Bhargava Tantra · Chapter 3
// tṛtīyo'dhyāyaḥ //
[devālayakalpanaprayojanasthānādinirūpaṇādhyāyaḥ]
[bhagavadālayakalpanaviṣayakajijñāsā]
agastyaḥ
bhagavan bhārgava śrīman sarvakalyāṇavigraha/
harimandiranirmāṇaṃ kathaṃ kuryājjagatprabho
(prāraṃbhaṃ M. kośe-`tṛtīyodhyāya prāraṃbhaḥ/ śrīmate hayagrīvāya paramātmane namaḥ/ mandiranirmāṇam/' iti pāṭhaḥ/)
[bhagavadālayanirmāṇasya prayojanadvayam]
śrīrāmaḥ
kṛtvā prabhūtaṃ salilamārāmān viniveśya ca/
devatāyatanaṃ kuryāt yaśodharmābhivṛddhaye
iṣṭāpūrtena labhyante ye lokāstān bibhūṣatā/
devānāmālayaḥ kāryo dvayamapyatra dṛśyate
[bhagavadālayakalpanayogyasthānanirdeśaḥ]
salilodyānayukteṣu kṛteṣvakṛtakeṣu ca/
sthāneṣveteṣu sānnidhyamupagacchanti devatāḥ
sarassu nalinīcchatranirastaraviraśmiṣu/
haṃsāṃsākṣiptakalhāravīcīvimalavāriṣu
haṃsakāraṇḍavaktrauñcacakravākavirāviṣu/
paryantaniculacchāyāviśrāntajalacāriṣu
krauñcakrauñcīkalāpāśca kalahaṃsakalasvanāḥ/
phullanīradrumottaṃsāssaṅgamaśreṇimaṅgalāḥ
pulinābhyunnatorasthā haṃsahāsāśca nimnagāḥ/
vanopāntanadīśailanirjharopāntabhūmiṣu
ramante devatāḥ nityaṃ pureṣūdyānavatsu ca/
parvateṣu praśasteṣu tīreṣu ca payonidheḥ
āśrameṣu munīnāṃ ca brāhmaṇāḥ yatra nityaśaḥ/
tatra haryādayo devāḥ vastumicchanti sarvadā
yatra bhūmiḥ praśastā syāt bhūsurāṇāṃ manoharā/
sā bhaveddevatānāṃ ca priyā kalaśasaṃbhava
(ślokānantaraṃ M. kośe `pramāṇam' ityadhikaḥ/)
[devālayakalpanakrame dvārāditattadbhāgānāṃ pramāṇādiḥ]
catuṣṣaṣṭipadaṃ kāryaṃ devatāyatanaṃ sadā/
dvāraṃ ca madhyamaṃ tatra samadiksthaṃ praśasyate
yo vistāro bhavedyasya dviguṇā tatsamunnatiḥ/
ucchrāyādyastṛtīyoṃ'śastena tulyā kaṭirbhavet
vistārārdhaṃ bhavedgarbho bhittayo'nyāssamantataḥ/
garbhapādena vistīrṇaṃ dvāraṃ dviguṇamucchritam
ucchrāyātpādavistīrṇā śākhā tadvadudumbaraḥ/
vistārapādapratimaṃ bāhulyaṃ śākhayoḥ smṛtam
tripañcasaptanavabhiḥ śākhābhistatpraśasyate/
adhaśśākhācaturbhāge pratihārau niveśayet
śeṣaṃ maṅgalyavihagaiḥ śrīvṛkṣasvastikairghaṭaiḥ/
mithunaiḥ patravallībhiḥ pratimābhiśca śobhayet
dvāramānāṣṭabhāgonā pratimā syāt sapiṇḍikā/
dvau bhāgau pratimā tatra tṛtīyāṃśaśca paṇḍikā
(ślokānantaraṃ M. kośe `vimānāni' ityadhikaḥ/)
[viṃśatisaṃkhyākānām ālayānāṃ parigaṇanam]
merumandarakailāsavimānacchandanandanāḥ/
samudrapadmagaruḍanadīvardhanakuñjarāḥ
guharājo vṛṣo siṃhassarvatobhadrako ghaṭaḥ/
haṃso vṛttaścatuṣkoṇaḥ ṣoḍaśāṣṭāśrakastathā
ityete viṃśatiḥ proktāḥ prāsādāḥ śārṅgadhanvanaḥ/
[devālayasya sāmānyaṃ lakṣaṇam]
yathoktena krameṇaiva teṣāṃ lakṣaṇamucyate
pūrvoktāyāmavistārāvardhīkṛtya yathāvasu/
caturbhāgena vā kuryāt sarvaṃ vittānusārataḥ
[ālayakalpanakrame ardhamaṇḍapādyāyāmādiḥ]
garbhagehasamāyāmam ardhamaṇṭapamucyate/
sapādaṃ sārdhayuktaṃ vā tripādādhikasaṃyutā
ardhamaṇḍapamānena sārdhaṃ nṛttārdhamaṇḍapam/
vaipulyasadṛśaṃ sārdhaṃ dviguṇaṃ vā yathecchayā
tayormaṇḍapayorevamāyāmo munipuṅgava/
antarmaṇḍalanāmānaṃ prākāraṃ prathamaṃ viduḥ
