Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhargava Tantra · Chapter 6

6.6.1

// ṣaṣṭho'dhyāyaḥ //
[pratiṣṭhāviṣayavivecanādhyāyaḥ]
[pratiṣṭhāviṣayakajijñāsopasthāpanam]
pratiṣṭhā kīdṛśī brahmān pratiṣṭhatā tu kīdṛśaḥ/
ko vā kālaḥ pratiṣṭhāyāḥ śubhadaḥ sarvadehinām

6.6.2

kīdṛśo'pyadhikārī vā kathaṃ vā tatsamāpyate/
jāmadagnyaparaṃ dhāman kṛpayā brūhi me prabho

6.6.3

[pratiṣṭhākrame yajamānalakṣaṇam]
śrīrāmaḥ
śraddhayā parayā yuktaḥ kalyāṇahṛdayaḥ svayam/
āstiko devadeveśe nyastacittaḥ svayaṃ prabhuḥ

6.6.4

aprameyaṃ dhanaṃ dhānyam utsāhasca ime trayaḥ/
vasantyavirataṃ yatra sa pratiṣṭhāpako bhavet

6.6.5

pariśuddhaśca dakṣaśca kṛtajño gurupaṅktiṣu/
alobhayati kāryāṇi yaḥ sa evārabhet kriyām

6.6.6

cāturvarṇyo'nulomo vā jñātibhiḥ sakalairyutaḥ/
ācāryaṃ purataḥ kṛtvā pratiṣṭhāṃ tena sādhayet

6.6.7

[pratiṣṭhākrame ācāryasya lakṣaṇam]
pāñcarātravidaṃ śāntaṃ sarvasiddhāntakovidam/
niḥspṛhaṃ nirjitadvandvaṃ sarvadoṣavivarjitam

6.6.8

ṛjubuddhiṃ sadā brahmadhyānaikanirataṃ śubham/
ādyavarṇaṃ bhāgavataṃ nārāyaṇaparāyaṇam

6.6.9

pratiṣṭhotsavakāryeṣu prāyaścittādikarmasu/
nipuṇaṃ varayetpūrvamācāryatve subuddhimān

6.6.10

[pratiṣṭhāsampādanārthamṛtvigādivicāraḥ]
tatastenaiva guruṇā ṛtvijaḥ ṣoḍaśāthavā/
aṣṭau vā caturo yadvā trīn dvau vā varayet sudhīḥ

6.6.11

alābhe ṛtvijāṃ yajñaṃ gururekaḥ samāpayet/
ekādhvaravidhānena yathāvatkalaśodbhava

6.6.12

[ācāryavaraṇakrame niṣiddhāḥ]
vānaprastho yatiścāpi brāhmaṇāditare trayaḥ/
naivādhikāriṇaḥ sarve pañcasaṃskāravarjitāḥ

6.6.13

na kuṇḍagolakau naiva bhaveyuranulomajāḥ/
karmādhikāriṇo naiva jātyā brāhmaṇayonayaḥ

6.6.14

[ācāryavaraṇakramaḥ]
vidhuro'pyadhikārī syāt gurutve jñānagauravāt/
evaṃ vicārya sakalamācāryaṃ varayetpurā

6.6.15

samaye yajamānastu gāṃ bhuvaṃ kāñcanaṃ tathā/
nārikelaṃ ca karmādāvācāryāya pradāpayet

6.6.16

[pratiṣṭhākrame grāhyāgrāhyakālavivekaḥ]
pratiṣṭhākālamadhunā vakṣe śrṛṇu manīśvara/
mukhyaṃ pūrvāyanaṃ proktaṃ jaghanyaṃ dakṣiṇāyanam

6.6.17

dhruvaberapratiṣṭhāyāṃ mukhyamevāyanaṃ varam/
jaghanyaṃ karmabimbānāṃ doṣāya na kadācana

6.6.18

pratiṣṭhākaraṇe tyājyaṃ pitṛmāsacatuṣṭayam/
māseṣvanyeṣu sarveṣu kārayedavicārayan

6.6.19

bālyaṃ ca somaputrasya mauḍhyaṃ ca guruśukrayoḥ/
uparāgayutaṃ māsaṃ sarvathā parivarjayet

6.6.20

yadvā pakṣaṃ purastācca parastācca parityajet/
durdinaṃ ravisaṅkrāntimatimāsaṃ malāhvayam

6.6.21

gaṇḍātigaṇḍayogāni sarvathā parivarjayet/
arkāravārau mandasya vāraṃ viṣṭaṃ ca varjayet

6.6.22

amāriktāṣṭamītithyaḥ varjanīyāḥ prayatnataḥ/
kṛttikā bharaṇī jeṣṭhā sarvaraudradvidaivatam

6.6.23

trīṇi pūrvāṇi pitṛbhaṃ ninditāni parityajet/
āsuraṃ mārutaṃ citrā śraviṣṭhā śatatārakam

6.6.24

nātyuccaṃ nātinīcaṃ ca samaṃ grāhyaṃ manīṣibhiḥ/
pāpadṛgyogasahitamaṣṭame grahasaṃyutam

