Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhagavata Purana · Chapter 11.17

11.17.001

BhP_11.17.001/0 śrī-uddhava uvāca
yas tvayābhihitaḥ pūrvaṃ dharmas tvad-bhakti-lakṣaṇaḥ /
varṇāśamācāravatāṃ sarveṣāṃ dvi-padām api

11.17.002

yathānuṣṭhīyamānena tvayi bhaktir nṛṇāṃ bhavet /
sva-dharmeṇāravindākṣa tan mamākhyātum arhasi

11.17.003

purā kila mahā-bāho dharmaṃ paramakaṃ prabho /
yat tena haṃsa-rūpeṇa brahmaṇe 'bhyāttha mādhava

11.17.004

sa idānīṃ su-mahatā kālenāmitra-karśana /
na prāyo bhavitā martya- loke prāg anuśāsitaḥ

11.17.005

vaktā kartāvitā nānyo dharmasyācyuta te bhuvi /
sabhāyām api vairiñcyāṃ yatra mūrti-dharāḥ kalāḥ

11.17.006

kartrāvitrā pravaktrā ca bhavatā madhusūdana /
tyakte mahī-tale deva vinaṣṭaṃ kaḥ pravakṣyati

11.17.007

tat tvaṃ naḥ sarva-dharma-jña dharmas tvad-bhakti-lakṣaṇaḥ /
yathā yasya vidhīyeta tathā varṇaya me prabho

11.17.008

BhP_11.17.008/0 śrī-śuka uvāca
itthaṃ sva-bhṛtya-mukhyena pṛṣṭaḥ sa bhagavān hariḥ /
prītaḥ kṣemāya martyānāṃ dharmān āha sanātanān

11.17.009

BhP_11.17.009/0 śrī-bhagavān uvāca
dharmya eṣa tava praśno naiḥśreyasa-karo nṛṇām /
varṇāśramācāravatāṃ tam uddhava nibodha me

11.17.010

ādau kṛta-yuge varṇo nṛṇāṃ haṃsa iti smṛtaḥ /
kṛta-kṛtyāḥ prajā jātyā tasmāt kṛta-yugaṃ viduḥ

11.17.011

vedaḥ praṇava evāgre dharmo 'haṃ vṛṣa-rūpa-dhṛk /
upāsate tapo-niṣṭhā haṃsaṃ māṃ mukta-kilbiṣāḥ

11.17.012

tretā-mukhe mahā-bhāga prāṇān me hṛdayāt trayī /
vidyā prādurabhūt tasyā aham āsaṃ tri-vṛn makhaḥ

11.17.013

vipra-kṣatriya-viṭ-śūdrā mukha-bāhūru-pāda-jāḥ /
vairājāt puruṣāj jātā ya ātmācāra-lakṣaṇāḥ

11.17.014

gṛhāśramo jaghanato brahmacaryaṃ hṛdo mama /
vakṣaḥ-sthalād vane-vāsaḥ sannyāsaḥ śirasi sthitaḥ

11.17.015

varṇānām āśramāṇāṃ ca janma-bhūmy-anusāriṇīḥ /
āsan prakṛtayo nṝnāṃ nīcair nīcottamottamāḥ

11.17.016

śamo damas tapaḥ śaucaṃ santoṣaḥ kṣāntir ārjavam /
mad-bhaktiś ca dayā satyaṃ brahma-prakṛtayas tv imāḥ

11.17.017

tejo balaṃ dhṛtiḥ śauryaṃ titikṣaudāryam udyamaḥ /
sthairyaṃ brahmanyam aiśvaryaṃ kṣatra-prakṛtayas tv imāḥ

11.17.018

āstikyaṃ dāna-niṣṭhā ca adambho brahma-sevanam /
atuṣṭir arthopacayair vaiśya-prakṛtayas tv imāḥ

11.17.019

śuśrūṣaṇaṃ dvija-gavāṃ devānāṃ cāpy amāyayā /
tatra labdhena santoṣaḥ śūdra-prakṛtayas tv imāḥ

11.17.020

aśaucam anṛtaṃ steyaṃ nāstikyaṃ śuṣka-vigrahaḥ /
kāmaḥ krodhaś ca tarṣaś ca sa bhāvo 'ntyāvasāyinām

11.17.021

ahiṃsā satyam asteyam akāma-krodha-lobhatā /
bhūta-priya-hitehā ca dharmo 'yaṃ sārva-varṇikaḥ

11.17.022

dvitīyaṃ prāpyānupūrvyāj janmopanayanaṃ dvijaḥ /
vasan guru-kule dānto brahmādhīyīta cāhūtaḥ

11.17.023

mekhalājina-daṇḍākṣa- brahma-sūtra-kamaṇḍalūn /
jaṭilo 'dhauta-dad-vāso 'rakta-pīṭhaḥ kuśān dadhat

11.17.024

snāna-bhojana-homeṣu japoccāre ca vāg-yataḥ /
na cchindyān nakha-romāṇi kakṣopastha-gatāny api

11.17.025

reto nāvakirej jātu brahma-vrata-dharaḥ svayam /
avakīrṇe 'vagāhyāpsu yatāsus tri-padāṃ japet

11.17.026

agny-arkācārya-go-vipra- guru-vṛddha-surāñ śuciḥ /
samāhita upāsīta sandhye dve yata-vāg japan

11.17.027

ācāryaṃ māṃ vijānīyān nāvanmanyeta karhicit /
na martya-buddhyāsūyeta sarva-deva-mayo guruḥ

11.17.028

sāyaṃ prātar upānīya bhaikṣyaṃ tasmai nivedayet /
yac cānyad apy anujñātam upayuñjīta saṃyataḥ

