Bhargava Tantra · Chapter 16
// ṣoḍaśo'dhyāyaḥ //
[samārādhanavidhinirūpaṇādhyāyaḥ]
[ārādhakasyālayapraveśakramaḥ]
śrīrāmaḥ
snātvā pūrvāhnikaṃ kṛtvā gururdevālayādbahiḥ/
prakṣālya pādau pāṇī ca trirācamyālayaṃ viśet
[kavāṭeddhāṭanaṃ bhagavatprabodhanañca]
prathamāvaraṇaṃ gatvā natvoddiśya śriyaḥ patim/
kṛte tālatraye paścāt kavāṭoddhāṭanaṃ caret
tadā prabodhayeddevaṃ vāsudevaṃ sanātanam/
prabuddha jagadīśāna prabuddha kamalāpate
prabuddha puṇḍarīkākṣa prabuddha ramayā saha/
prabuddhānantakalyāṇavāridhe karuṇāmbudhe
prabuddha candravadana kamalāṅghrisaroruha/
stuvanti vedāścatvāraḥ namanti druhiṇādayaḥ
astācalaṃ gataścandraḥ udayaṃ yāti bhāskaraḥ/
unmīlayākṣiyugalaṃ nṛtyatyapsarasāṃ gaṇaḥ
tumbururnāradaścobhau vīṇayā mañju gāyataḥ/
tiṣṭhanti ṛṣayaḥ sarve sevārthaṃ gopurādbahiḥ
bālātapā visarpanti prabuddhānyambujānyapi/
ṣaṭpadā makarandāya bhramanti kamalodare
cakravākadvijagaṇairgārhasthyamanubhūyate/
uttiṣṭha iti mantraistvāmupāsante dvijottamāḥ
uttiṣṭhotiṣṭha govinda uttiṣṭha puruṣottama/
[nirmālyaviniyogaḥ pātraprakṣālanaṃ ca]
evaṃ prabodhya deveśaṃ dīpeṣu jvaliteṣvapi
mālyagandhādidevasya viṣvaksenāya dāpayet/
pūjāyogyāni pātrāṇi kṣālayecca yathātatham
[bhūtaśuddhiprakāraḥ]
sapavitrakaro bhūtvā sordhvapuṇḍraḥ svalaṅkṛtaḥ/
nādite sakale vādye brahmadhoṣe ca ghoṣite
śabdabrahmamayīṃ dhyātvā dhaṇṭāṃ hastena cālayet/
`astramantreṇa' badhniyāddeśikaḥ kakubho daśa
`mūlamantreṇa' kurvīta prāṇāyāmatrayaṃ tataḥ/
recakaṃ purakaṃ caiva kubhakaṃ recakaṃ tathā
evaṃ caturvidhairyuktaḥ prāṇāyāma udāhṛtaḥ/
saptabhirdviguṇairvāpi punastadvaccaturguṇaiḥ
ādyaiśca `mūlamantra'sya saṃkhyoktā śāstravittamaiḥ/
gandhena sahitāṃ pṛthvīṃ saṃharedapsu yogavit
tā rasena samaṃ vahnau taṃ vāyau rūpamātrayā/
tamākāśe sparśayutaṃ tacca śabdena mānase
saṃharottadahaṃkāre taṃ buddhau tāṃ mahatyapi/
mahāntaṃ saṃharejjīve jīvaṃ taṃ brahmaṇi dhruve
niveśya vahnibījena dagdhaṃ dhyāyedvapurguruḥ/
vāruṇenaiva bījena siktaṃ jātaṃ punaḥ smaret
brahmaṇo nirgataṃ jīvaṃ smṛtvā tasmādgurūttamaḥ/
mahāntaṃ ca tato buddhiṃ buddherjātāmahaṃkṛtim
ahaṃkṛtermano dhyāyet tasmācchabdena cāmbaram/
sparśana cāmbarādvāyuṃ vāyo rūpeṇa cānalam
analādrasasaṃyuktā āpaśtābhyo mahīṃ smaret/
gandhena sahitāmevaṃ viśodhya vapurātmavān
[bhūtaśuddhikrame aṅgeṣu varṇanyāsakramaḥ]
nyasedaṅgeṣu `mūla'sya varṇānaṣṭau yathākramam/