6.6.25

daśame pāpasaṃyuktaṃ tallagnaṃ parivarjayet/
evaṃ vilokya nitarāṃ saha mauhūrtikairguruḥ

6.6.26

vilokya guṇasaṃvādhaṃ guṇagrāmaṃ ca śāstrataḥ/
yajamānagrāmadhāmnāmanukūle samācaret

6.6.27

īdṛśaṃ maṅgaladinaṃ viniścitya dvijottamaiḥ/
ārabheta pratiṣṭhātuṃ deśikaḥ śāstrasāravit

6.6.28

[aṅkuramṛtsaṃgrahaṇāt pūrvaṃ sampādanīyāni kṛtyāni]
tadarthaṃ yajamānaśca ṛtvijaśca gurūttamaḥ/
anukūle śubhe kāle snāyāsuḥ kṣurakarmaṇā

6.6.29

snātāśśuddhāmbaradharāssarvālaṅkārabhūṣitāḥ/
āhūya rathakāraṃ ca kulālamapi śilpinaḥ

6.6.30

ācāryastoṣayitvā tānvisṛjyānu ca śilpinā/
netrāṇyunmīlya vidhivat karmabinbeṣu śilpinaḥ

6.6.31

toṣayitvā dhanairvastraiḥ manaḥ prahlādanairapi/
nirgamayyātha puṇyāhaṃ vācayetsarvaśuddhaye

6.6.32

gomayālepite bhūmau raṅgabalyā pariṣkṛte/
dhānyapīṭhe nyaset kuṃbhaṃ sākṣataṃ sūtraveṣṭitam

6.6.33

śarāvakūrcapatrāḍhyaṃ tatrāvāhya śriyaḥ patim/
gāyatryā caiva vaiṣṇavyā samabhyarcyākṣatādibhiḥ

6.6.34

abliṅgaiḥ pavanairmantraiḥ pavamānaiḥ pavitrakaiḥ/
śāntimantraiśca ṛtvigbhiḥ japtvā vyāhṛtividyayā

6.6.35

pīṭhaṃ saṃkṣālitaṃ bimbamāsāditaśubhodakaiḥ/
prokṣayedaṅkurāyātha mṛtsaṅgrahamācaret

6.6.36

[aṃkurārthaṃ mṛtsaṅgrahakramaḥ]
ājānupādau prakṣālya hastau cāmaṇibandhanāt/
trirācamya mṛdā puṇḍrairalaṅkṛtya pavitravān

6.6.37

piṭakaṃ ca khanitraṃ ca śodhayitvā śubhodakaiḥ/
vastrairgandhaiśca mālyaiśca khanitraṃ bhūṣitaṃ purā

6.6.38

śirasā dhārayedṛtvigathavā paricārakaḥ/
brāhmaṇaiḥ śākunaṃ sūktaṃ paṭhadbhiḥ vādyamaṅgalaiḥ

6.6.39

bāhupradīpairvimalaiḥ pūjopakaraṇaiḥ saha/
diśaṃ prācīmudīcāṃ vā śubhāṃ bhūmiṃ samāśrayan

6.6.40

āsīnaḥ prāṅmukho bhūtvā prāṇānāyamya deśikaḥ/
bhūtagrāmaṃ viśodhyātha puṇyāhamapi vācayet

6.6.41

`vyāhṛtyā' prokṣayed‌bhūmiṃ khanitraṃ piṭakaṃ tathā/
`bhūmisūktena' dharaṇīm ṛtvigbhirabhimantrayet

6.6.42

samudravasanāṃ devīṃ parvatastanamaṇḍitām/
ratnagarbhāṃ gururdhyāyet vasudhāṃ sasyasālinīm

6.6.43

āvāhya bhūmimantreṇa bhūmiṃ bhūmau samarcayet/
ardhyapādyādibhirgandhaiḥ puṣpairnānāvidhairapi

6.6.44

dhūpairdīpaiśca naivedyaiḥ vividhai rasanāpriyaiḥ/
stotreṇābhiṣṭuyāddevīṃ vasudhāṃ ratnamaṇḍitām

6.6.45

[mṛtsaṅgrahakrame bhūstutiḥ]
sarvabhūtadhare kānte sarvalokanamaskṛte/
viṣṇupatni jagaddhātri vasudhe sasyamālini

6.6.46

puṇyakānanakeśāḍhye parvatastanamaṇḍite/
samudravasane devi nadīviṣayavāsini

6.6.47

valmīkaśravaṇe vedabhāṣiṇi śrutisevite/
phullāmbujekṣaṇe devi prasīda harivallabhe

6.6.48

namaste bhuvaneśāne namaḥ sarvasurārcite/
namo bhārgavi me mātaḥ praṇato'smi vasundhare

6.6.49

viṣṇuśaktisamudbhūte śaṅkhavarṇe maheśvari/
anekaratnasaṅkīrṇe bhūmi tumyaṃ namo namaḥ