11.17.029

śuśrūṣamāṇa ācāryaṃ sadopāsīta nīca-vat /
yāna-śayyāsana-sthānair nāti-dūre kṛtāñjaliḥ

11.17.030

evaṃ-vṛtto guru-kule vased bhoga-vivarjitaḥ /
vidyā samāpyate yāvad bibhrad vratam akhaṇḍitam

11.17.031

yady asau chandasāṃ lokam ārokṣyan brahma-viṣṭapam /
gurave vinyased dehaṃ svādhyāyārthaṃ bṛhad-vrataḥ

11.17.032

agnau gurāv ātmani ca sarva-bhūteṣu māṃ param /
apṛthag-dhīr upasīta brahma-varcasvy akalmaṣaḥ

11.17.033

strīṇāṃ nirīkṣaṇa-sparśa- saṃlāpa-kṣvelanādikam /
prāṇino mithunī-bhūtān agṛhastho 'gratas tyajet

11.17.034

śaucam ācamanaṃ snānaṃ sandhyopāstir mamārcanam /
tīrtha-sevā japo 'spṛśyā- bhakṣyāsambhāṣya-varjanam

11.17.035

sarvāśrama-prayukto 'yaṃ niyamaḥ kula-nandana /
mad-bhāvaḥ sarva-bhūteṣu mano-vāk-kāya-saṃyamaḥ

11.17.036

evaṃ bṛhad-vrata-dharo brāhmaṇo 'gnir iva jvalan /
mad-bhaktas tīvra-tapasā dagdha-karmāśayo 'malaḥ

11.17.037

athānantaram āvekṣyan yathā-jijñāsitāgamaḥ /
gurave dakṣiṇāṃ dattvā snāyād gurv-anumoditaḥ

11.17.038

gṛhaṃ vanaṃ vopaviśet pravrajed vā dvijottamaḥ /
āśramād āśramaṃ gacchen nānyathāmat-paraś caret

11.17.039

gṛhārthī sadṛśīṃ bhāryām udvahed ajugupsitām /
yavīyasīṃ tu vayasā yaṃ sa-varṇām anu kramāt

11.17.040

ijyādhyayana-dānāni sarveṣāṃ ca dvi-janmanām /
pratigraho 'dhyāpanaṃ ca brāhmaṇasyaiva yājanam

11.17.041

pratigrahaṃ manyamānas tapas-tejo-yaśo-nudam /
anyābhyām eva jīveta śilair vā doṣa-dṛk tayoḥ

11.17.042

brāhmaṇasya hi deho 'yaṃ kṣudra-kāmāya neṣyate /
kṛcchrāya tapase ceha pretyānanta-sukhāya ca

11.17.043

śiloñcha-vṛttyā parituṣṭa-citto dharmaṃ mahāntaṃ virajaṃ juṣāṇaḥ /
mayy arpitātmā gṛha eva tiṣṭhan nāti-prasaktaḥ samupaiti śāntim

11.17.044

samuddharanti ye vipraṃ sīdantaṃ mat-parāyaṇam /
tān uddhariṣye na cirād āpadbhyo naur ivārṇavāt

11.17.045

sarvāḥ samuddhared rājā piteva vyasanāt prajāḥ /
ātmānam ātmanā dhīro yathā gaja-patir gajān

11.17.046

evaṃ-vidho nara-patir vimānenārka-varcasā /
vidhūyehāśubhaṃ kṛtsnam indreṇa saha modate

11.17.047

sīdan vipro vaṇig-vṛttyā paṇyair evāpadaṃ taret /
khaḍgena vāpadākrānto na śva-vṛttyā kathañcana

11.17.048

vaiśya-vṛttyā tu rājanyo jīven mṛgayayāpadi /
cared vā vipra-rūpeṇa na śva-vṛttyā kathañcana

11.17.049

śūdra-vṛttiṃ bhajed vaiśyaḥ śūdraḥ kāru-kaṭa-kriyām /
kṛcchrān mukto na garhyeṇa vṛttiṃ lipseta karmaṇā

11.17.050

vedādhyāya-svadhā-svāhā- baly-annādyair yathodayam /
devarṣi-pitṛ-bhūtāni mad-rūpāṇy anv-ahaṃ yajet

11.17.051

yadṛcchayopapannena śuklenopārjitena vā /
dhanenāpīḍayan bhṛtyān nyāyenaivāharet kratūn

11.17.052

kuṭumbeṣu na sajjeta na pramādyet kuṭumby api /
vipaścin naśvaraṃ paśyed adṛṣṭam api dṛṣṭa-vat

11.17.053

putra-dārāpta-bandhūnāṃ saṅgamaḥ pāntha-saṅgamaḥ /
anu-dehaṃ viyanty ete svapno nidrānugo yathā

11.17.054

itthaṃ parimṛśan mukto gṛheṣv atithi-vad vasan /
na gṛhair anubadhyeta nirmamo nirahaṅkṛtaḥ

11.17.055

karmabhir gṛha-medhīyair iṣṭvā mām eva bhaktimān /
tiṣṭhed vanaṃ vopaviśet prajāvān vā parivrajet

11.17.056

yas tv āsakta-matir gehe putra-vittaiṣaṇāturaḥ /
straiṇaḥ kṛpaṇa-dhīr mūḍho mamāham iti badhyate

11.17.057

aho me pitarau vṛddhau bhāryā bālātmajātmajāḥ /
anāthā mām ṛte dīnāḥ kathaṃ jīvanti duḥkhitāḥ

11.17.058

evaṃ gṛhāśayākṣipta- hṛdayo mūḍha-dhīr ayam /
atṛptas tān anudhyāyan mṛto 'ndhaṃ viśate tamaḥ

Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc