Bhargava Tantra · Chapter 21
// ekaviṃśo'dhyāyaḥ //
[pavitrāropaṇavidhinirūpaṇādhyāyaḥ]
[karmasu jāyamānadoṣaparihāraviṣayakaḥ praśnaḥ]
agastyaḥ
bhagavan devadeveśa jāmadagnya kṛpānidhe/
nityanaimittikādīnāṃ nyūnādhikyādisaṃbhave
sarveṣāṃ brāhmaṇādīnāṃ cāturāśramyameyuṣām/
kiṃ nu tatra samādhānaṃ brūhi me bhaktavatsala
[pavitrāropaṇasya doṣaparihāropāyatvam]
śrīrāmaḥ
pavitrayajanaṃ nāma samārādhanamuttamam/
samāpya pūtāḥ te sarve galitāḥ karmaṇo narāḥ
[pavitrāropaṇārthaṃ kālanirdeśaḥ]
śrāvaṇe bhādrapadyāṃ vā māsi vāśvayuje bhavet/
śobhane tithinakṣatre vāsare śubhanandite
pavitrabhūṣaṇaṃ kuryāt kalyāṇaṃ kamalāpateḥ/
aśvinyoḥ śravaṇe puṣye rohiṇyāṃ vā punarvasau
uttaratritaye svātau mṛge maitre'ntyabhe'pi vā/
kuryāt pavitraṃ kalyāṇaṃ yathāvidhi munīśvara
[pavitropādānadravyasannāhaḥ]
tantūn brāhmaṇakanyābhirnirmitānathavā'paṇāt/
krītān vā doṣarahitān kauśeyān vā yathāvasu
ādāya kṣālayitvādbhiḥ mudgacūrṇairvimiśrayet/
śoṣayedātape samyak triguṇīkṛtya tān punaḥ
punaśca triguṇīkṛtya śaṅkoḥ sūtraṃ niveśayet/
aṅgasthalānuguṇyena pavitraṃ kārayet sudhīḥ
sūtrāṇyaṣṭottaraśataṃ sarvatra parikīrtitam/
[pavitramānaṃ granthisaṃkhyā ca]
pavitramadhivāsāya nābhyantaṃ parikalpayet
ācāryadevapadmānāṃ śiromānaṃ gurerbhavet/
dvātriṃśadgranthayasteṣām anale mekhalāsamam
kuṃbhasya karakasyāpi kaṇṭhamānamudīritam/
viṃśatissapta ca tayorgranthayaḥ parikīrtitāḥ
[daśapavitrāṇāṃ nāmāni lakṣaṇañca]
pavitrasaṃkhyā berāṇāṃ daśa tāni vadāmyaham/
prāmāṇyaṃ granthisaṃjñaṃ ca alaṅkārāhvayaṃ tathā
uttamādhamamadhyāni kirīṭākhyamanantaram/
śrīvatsakaustubhāhvānaṃ vanamālāhvayaṃ daśa
prāmāṇyaṃ nābhimaryādaṃ dvātriṃśadgranthisaṃyutam/
hṛdayāntaṃ granthisaṃjñaṃ granthayaḥ pañcaviṃśatiḥ
alaṅkāraṃ tu jaṅghāntaṃ dvātriṃśadgranthinirmitam/
uttamaṃ jānusīmāntaṃ granthayo'ṣṭottaraṃ śatam
aśīti granthisahitamūrvantaṃ madhyamaṃ bhavet/
nābhyantaṃ granthayaḥ ṣaṣṭiḥ jaghanyasya prakīrtitam
kirīṭamānaṃ tannāmno dvātriṃśat granthayaḥ smṛtāḥ/
śrīvatsaṃ snamaryādaṃ granthayaḥ saptaviṃśatiḥ
kaustubhaṃ hṛdayāntaṃ syāt dvātriṃśadgranthisaṃyutam/
vanamālāpavitraṃ tu caraṇāntaṃ prakalpayet
anekagranthisahitaṃ svatantrāṇāmidaṃ bhavet/
[paratantrabimbānāṃ pavitramānanirdeśaḥ]
bimbānāṃ paratantrāṇāṃ devīnāṃ cottamādikam
hastamānaṃ bhavedagnergranthayo dvādaśa smṛtāḥ/
sarveṣāṃ parivārāṇāṃ dvātriṃśadgranthibhiryutam
nābhyantaṃ dvārapālānāmapi tādṛśakalpanam/
karṇikāyāmasadṛśaṃ pīṭhāntaṃ parikalpayet
anekagranthisahitaṃ gurūṇāmṛtvijāmapi/
anyeṣāmapi sarveṣāṃ nābhyantaṃ parikalpayet
[pavitranirmāṇavidhiḥ]
gandhaiḥ parimalīkuryāt dravyaiḥ karpūrikādibhiḥ/
maṇimuktāpravālādyaiḥ svarṇairvā kusumairapi
granthīnāṃ pūraṇaṃ kuryāt kuṅkumādyaiśca śobhayet/
yathāvibhavavistāraṃ pavitrāṇi prakalpayet
[pavitrotsavasampādanārthamanujñāyācanam]
aṅkurāṇyarpayodrātrau daśamyāṃ prārthayeddharim/
praṇamya ca parikramya ṛtvigbhiḥ sahito guruḥ
cāturvarṇasyāśramiṇāṃ karmavaikalyaśāntaye/
sarvadoṣavināśārthaṃ sevatāṃ ca mahotsavam
sampade sarvalokānāṃ durbhikṣotsādanāya ca/
ārogyasidhyai rugṇānāṃ prabhoriṣṭārthasiddhaye
pavitrārohaṇaṃ nāma kriyate'dya mahotsavaḥ/
anujānīhi deveśa karmasvasmānniyojaya
[pavitrādhivāsanavidhinirdeśaḥ]
prārthyaivaṃ mandirāttasmāt ācāryo maṇḍapāntare/
ṛtvigbhiḥ saha darbheṣu prāgānana upoṣitaḥ
japairdhyānena ca hareḥ rātriṃ sarvāṃ samāpayet/
ārabheta prabhātāyāmadhivāsanakarmaṇi
nyastacitto havirbhuktvā niśāyāmadhivāsayet/
pavitrabhūṣaṇasnānakautukāni dhruve bhavet
ekabere taditare sava kalyāṇakautuke/
tataḥ pratisaraṃ badhvā pūjayet dvāratoraṇān
caturvedavido viprān sthāpayecca caturdiśam/
vādyaghoṣe ca saṃghuṣṭe dhānyarāśau ca maṇḍape
prāgagreṣu ca darbheṣu pavitrāṇi niveśayet/
puṇyāhavāribhiḥ prokṣya śoṣayecchoṣaṇādibhiḥ
gandhavastubhirālipya sugandhairapi dhūpayet/
kusumāni vikīryātha veṣṭayennavavāsasā
pradarśya cakramudrāṃ ca pūjayedastravidyayā/
sūtrairīśānamārabhya maṇḍapaṃ pariveṣṭayet
ūrdhvaṃ cakramadhaḥ padmaṃ gadāṃ dvāreṣu cāṣṭasu/
dikṣu śaṃkhaṃ maṇḍapasya dhvātvā bhūtabaliṃ kṣipet
chidrayanti ca karmāṇi vighnayanti ca yāni vai/
baliṃ gṛhītvā niryāntu tāni bhūtāni vai bahiḥ
iti mantreṇa bhūtebhyo māṣānnena balirbhavet/
[pavitrotsavakrame bhagavataḥ catuḥsthānārcanam]
tataḥ saṃsnāpya deveśamupavītāntamarcayet
nirmāya maṇḍalaṃ tasmin devamāropya pūjayet/
maṇḍalaṃ ca tataḥ kuṃbhe vāsudevaṃ samarcayet
sudarśanaṃ ca karake nivedyānnaṃ yathāvidhi/
tataḥ kuṇḍegnimādhāya mūlena samidaṣṭakam
(T. tataḥ kuṃbhe vidhāyātha;)
caruṇātha `nṛsūktena' juhuyāt ṣoḍaśāhutīḥ/
sruveṇājyena cāṣṭau ca mūlamantreṇa deśikaḥ
sampātamājyaṃ saṅgṛhya pavitreṣu visarjayet/
[pavitrārohaṇaprakāraḥ]
`idaṃ viṣṇu'riti śrutyā pavitrārohaṇaṃ bhavet
kalyāṇakautuke kumbhe karake'gnau ca maṇḍale/