6.6.50

iti stutvā ca natvā ca dhyātvā vimalacetasā/
[mṛtsaṅgrahamantranirdeśaḥ]
`aśvakrānte'ti mantreṇa khanitreṇa gurūttamaḥ

6.6.51

mṛdaṃ samagrāṃ gṛhṇīyāt prāṅmukhaḥ kroḍavidyayā/
[mṛdānayanaṃ gurvādisammānanaṃ ca]
tāṃ mṛdaṃ mūlamantreṇa piṭake vetranirmite

6.6.52

ācchādya nava vastreṇa mantreṇā`stre'ṇa deśikaḥ/
svayaṃ gṛhītvā śirasā brāhmaṇaiḥ svastipāṭhakaiḥ

6.6.53

vividhairmaṅgalairanyaiḥ praviśenmandiraṃ guruḥ/
dhāma pradakṣiṇīkṛtya aṅkurārpaṇamaṇḍape

6.6.54

vinyasettāṃ mṛdaṃ paścāt yajamāno guruṃ tathā/
ṛtvijo vastragandhādyaiḥ puṣpaiḥ pañcāṅgabhūṣaṇaiḥ

6.6.55

hāropavītakaṭakakeyūrāṅgulibhūṣaṇam/
pañcāṅgabhūṣaṇamidaṃ kathitaṃ kamalodbhava

6.6.56

[pālikāsthāpanamaṅkuradhānyasaṃskāraḥ tattaddevatārādhanañca]
atha te'laṅkṛtāḥ samyak aṅkurārpaṇabhūtale/
puṇyāhaṃ vācayitvātha prokṣayet pālikādikam

6.6.57

pālikā dvādaśāhṛtya tāsāṃ kaṇṭhaṃ tṛṇādibhiḥ/
baddhvā'pūrya mṛdā paścādaṅkurārpaṇabhūtale

6.6.58

gomayena samāliptāṃ raṅgavalyā pariṣkṛtām/
āsādya dhānyaiḥ sampūrṇaiḥ pīṭhaṃ tatra prakalpayet

6.6.59

prāgāyatāni pañcaiva tathā tiryañci pātayet/
sūtrāṇi ṣoḍaśapade madhye padacatuṣṭayam

6.6.60

somakuṃbhāya sammārjya paritaḥ pālikāspadam/
`pauruṣe'ṇaiva mantreṇa pālikāsthāpanaṃ caret

6.6.61

somakuṃbhamalaṅkṛtya gandhaiḥ puṣpaiśca sākṣataiḥ/
sūtrairvastraiśśarāveṇa kūrcena ca yathākramam

6.6.62

vinyasyāṅkuradhānyāni godhūmabrīhisāḍhakī/
mugdaṃ sacaṇakaṃ rājamāṣaṃ ca satilaṃ tathā

6.6.63

māṣaṃ kalutthametāni dhānyāni nava cāharet/
saṃkṣālya `viṣṇugāyatryā' cāplutya payasā gavām

6.6.64

`ṛtaṃ satye'ti mantreṇa brahmāvāhya samarcayet/
gandhodakena sampūrya somakumbhaṃ saratnakam

6.6.65

`sante payāṃsi' mantreṇa somamāvāhya pūjayet/
pālikāsu dvādaśasu viṣṇorāvāhanaṃ caret

6.6.66

`tadasyoru' `pratadviṣṇu'ryasyoru'ca pare ubhe/
`vicakrame' `dhruvāso'sya' `trirdevaśca' `praviṣṇakama'

6.6.67

`ato devā' `idaṃ viṣṇa'riti mantrairyathākramama/
pālikāsu sakūrcāsu prāgādīśāvasānakam

6.6.68

āvāhya gandhapuṣpādyairarcayitvā tataḥ parama/
[homaprakāraḥ]
prāgbhāge pālikāvedyāḥ sthaṇḍilaṃ parikatpayet

6.6.69

aginaṃ saṃsādhya vidhivat sarpiṣāṣṭottaraṃ śatam/
`sante payāṃsi'mantreṇa hutvā sampātamāharet

6.6.70

`idaṃ viṣṇuri'ti śrutyā hutvā pūrṇāhutiṃ guruḥ/
[bījāvāparakṣaṇādiprakāraḥ]
sampātājyena saṃsiñcedbījapātraṃ ca pālikāḥ

6.6.71

somakuṃbhe punaḥ somamabhyarcya ca nivedya ca/
`dvādaśākṣara'mantreṇa bījāvāpaṃ samācaret

6.6.72

ācāryo vāpayedbījaṃ tūṣṇīmanye ca ṛtvijaḥ/
`mūrdhānami'ti mantreṇa mṛdbhirācchādayettataḥ

6.6.73

`imaṃ me varuṇo'tyeva payasā secayedapi/
anirvāṇaṃ tato dīpaṃ rakṣennaktaṃ divaṃ mudā

6.6.74

somakumbhārcanaṃ nityaṃ yāvatkarma samāpyate/
pālikārādhanaṃ kuryāt sāyaṃ prātarnivedayet

Original text: bhārgavatantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc