvara
vedikādighaṭāmbobhirabliṅgaiḥ prokṣayettataḥ/
āgneyādighaṭāmbhobhi`rviṣṇugāyatriyo'kṣaṇam
bahubere tu sadanaṃ praviśyaivokṣaṇaṃ bhavet/
tataścaturvidhānnaṃ ca haraye vinivedayet
praṇavenopacārāṃstān sarvānapi samācaret/
[balisamarpaṇavidhiḥ]
bimbamutthāpya tejasvī prāṅmukhaṃ viniveśya ca
abhyarcya gandhapuṣpādyaiḥ balidānaṃ samācaret/
māṣodanena bhūtebhyaḥ sarvebhyo'pi yathāvidhi
gomayālepite bhūmitale samyagalaṅkṛte/
ādyāśca karmajāścaiva bhūtāḥ prāgādiṣu sthitāḥ
parvateṣvapyaraṇyeṣu vṛkṣāgreṣu vasanti ye/
ālayeṣu ca tīrtheṣu ṛṣīṇāmāśrameṣu ca
kūpeṣu ca taṭākeṣu ye vasanti gṛhādiṣu/
uttamāḥ madhyamāścāpi rājasāstāmasāstu vā
balyarthinaḥ samāyāntu tebhyaḥ pūjāṃ karomyaham/
idamardhyamidaṃ pādyamidamācamanīyakam
snānametat sagandhodaṃ vastramettasunirmalam/
idaṃ gandhamidaṃ puṣpam idaṃ dhūpaṃ sadīpakam
anarghamakṣatamidaṃ gṛhṇantu balidevatāḥ/
māṣaudanaṃ tat saghṛtaṃ dadhimiśraṃ guḍānvitam
bhakṣyaiśca vividhairyuktaṃ pāyasena ca miśritam/
tāmbūlapūgasahitaṃ madhudravasamanvitam
bhoktuṃ tripuruṣairyojñaṃ miśrayetpayasā gavām/
vibhajya tatttridhā dhīmāna balidānaṃ samācaret
kurvanti vighnaṃ ye bhūtāḥ dharmakāryeṣu ye bhuvi/
ye haranti ca puṇyāni tebhyastebhyaḥ ayaṃ baliḥ
viniyujya ca kāryeṣu phalārtha vindate ta ye/
rājasā madhyamaguṇāḥ tebhyastebhyaḥ ayaṃ baliḥ
yāgādiṣu pravṛtteṣu dṛṣṭvā tuṣṭimavāpnuyuḥ/
ye bhūtāḥ uttamaguṇāḥ tebhyastebhyaḥ ayaṃ baliḥ
[pratiṣṭhāsthānāt gantuṃ balidevaprārthanākramaḥ]
dattvaiva balimācāryaḥ prārthayedbalidevatāḥ/
pratiṣṭhā devadevasya kriyate paramātmanaḥ
itaḥ prabhṛti yuṣmabhirnaiṣā vastuṃ kṣamā mahī/
tasmādanyatra gacchadhvaṃ balidānena toṣitāḥ
deśikaḥ prārthayedevaṃ vinīto balidevatāḥ/
te tuṣṭāḥ balidānena prārthitāḥ yānti niścayam
[piṇḍikādyadhivāsaḥ tadaṅgabhūtahomaśca]
piṇḍikāṃ devadevasya dhānyapīṭhe'dhivāsayet/
ratnānyapi ca lohāni dhānyānyapyadhivāsayet
pṛthak pṛthak bhājaneṣu vāsobhirveṣṭayennavaiḥ/
viṣṇugāyatriyājyena homaścāṣṭottaraṃ śatam
[pratisarabandhaḥ pūrṇāhutikramaḥ maṅgalasūcakalakṣaṇāni ca]
hemasūtraṃ pratisaraṃ pratiṣṭhārtha gurūttamaḥ/
bandhayeddevadevasya haste puṇyāhapūrvakam
tataḥ pūrṇāhutiṃ kuryuḥ kuṇḍe kuṇḍe yathākramam/
puṇyagandhavaho dhūmaḥ jvālādakṣiṇamaṇḍalā
agniḥ kanakavarṇābhaḥ yadvā kamalasannibhaḥ/
ācāryasya manastuṣṭirime maṅgalasūcakāḥ
[rātriyāpanakramaḥ]
gītavāditranirghoṣaiḥ brahmaghoṣaiśca maṅgalaiḥ/
nayeyustāṃ niśāmṛtvik yajamānagurūttamāḥ
Original text: bhārgavatantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0