vimānaṃ veṣṭayedetat yadvā syādardhamaṇḍapam/
antarhārāhvayaṃ vapraṃ kārayettadanantaram
maryādākhyaṃ tṛtīyaṃ tatprākāraṃ vidhibhāṣitam/
[mūlabimbādisthāpanasthānanirdeśaḥ]
mūlabimbaṃ pratiṣṭhāpyaṃ garbhagehe vidheḥ pade
yadvā daive mānuṣe vā dhruvasthāpanamācaret/
[dvārapālasthānanirdeśaḥ]
caṇḍapracaṇḍau saṃsthāpya garbhadvāre yathākramam
ardhamaṇḍapakadvāre śaṅkhacakrottamāṅginau/
antarmaṇḍalasaṃjñasya sthalasya dvārapārśvayoḥ
jayaśca vijayaścobhau kartavyau munipuṅgava/
antarhārāhvaye dhāmni dvāri padmagadādharau
durjayaprabalau sthāpyau maryādādvārapārśvayoḥ/
[parivāradevasthānanirdeśaḥ]
ekāvaraṇake dhāmni parivārānnimān śṛṇu
nṛttārdhamaṇḍapasyāgre kalpanīyo vihaṅgarāṭ/
gopurasyottare sāle mandirābhimukhe raviḥ
tasyaiva dakṣiṇe sāle candramāḥ parikalpyate/
vahnau kāmo yame brahmā nairṛte syādgajānanaḥ
vāruṇe ṣaṇmukho durgā vāyau saumye dhanādhipaḥ/
īśāne śaṃkaraṃ tatra kṣetrapālaṃ prakalpayet
someśayorantarāle viṣvaksenaṃ prakalpayet/
aṅgaṇe dakṣiṇe saptamātaraḥ śrīstu nairṛte
indrādayo lokapālāḥ pūjyāḥ svāśāsu cāṅgaṇe/
gopurasya bhavedantarbahirvā balipīṭhikā
antarharāhvayopete viśeṣo dhāmni kathyate/
sūryācandramasoḥ sthāne viśeṣau puruṣācyutau
sūryācandramasau kalpyau dvītīyāvaraṇe tathā/
hayagrīvaḥ smarasthāne sthāpyaḥ saṅkarṣaṇo vidheḥ
varāho vighnarāṭ sthāne pradyumnaḥ ṣaṇmukhasya ca/
kātyāyinyāḥ anantaḥ syāt aniruddho narāsane
nṛkesarī śaṃkarasya cāṅgaṇe pīṭhikāsu cet/
indrādayaḥ samabhyarcyāḥ teṣāṃ sthāne yathākramam
cakrī ca musalī śaṃkhī khaḍgī caiva gadādharaḥ/
śarṅgī padmī tathā vajrī pūjyā divyāstradhāriṇaḥ
prathamāvaraṇe yeṣāṃ sthānā ye samudīritāḥ/
[ālaye dvitīyāvaraṇasthaparivāradevānāṃ sthānāni]
jñeyāḥ dvitīye te sarve parivārāḥ yathākramam
maryādāvaraṇe dhāmni gopurobhayapārśvayoḥ/
śaṅkhaṃ cakraṃ tathā sthāpya devadevāyudhottamau
upendraṃ gopuraśirobhāge sthāpya tataḥ param/
āgneyādikrameṇaiva prākṛtādīn prakalpayet
upendraḥ prākṛtaḥ puṇyaḥ puṣkaro viśvabhāvanaḥ/
asuraghnaḥ kṛtāntaśca bhūtanātho'ṣṭamaḥ smṛtaḥ
aṅgaṇe pīṭhikāsthāne kumudādīn prakalpayet/
kumudaḥ kumudākṣaśca puṇḍarīkaśca vāmanaḥ
śaṅkukarṇaḥ sarpanetraḥ sumukhassupratiṣṭhitaḥ/
viṣvaksenaṃ tadāgneyyāṃ kṣetrapālaṃ khageśvaram
pradhānavedyabhimukhaṃ kalpayetkumbhasaṃbhava/
mahāpīṭhaṃ ca tatraiva dhvajayaṣṭiṃ ca śārṅgiṇaḥ
[ālaye mahānasādisthānanirdeśaḥ]
prathamāvaraṇe vāpi dvitīyāvaraṇe'pi vā/
tṛtīyāvaraṇe vāpi pākasthānaṃ prakalpayet
(ślokataḥ pūrva M. kośe-`mahānasam' ityadhikaḥ/)
vāruṇe vā'thavā saumye kūpaṃ śārve'pi vā bhavet/
yatra vā'pāṃ rasāssanti tatra kūpaṃ prakalpayet
[trividhaṃ vaiṣṇavavimānam]
nāgaraṃ drāviḍaṃ ceti vesaraṃ ca tridhā matam/
vimānaṃ devadevasya vimalaṃ vaiṣṇavaṃ smṛtam
// iti bhārgavatantre tṛtīyo'dhyāyaḥ //(1) (1. adhyāyaḥ ityataḥ anantaram M. kośe `hariḥ om' ityadhikaḥ/)
Original text: bhārgavatantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0