Bhargava Tantra · Chapter 6
// ṣaṣṭho'dhyāyaḥ //
[pratiṣṭhāviṣayavivecanādhyāyaḥ]
[pratiṣṭhāviṣayakajijñāsopasthāpanam]
pratiṣṭhā kīdṛśī brahmān pratiṣṭhatā tu kīdṛśaḥ/
ko vā kālaḥ pratiṣṭhāyāḥ śubhadaḥ sarvadehinām
kīdṛśo'pyadhikārī vā kathaṃ vā tatsamāpyate/
jāmadagnyaparaṃ dhāman kṛpayā brūhi me prabho
[pratiṣṭhākrame yajamānalakṣaṇam]
śrīrāmaḥ
śraddhayā parayā yuktaḥ kalyāṇahṛdayaḥ svayam/
āstiko devadeveśe nyastacittaḥ svayaṃ prabhuḥ
aprameyaṃ dhanaṃ dhānyam utsāhasca ime trayaḥ/
vasantyavirataṃ yatra sa pratiṣṭhāpako bhavet
pariśuddhaśca dakṣaśca kṛtajño gurupaṅktiṣu/
alobhayati kāryāṇi yaḥ sa evārabhet kriyām
cāturvarṇyo'nulomo vā jñātibhiḥ sakalairyutaḥ/
ācāryaṃ purataḥ kṛtvā pratiṣṭhāṃ tena sādhayet
[pratiṣṭhākrame ācāryasya lakṣaṇam]
pāñcarātravidaṃ śāntaṃ sarvasiddhāntakovidam/
niḥspṛhaṃ nirjitadvandvaṃ sarvadoṣavivarjitam
ṛjubuddhiṃ sadā brahmadhyānaikanirataṃ śubham/
ādyavarṇaṃ bhāgavataṃ nārāyaṇaparāyaṇam
pratiṣṭhotsavakāryeṣu prāyaścittādikarmasu/
nipuṇaṃ varayetpūrvamācāryatve subuddhimān
[pratiṣṭhāsampādanārthamṛtvigādivicāraḥ]
tatastenaiva guruṇā ṛtvijaḥ ṣoḍaśāthavā/
aṣṭau vā caturo yadvā trīn dvau vā varayet sudhīḥ
alābhe ṛtvijāṃ yajñaṃ gururekaḥ samāpayet/
ekādhvaravidhānena yathāvatkalaśodbhava
[ācāryavaraṇakrame niṣiddhāḥ]
vānaprastho yatiścāpi brāhmaṇāditare trayaḥ/
naivādhikāriṇaḥ sarve pañcasaṃskāravarjitāḥ
na kuṇḍagolakau naiva bhaveyuranulomajāḥ/
karmādhikāriṇo naiva jātyā brāhmaṇayonayaḥ
[ācāryavaraṇakramaḥ]
vidhuro'pyadhikārī syāt gurutve jñānagauravāt/
evaṃ vicārya sakalamācāryaṃ varayetpurā
samaye yajamānastu gāṃ bhuvaṃ kāñcanaṃ tathā/
nārikelaṃ ca karmādāvācāryāya pradāpayet
[pratiṣṭhākrame grāhyāgrāhyakālavivekaḥ]
pratiṣṭhākālamadhunā vakṣe śrṛṇu manīśvara/
mukhyaṃ pūrvāyanaṃ proktaṃ jaghanyaṃ dakṣiṇāyanam
dhruvaberapratiṣṭhāyāṃ mukhyamevāyanaṃ varam/
jaghanyaṃ karmabimbānāṃ doṣāya na kadācana
pratiṣṭhākaraṇe tyājyaṃ pitṛmāsacatuṣṭayam/
māseṣvanyeṣu sarveṣu kārayedavicārayan
bālyaṃ ca somaputrasya mauḍhyaṃ ca guruśukrayoḥ/
uparāgayutaṃ māsaṃ sarvathā parivarjayet
yadvā pakṣaṃ purastācca parastācca parityajet/
durdinaṃ ravisaṅkrāntimatimāsaṃ malāhvayam
gaṇḍātigaṇḍayogāni sarvathā parivarjayet/
arkāravārau mandasya vāraṃ viṣṭaṃ ca varjayet
amāriktāṣṭamītithyaḥ varjanīyāḥ prayatnataḥ/
kṛttikā bharaṇī jeṣṭhā sarvaraudradvidaivatam
trīṇi pūrvāṇi pitṛbhaṃ ninditāni parityajet/
āsuraṃ mārutaṃ citrā śraviṣṭhā śatatārakam
nātyuccaṃ nātinīcaṃ ca samaṃ grāhyaṃ manīṣibhiḥ/
pāpadṛgyogasahitamaṣṭame grahasaṃyutam
