Bhāratamañjarī 6-19 · Chapter 17

iti śrīkṣemendraviracitāyāṃ bhāratamañjaryāṃ mausalaṃ parva
Mahāprasthānikaṃ parvan
nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam /
devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet

atha vṛṣṇikṣayaṃ śrutvā dharmasūnurdhanaṃjayāt /
namaḥ kālāya baline niḥśvasannityabhāṣata

sarvatyāgakṛto yogo viveśa bhrātṛbhiḥ saha /
rājyaṃ dauryodhanaṃ dattvā guṇāhārya yuyutsave

nije parikṣitaṃ rājye sthāpayitvābhimanyujam /
tatpālane samādiśya subhadraṃ satyaśāsanaḥ

prakṛtibhyo vinikṣipya taṃ dvijebhyaśca dharmavit /
śrāddhaṃ vidhāya bandhubhyaḥ puṇyāmiṣṭiṃ ca naiṣṭhikīm

agnīnutsṛjya salile paurānāśvāsya duḥkhitān /
devīmāmantrya vasudhāṃ sānujo draupadīsakhaḥ /
pratasthe sarvasaṃnyāsī yogayukto yudhiṣṭhiraḥ

tataḥ sametya bhagavānsvayameva hutāśanaḥ /
pārthājjagrāha gāṇḍīvaṃ tau cākṣayyau maheṣudhī

śvā tānanuyayāveko vāryamāṇo 'pi yatnataḥ /
atha te śanakaiḥ prāpurdiśaṃ dakṣiṇapaścimām

dṛṣṭvā tatra samudreṇa bhṛtāṃ dvāravatīṃ jalaiḥ /
āśāmudīcīṃ prayayurbhuvaḥ kṛtvā pradakṣiṇam

himācalamatikramya prāptāste vālukārṇavam /
dadṛśurmerumuttuṅgaśṛṅgāliṅgitanandanam

niragāre nirālambe tasminnadhvani dustare /
śirīṣapelavatanuḥ papāta drupadātmajā

tāṃ yātajīvitāṃ dṛṣṭvā bhīmaḥ prāha yudhiṣṭhiram /
rājanpāñcālarājasya suteyaṃ patitā bhuvi

cintayannapi paśyāmi nāsyāḥ kimapi kilbiṣam /
kasmādeṣā tapoyegaṃ tyaktvā pañcatvamāgatā

dharmasūnurniśamyaitadanāvṛttamukho 'vadat /
babhuva pakṣapāto 'syāḥ sarvadābhyadhikor'june

ityukte bhūmipālena sahadevo 'patadbhuvi /
tasminnipatite pṛṣṭo bhīmenoce nṛpaḥ punaḥ

eṣa prajñābhimānena jaḍaṃ jagadamanyata /
iti dharmasutenokte papāta nakulaḥ kṣitau

rājā pṛṣṭo 'tha bhīmena vrajannevābravītpunaḥ /
rūpamānī smareṇāpi spardhāmeṣa na ca kṣamī

ityukte vrajatā rājñā nipapāta dhanaṃjayaḥ /
punaśca pṛṣṭo bhīmena jagāda jagatīpatiḥ

śūramānī cacāraiṣa śithilaṃ samarāṅgane /
iti bruvāṇo bhūpālo jagāmaivāviluptadhīḥ

bhīmastato nipatitaḥ patito 'smītyuvāca tam /
so 'bravīdbaladarpo 'bhūdbhīma bahvaśanasya te

tato 'bhūdeka evātha vrajannanugataḥ śunā /
dadarśa sākṣādāyātaṃ rathenendraṃ yudhiṣṭhiraḥ

rājanmatpuramehīti śakreṇokto jagāda saḥ /
śunā virahitaḥ svargaṃ saśarīro na kāmaye

tamabravītsurapatiḥ śunāṃ svarge kuto gatiḥ /
dhiṣṇyamārohatu śveti tvadanyaḥ ko 'nubhāṣate

tatastamūce nṛpatirbhaktatyāgaṃ kathaṃ sahe /
bhaktavidveṣiṇaḥ svarge nṛśaṃsasya kuto gatiḥ

yadyasti sukutaṃ kiṃcinmama tena sureśvara /
yātu svargaṃ sadehaḥ svā nainaṃ tyaktuṃ samutsahe

strīvadhenaiva sadṛśaṃ brahmasvaharaṇena ca /
sarvapāpātmakaṃ santo bhaktatyāgaṃ pracakṣate

ityukte dharmarājena dharmastyaktvā śvavigraham /
tamūce putra tuṣṭo 'smi sadvṛttena tavāmunā

dṛṣṭo 'si pāthaso hetoḥ purā dvaitavane mayā /
svasti te vraja bhūpāla saśarīraḥ surālayam

iti pitrā samādiṣṭo vimānaṃ vipulaprabham /
āruhya puṇyasopānaṃ viveśa suramandiram

pūjyamānaḥ suraiḥ sārdhaṃ munibhirnāradādibhiḥ /
rājarṣitārakāmadhye sa rarājāṃśumāniva

tataḥ sa śakramavadbhrātaro yatra me sthitāḥ /
śyāmā ca yatra dayitā tatra vāso mamepsitaḥ

tamabravītsahasrākṣo bhāvaṃ mā mānuṣaṃ gamaḥ /
rājarṣibhiranāsādyāṃ prāpto 'si gatimuttamām

ityukto 'pyasakṛdyatnādvajriṇā dharmanandanaḥ /
bhrātṝnavāptumicchāmītyabhāṣata punaḥ punaḥ