vinyasetpraṇavaṃ nābhau nakāraṃ mehane nyaset
mokāraṃ jānuyugale nākāraṃ pādayordvayoḥ/
rākāraṃ vinyasenmūrdhni yakāraṃ nayanadvaye
ṇākāraṃ vadanāmbhoje yakāraṃ hṛdayāmbuje/
evaṃ vinyasya varṇāṃstān dhyātvā taṃ puruṣottamam
[mānasayāgavidhiḥ]
manasārādhayeddevamardhyādyairvividhaiḥ kramaiḥ/
ardhyaṃ pādyaṃ tathācāmaṃ snānaṃ vastropavītake
gandhaṃ puṣpaṃ tathā dhūpaṃ dīpaṃ puṣpāñjaliṃ tathā/
naivedyaṃ vividhaṃ cāti tāmbūlaṃ mukhavāsanām
ityādi mānasenaiva `mūlamantre'ṇa kārayet/
mūlamantraṃ japetpaścādaṣṭottaraśatāvaram
[pūjāpātrādisannāhaḥ]
devasya purataḥ pātre ādhāre pañca vinyaset/
pātrāpi pariśuddhāni śuddhalohamayāni ca
āvāhanāhvayaṃ pātramanyadekaṃ niveśayet/
pūrayedgalitāmbhobhiḥ `praṇave'nābhimantrayet
śoṣaṇaṃ plāvanaṃ cāpi kuryā`dagnyamṛtākṣaraiḥ'/
darśayetsurabhīmudrāṃ taccaturthyā namo'ntayā
pādyaṃ madhye dakṣiṇe'rdhyaṃ vāme cācāmavāri ca/
snānīyaṃ śāṅkare koṇe śuddhodamitaratra ca
spṛśan dakṣiṇahastena tattannāma smaran dvijaḥ/
uccārya kalpayāmīti pātrādardhyājjalaṃ haret
kiñcidanyena pātreṇa ninayennāsikāsamam/
saṃmantrya `mūlamantre'ṇa saptavāraṃ dvijottamaḥ
prokṣayetpañcapātrāṇi pūjādravyāṇyaśeṣataḥ/
[nityārcanātpūrvaṃ yogapīṭhakalpanaprakāraḥ]
pādapīṭhe tu devasya mūlabere gurūttamaḥ
`āyāntvādyena' mantreṇa yogapīṭhaṃ prakalpayet/
ādhāraśaktiḥ prathamā kūrmakālānalastataḥ
ananto'tha mahīpaścādūrdhvamūrdhvaṃ yathākramam/
dharmo jñānaṃ ca vairāgyamaiśvaryaṃ ca yathākramam
prāgādidikṣu kramaśaḥ adharmādicatuṣṭayam/
āgneyyādiṣu koṇeṣu teṣāṃ madhye sadāśivaḥ
ete pādamayāḥ proktāḥ khaṭvāyāḥ kamalāpateḥ/
ṛgādivedāścatvāraḥ khaṭvākāṣṭhacatuṣṭayam
vaikārikastaijasaśca bhautikaśceti te tridhā/
pūrvāparaguṇāḥ proktāstathā satvādayo guṇāḥ
dakṣiṇottarasūtrāṇi tūlikā pañcabhūmikā/
jīvātmāstaraṇaṃ tasmādūrdhvaṃ padmāsanaṃ smṛtam
pārśvayorubhayoḥ kalpyau parameṣṭhitrilocanau/
sanatkumāraḥ sanakaḥ sanandaḥ pṛṣṭhatastrayaḥ
eteṣāntu namo'ntena caturthyā praṇavādinā/
arcayenmantramuddhṛtya tantraśāstrārthatattavavit
tato devaṃ samālokya sāmmukhyaṃ śāśvatīṃ sthitim/
prārthya mantrākṣaranyāsaḥ kartavyaḥ pūrvavartmanā
[karmārcāyāḥ yogapīṭhakalpanakramaḥ]
karmārcāsahaje pīṭhe yogapīṭhaṃ yathāpuram/
[bhagavataḥ nityārcanavidhiḥ]
prakalpyāvāhane pātre jalamardhyārthamāharet
lalāṭāntaṃ samuddhṛtya mūlenāgaccha cañcunā/
āvāhayenmūlaberāt siñcenmūrdhani karmaṇaḥ
praṇavena brahmarandhraṃ pidhāya kamalāpateḥ/
sāmmukhyaṃ svāgataṃ coktvā sthitiṃ yāgāvasānikīm
pārthya mantrākṣarānnyasya yajedardhyādibhiḥ kramāt/
`sāvitryā' vitaredardhyaṃ pādyaṃ `trīṇi padeti' ca
ācāmo `viṣṇugāyatryā' `tadviṣṇo' dantadhāvanam/
jihvānirlehanaṃ kuryāt `tadviprāso' viparyayāt
`ṛtaṃ satyami'ti śrutyā gaṇḍūṣaparikalpanam/
`pauruṣeṇaiva sūktena' snāpayetpuruṣottamam
`yuvā suvāse'ti ṛcā vastre dve dhautanirmale/
`yajñopavītamantreṇa' brahmasūtraṃ prakalpayet
`gandhadvāreti'mantreṇa gandhenālepanaṃ hareḥ/
`viṣṇornukami'ti śrutyā puṣpaiśca parimaṇḍayet
`jitanta' iti mantreṇa bhūṣayetsarvabhūṣaṇaiḥ/
`irāvatīti' mantreṇa pādayorakṣatārpaṇam
dhūpaḥ kālāgarumukhaiḥ `dhūrasī'ti manuṃ japet/
`uddīpyasve'ti mantreṇa dīpānujvālya darśayet
ādhoṣya caturo devān nṛttaṃ gītaṃ ca darśayan/
[bhagavataḥnityārcanakrame naivedyasamarpaṇaprakāraḥ]
arcayedvividhaiḥ puṣpairnāmabhirbahubhirharim
havīṃṣi sukhapakvāni vividhāni mahānasāt/
siktāni sarpibhiḥ samyak sopadaṃśāni pānakaiḥ
ānītāni yathāyogaṃ vinyastānyāsane'grataḥ/
prokṣayedastramantreṇa varmaṇā pariṣecayet
`devasya tveti' mantreṇa darśayat grāsamudrayā/
tripañca sapta vāraṃ vā devāya vinivedayet
evaṃ nivedya vidhivat sodakaṃ sopadaṃśakam/
tāmbūlīṃ vāsanāyuktāṃ dadyāccaraṇamityapi
[nityārādhanakrame homādisampādananirdeśaḥ]
tato nirgatya sadanānnityahomaṃ samāpayet/
baliṃ ca dadyādbhūtebhyo nityotsavamathācaret
[nittārcanaprasaṃge nīrājanodvāsanādikramaḥ]
tataḥ praviśya sadanaṃ nīrājya `carameṇa' ca/
udvāsayenmūlabere yathāpūrvaṃ gurūttamaḥ
japerdaṣṭākṣaraṃ mantraṃ' yathāśakti praṇamya ca/
svīkṛtya pādasalilaṃ pibetttriḥ śirasā punaḥ
dhārayetpādukāṃ cāpi tulasyādi tathā haret/
sevārthamāgatānāṃ ca yatīnāṃ viduṣāmapi
anyeṣāṃ viṣṇubhaktānāṃ pādyādi vitaredguruḥ/
[bhagavanniveditānnaviniyogaḥ]
viṣṇorniveditānnādi svīkṛtya svayamātmanaḥ
sevārthamāgatebhyaśca sarvebhyo'pi pradāpayet/
viṣṇorniveditānnena yaṣṭavyā gṛhadevatāḥ
bhuñjīta viṣṇunaivedyam devībhyo viniveditam/
[caṇḍādiniveditānnaviniyogādiḥ]
caṇḍādiparivārāṇāṃ yadannaṃ viniveditam
tanna bhuñjīta manujo jale'gnau vā vinikṣit/
taranti pitaraścāpi tena tṛptāḥ na saṃśayaḥ
idamārādhanaṃ viṣṇoḥ kathitaṃ te samāsataḥ/
// iti bhārgavatantre ṣoḍaśo'dhyāyaḥ //
Original text: bhārgavatantram · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0