āropya maṅgalaiḥ sārdhaṃ mūlabimbe tathā caret
sarvārcāsu tathā katvā prāsādaṃ veṣṭayettataḥ/
pañcavarṇaistathā sūtrairnayedrātriṃ japādibhiḥ
[pavitrotsavadvitīyadinakṛtyam]
jāgareṇa tataḥ prātarmaṇḍalasthaṃ jagadgurum/
snāpayitvā samabhyarcya cakrābjaṃ vartayet panaḥ
dvārādiyajanaṃ kṛttvā pūjayeccakrapaṅkajam/
tasmin devaṃ samāropya kuṃbhaṃ ca karakaṃ tathā
dīpāntamarcayetprājñaḥ nivedya ca caturvidham/
[pavitrotsavakrame homavidhiḥ]
haviragnau ca juhuyāt `nṛsūktena' caturvidham
yavaṃ brīhiṃ ca veṇuṃ ca tilaṃ lājaṃ tathā sumam/
agaruṃ ca ghṛtaṃ paścāt samidho navamaṃ pṛthak
aṣṭottaraśataṃ homo muhūrte śobhane guruḥ/
[maṇḍalādīnāṃ pavitraiḥ bhūṣaṇaprakāraḥ]
pavitrairmaṇḍalaṃ kuṃbhaṃ karakaṃ makhakautukam
kuṇḍaṃ ca havyavāhaṃ ca bhūṣayitvābjamaṇḍalam/
pradakṣiṇīkṛtya tato mandire dhruvakautukam
pavitraiḥ samalaṅkṛtya havirantaṃ samarcayet/
berāṇyanyāni sarvāṇi paratantrāṃstathetarān
devīśca parivārāṃśca pīṭhānyapi yathākramam/
vādyavedādighoṣeśca pavitrārohaṇaṃ caret
`mūlamantre'ṇa sarveṣāṃ pavitrārohaṇaṃ matam/
ācāryo mūrtipaiḥ sārdhaṃ praviśya harimandiram
praṇamya svāñjaliṃ puṣpairāpūrya stunuyāttataḥ/
vikirettāni puṣpāṇi devapādāravindayoḥ
manuṣyārthāni sarvāṇi pavitrāṇi tathā hareḥ/
vinyasya pādayoḥ stutvā natvā svārtha samāharet
tataḥ pūjakamukhyānām ṛtvijāṃ sahakāriṇām/
[aparāhṇe bhagavantaṃ prati kṣamāprārthanam]
anyeṣāṃ brāhmaṇādīnāmitareṣāṃ ca dāpayet
devasyānanamālokya pādau spṛṣṭvā jagadguroḥ/
vijñāpayedimāṃ gāthāṃ prāñcalirvinayānvitaḥ
bhagavan devadeveśa sarvalokanamaskṛtaḥ/
saṃvatsaropacāreṣu nyūnādhikyopaśāntaye
ārādhanamidaṃ bhaktyā sahāsmābhiranuṣṭhitam/
gṛhāṇa neha kiñcicca svātantryaṃ mama mādhava
tvadājñayā kṛtaṃ sarvaṃ tvameva paramā gatiḥ/
atra nyūnātirekāṇi kṣamasva puruṣottama
iti taṃ prārthayeddevamaparāhṇe jagatpateḥ/
[utsavakrame dainandinakṛtyam mahotsavadivasaśca]
utsavaṃ kārayedbhaktyā pratyahaṃ snapanaṃ tathā
kāladvaye'pi homaśca nava vā sapta pañca vā/
trirātramekarātraṃ vā dvārādiyajanānvitam
mahotsavaṃ prakurvīta carame divase guruḥ/
[pavitrārohaṇe vaikalpikamantraḥ]
pavitrārohaṇaṃ kuryāt `puṃsūkte'nāpi vā hareḥ
[pavitrārohaṇaphalaśrutiḥ]
ityeṣa kathito brahman pavitrārohaṇo vidhiḥ/
evaṃ yaḥ kurute bhaktyā sa yāti paramāṃ gatim
Original text: bhārgavatantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0