daśame pāpasaṃyuktaṃ tallagnaṃ parivarjayet/
evaṃ vilokya nitarāṃ saha mauhūrtikairguruḥ
vilokya guṇasaṃvādhaṃ guṇagrāmaṃ ca śāstrataḥ/
yajamānagrāmadhāmnāmanukūle samācaret
īdṛśaṃ maṅgaladinaṃ viniścitya dvijottamaiḥ/
ārabheta pratiṣṭhātuṃ deśikaḥ śāstrasāravit
[aṅkuramṛtsaṃgrahaṇāt pūrvaṃ sampādanīyāni kṛtyāni]
tadarthaṃ yajamānaśca ṛtvijaśca gurūttamaḥ/
anukūle śubhe kāle snāyāsuḥ kṣurakarmaṇā
snātāśśuddhāmbaradharāssarvālaṅkārabhūṣitāḥ/
āhūya rathakāraṃ ca kulālamapi śilpinaḥ
ācāryastoṣayitvā tānvisṛjyānu ca śilpinā/
netrāṇyunmīlya vidhivat karmabinbeṣu śilpinaḥ
toṣayitvā dhanairvastraiḥ manaḥ prahlādanairapi/
nirgamayyātha puṇyāhaṃ vācayetsarvaśuddhaye
gomayālepite bhūmau raṅgabalyā pariṣkṛte/
dhānyapīṭhe nyaset kuṃbhaṃ sākṣataṃ sūtraveṣṭitam
śarāvakūrcapatrāḍhyaṃ tatrāvāhya śriyaḥ patim/
gāyatryā caiva vaiṣṇavyā samabhyarcyākṣatādibhiḥ
abliṅgaiḥ pavanairmantraiḥ pavamānaiḥ pavitrakaiḥ/
śāntimantraiśca ṛtvigbhiḥ japtvā vyāhṛtividyayā
pīṭhaṃ saṃkṣālitaṃ bimbamāsāditaśubhodakaiḥ/
prokṣayedaṅkurāyātha mṛtsaṅgrahamācaret
[aṃkurārthaṃ mṛtsaṅgrahakramaḥ]
ājānupādau prakṣālya hastau cāmaṇibandhanāt/
trirācamya mṛdā puṇḍrairalaṅkṛtya pavitravān
piṭakaṃ ca khanitraṃ ca śodhayitvā śubhodakaiḥ/
vastrairgandhaiśca mālyaiśca khanitraṃ bhūṣitaṃ purā
śirasā dhārayedṛtvigathavā paricārakaḥ/
brāhmaṇaiḥ śākunaṃ sūktaṃ paṭhadbhiḥ vādyamaṅgalaiḥ
bāhupradīpairvimalaiḥ pūjopakaraṇaiḥ saha/
diśaṃ prācīmudīcāṃ vā śubhāṃ bhūmiṃ samāśrayan
āsīnaḥ prāṅmukho bhūtvā prāṇānāyamya deśikaḥ/
bhūtagrāmaṃ viśodhyātha puṇyāhamapi vācayet
`vyāhṛtyā' prokṣayedbhūmiṃ khanitraṃ piṭakaṃ tathā/
`bhūmisūktena' dharaṇīm ṛtvigbhirabhimantrayet
samudravasanāṃ devīṃ parvatastanamaṇḍitām/
ratnagarbhāṃ gururdhyāyet vasudhāṃ sasyasālinīm
āvāhya bhūmimantreṇa bhūmiṃ bhūmau samarcayet/
ardhyapādyādibhirgandhaiḥ puṣpairnānāvidhairapi
dhūpairdīpaiśca naivedyaiḥ vividhai rasanāpriyaiḥ/
stotreṇābhiṣṭuyāddevīṃ vasudhāṃ ratnamaṇḍitām
[mṛtsaṅgrahakrame bhūstutiḥ]
sarvabhūtadhare kānte sarvalokanamaskṛte/
viṣṇupatni jagaddhātri vasudhe sasyamālini
puṇyakānanakeśāḍhye parvatastanamaṇḍite/
samudravasane devi nadīviṣayavāsini
valmīkaśravaṇe vedabhāṣiṇi śrutisevite/
phullāmbujekṣaṇe devi prasīda harivallabhe
namaste bhuvaneśāne namaḥ sarvasurārcite/
namo bhārgavi me mātaḥ praṇato'smi vasundhare
viṣṇuśaktisamudbhūte śaṅkhavarṇe maheśvari/
anekaratnasaṅkīrṇe bhūmi tumyaṃ namo namaḥ
iti stutvā ca natvā ca dhyātvā vimalacetasā/
[mṛtsaṅgrahamantranirdeśaḥ]
`aśvakrānte'ti mantreṇa khanitreṇa gurūttamaḥ
mṛdaṃ samagrāṃ gṛhṇīyāt prāṅmukhaḥ kroḍavidyayā/
[mṛdānayanaṃ gurvādisammānanaṃ ca]
tāṃ mṛdaṃ mūlamantreṇa piṭake vetranirmite
ācchādya nava vastreṇa mantreṇā`stre'ṇa deśikaḥ/
svayaṃ gṛhītvā śirasā brāhmaṇaiḥ svastipāṭhakaiḥ
vividhairmaṅgalairanyaiḥ praviśenmandiraṃ guruḥ/
dhāma pradakṣiṇīkṛtya aṅkurārpaṇamaṇḍape
vinyasettāṃ mṛdaṃ paścāt yajamāno guruṃ tathā/
ṛtvijo vastragandhādyaiḥ puṣpaiḥ pañcāṅgabhūṣaṇaiḥ
hāropavītakaṭakakeyūrāṅgulibhūṣaṇam/
pañcāṅgabhūṣaṇamidaṃ kathitaṃ kamalodbhava
[pālikāsthāpanamaṅkuradhānyasaṃskāraḥ tattaddevatārādhanañca]
atha te'laṅkṛtāḥ samyak aṅkurārpaṇabhūtale/
puṇyāhaṃ vācayitvātha prokṣayet pālikādikam
pālikā dvādaśāhṛtya tāsāṃ kaṇṭhaṃ tṛṇādibhiḥ/
baddhvā'pūrya mṛdā paścādaṅkurārpaṇabhūtale
gomayena samāliptāṃ raṅgavalyā pariṣkṛtām/
āsādya dhānyaiḥ sampūrṇaiḥ pīṭhaṃ tatra prakalpayet
prāgāyatāni pañcaiva tathā tiryañci pātayet/
sūtrāṇi ṣoḍaśapade madhye padacatuṣṭayam
somakuṃbhāya sammārjya paritaḥ pālikāspadam/
`pauruṣe'ṇaiva mantreṇa pālikāsthāpanaṃ caret
somakuṃbhamalaṅkṛtya gandhaiḥ puṣpaiśca sākṣataiḥ/
sūtrairvastraiśśarāveṇa kūrcena ca yathākramam
vinyasyāṅkuradhānyāni godhūmabrīhisāḍhakī/
mugdaṃ sacaṇakaṃ rājamāṣaṃ ca satilaṃ tathā
māṣaṃ kalutthametāni dhānyāni nava cāharet/
saṃkṣālya `viṣṇugāyatryā' cāplutya payasā gavām
`ṛtaṃ satye'ti mantreṇa brahmāvāhya samarcayet/
gandhodakena sampūrya somakumbhaṃ saratnakam
`sante payāṃsi' mantreṇa somamāvāhya pūjayet/
pālikāsu dvādaśasu viṣṇorāvāhanaṃ caret
`tadasyoru' `pratadviṣṇu'ryasyoru'ca pare ubhe/
`vicakrame' `dhruvāso'sya' `trirdevaśca' `praviṣṇakama'
`ato devā' `idaṃ viṣṇa'riti mantrairyathākramama/
pālikāsu sakūrcāsu prāgādīśāvasānakam
āvāhya gandhapuṣpādyairarcayitvā tataḥ parama/
[homaprakāraḥ]
prāgbhāge pālikāvedyāḥ sthaṇḍilaṃ parikatpayet
aginaṃ saṃsādhya vidhivat sarpiṣāṣṭottaraṃ śatam/
`sante payāṃsi'mantreṇa hutvā sampātamāharet
`idaṃ viṣṇuri'ti śrutyā hutvā pūrṇāhutiṃ guruḥ/
[bījāvāparakṣaṇādiprakāraḥ]
sampātājyena saṃsiñcedbījapātraṃ ca pālikāḥ
somakuṃbhe punaḥ somamabhyarcya ca nivedya ca/
`dvādaśākṣara'mantreṇa bījāvāpaṃ samācaret
ācāryo vāpayedbījaṃ tūṣṇīmanye ca ṛtvijaḥ/
`mūrdhānami'ti mantreṇa mṛdbhirācchādayettataḥ
`imaṃ me varuṇo'tyeva payasā secayedapi/
anirvāṇaṃ tato dīpaṃ rakṣennaktaṃ divaṃ mudā
somakumbhārcanaṃ nityaṃ yāvatkarma samāpyate/
pālikārādhanaṃ kuryāt sāyaṃ prātarnivedayet
Original text: bhārgavatantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0