Bhāmati a commentary on Śaṃkara's Brahmasūtrabhāṣya · Chapter 27
3.2.8.41.
#pūrvaṃ tu bādarāyaṇo hetuvyapadeśāt# /
dṛṣṭānusāriṇī hi kalpanā yuktā nānyathā /
nahi jātu mṛtpiṇḍadaṇḍādayaḥ kumbhakārādyanadhiṣṭhitāḥ kumbhādyārambhāya vibhavavanto dṛṣṭāḥ /
naca vidyutpavanādibhiraprayatnapūrvairvyabhicāraḥ, teṣāmapi kalpanāspadatayā vyabhicāranidarśanatvānupapatteḥ /
tasmādacetanaṃ karma vāpūrve vā na cetanānadhiṣṭhitaṃ svatantraṃ svakārye pravartitumutsahate naca caitanyamātraṃ karmasvarūpasāmānyaviniyogādiviśeṣavijñānaśūnyamupayujyate, yena tadrahitakṣetrajñamātrādhiṣṭhānena siddhasādhyatvamudbhāvyeta /
tasmāttattatprāsādāṭṭālagopuratoraṇādyupajananidarśanasahasraiḥ supariniścitaṃ yathā cetanādhiṣṭhānādacetanānāṃ kāryārambhakatvamiti tathā caitanyaṃ devatāyā asati bādhake śrutismṛtītihāsapurāṇaprasiddhaṃ na śakyaṃ pratiṣedhdhumityapi spaṣṭaṃ niraṭaṅki devatādhikaraṇe /
laukikaśceśvaro dānaparicaraṇapraṇāmañjalikaraṇastutimayībhiratiśraddhāgarbhābhirbhaktibhirārādhitaḥ prasannaḥ svānurūpamārādhakāya phalaṃ prayacchati virodhataścāpakriyābhirvirodhakāyāhitāmityapi suprasiddham /
tadiha kevalaṃ karma vāpūrvaṃ vā cetanānadhiṣṭhitamacetanaṃ phalaṃ prasūta iti dṛṣṭaviruddham /
yathā vinaṣṭaṃ karma na phalaṃ prasūta iti kalpyate dṛṣṭavirodhādevamihāpīti /
tathā devapūjācmako yāgo devatāṃ naprasādayan phalaṃ prasūta ityapi dṛṣṭaviruddham /
nahi rājapūjātmakamārādhanaṃ rājānamaprasādya phalāya kalpate /
tasmāddṛṣṭānuguṇyāya yāgādibhirapi devatāprasattirutpādyate /
tathāca devatāprasādādeva sthāyinaḥ phalotpatterupapatteḥ kṛtamapūrveṇa /
evamaśubhenāpi karmaṇā devatāvirodhanaṃ śrutismṛtiprasiddham /
tataḥ sthāyino 'niṣṭaphalaprasavaḥ /
naca śubhāśubhakāriṇāṃ tadanurūpaṃ phalaṃ prasuvānā devatā dveṣapakṣapātavatīti yujyate /
nahi rājā sādhukāriṇamanugṛhṇannigṛhṇan vā pāpakāriṇaṃ bhavati dviṣṭo rakto vā tadvadalaukiko 'pīśvaraḥ /
yathā ca paramāpūrve kartavye utpattyapūrvāṇāmaṅgāpūrvāṇāṃ copayogaḥ /
evaṃ pradhānārādhane 'ṅgārādhanānāmutpattyārādhanānāṃ copayogaḥ /
svāmyārādhana iva tadamātyatatpraṇayijanārādhanānāmiti sarve samānamanyatrābhiniveśāt /
tasmāddṛṣṭāvirodhena devatārādhanāt phalaṃ na tvapūrvātkarmaṇo vā kevalādvirodhato hetuvyapadeśaśca śrautaḥ smārtaśca vyākhyātaḥ /
ye punarantaryimivyāpārāyā phalotpādanāyā nityatvaṃ sarvasādhāraṇatvamiti manyamānā bhāṣyakārīyamadhikaraṇaṃ dūṣavibhāge bhāmatyāṃ tṛtīyasyādhyāyasya dvitīyaḥ pādaḥ
Original text: Bhāmati a commentary on Śaṃkara's Brahmasūtrabhāṣya · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0