Bhagavata Purana · Chapter 11.05

BhP_11.05.001/0 śrī-rājovāca
bhagavantaṃ hariṃ prāyo na bhajanty ātma-vittamāḥ /
teṣām aśānta-kāmānāṃ ka niṣṭhāvijitātmanām

BhP_11.05.002/0 śrī-camasa uvāca
mukha-bāhūru-pādebhyaḥ puruṣasyāśramaiḥ saha /
catvāro jajñire varṇā guṇair viprādayaḥ pṛthak

ya eṣāṃ puruṣaṃ sākṣād ātma-prabhavam īśvaram /
na bhajanty avajānanti sthānād bhraṣṭāḥ patanty adhaḥ

dūre hari-kathāḥ kecid dūre cācyuta-kīrtanāḥ /
striyaḥ śūdrādayaś caiva te 'nukampyā bhavādṛśām

vipro rājanya-vaiśyau vā hareḥ prāptāḥ padāntikam /
śrautena janmanāthāpi muhyanty āmnāya-vādinaḥ

karmaṇy akovidāḥ stabdhā mūrkhāḥ paṇḍita-māninaḥ /
vadanti cāṭukān mūḍhā yayā mādhvyā girotsukāḥ

rajasā ghora-saṅkalpāḥ kāmukā ahi-manyavaḥ /
dāmbhikā māninaḥ pāpā vihasanty acyuta-priyān

vadanti te 'nyonyam upāsita-striyo gṛheṣu maithunya-pareṣu cāśiṣaḥ /
yajanty asṛṣṭānna-vidhāna-dakṣiṇaṃ vṛttyai paraṃ ghnanti paśūn atad-vidaḥ

śriyā vibhūtyābhijanena vidyayā tyāgena rūpeṇa balena karmaṇā /
jāta-smayenāndha-dhiyaḥ saheśvarān sato 'vamanyanti hari-priyān khalāḥ

sarveṣu śaśvat tanu-bhṛtsv avasthitaṃ $ yathā kham ātmānam abhīṣṭam īśvaram &
vedopagītaṃ ca na śṛṇvate 'budhā % mano-rathānāṃ pravadanti vārtayā // BhP_11.05.010* //
loke vyavāyāmiṣa-madya-sevā nityā hi jantor na hi tatra codanā /
vyavasthitis teṣu vivāha-yajña surā-grahair āsu nivṛttir iṣṭā

dhanaṃ ca dharmaika-phalaṃ yato vai $ jñānaṃ sa-vijñānam anupraśānti &
gṛheṣu yuñjanti kalevarasya % mṛtyuṃ na paśyanti duranta-vīryam // BhP_11.05.012* //
yad ghrāṇa-bhakṣo vihitaḥ surāyās tathā paśor ālabhanaṃ na hiṃsā /
evaṃ vyavāyaḥ prajayā na ratyā imaṃ viśuddhaṃ na viduḥ sva-dharmam

ye tv anevaṃ-vido 'santaḥ stabdhāḥ sad-abhimāninaḥ /
paśūn druhyanti viśrabdhāḥ pretya khādanti te ca tān

dviṣantaḥ para-kāyeṣu svātmānaṃ harim īśvaram /
mṛtake sānubandhe 'smin baddha-snehāḥ patanty adhaḥ

ye kaivalyam asamprāptā ye cātītāś ca mūḍhatām /
trai-vargikā hy akṣaṇikā ātmānaṃ ghātayanti te

eta ātma-hano 'śāntā ajñāne jñāna-māninaḥ /
sīdanty akṛta-kṛtyā vai kāla-dhvasta-manorathāḥ

hitvātma-māyā-racitā gṛhāpatya-suhṛt-striyaḥ /
tamo viśanty anicchanto vāsudeva-parāṅ-mukhāḥ

BhP_11.05.019/0 śrī rājovāca
kasmin kāle sa bhagavān kiṃ varṇaḥ kīdṛśo nṛbhiḥ /
nāmnā vā kena vidhinā pūjyate tad ihocyatām

BhP_11.05.020/0 śrī-karabhājana uvāca
kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kalir ity eṣu keśavaḥ /
nānā-varṇābhidhākāro nānaiva vidhinejyate

kṛte śuklaś catur-bāhur jaṭilo valkalāmbaraḥ /
kṛṣṇājinopavītākṣān bibhrad daṇḍa-kamaṇḍalū

manuṣyās tu tadā śāntā nirvairāḥ suhṛdaḥ samāḥ /
yajanti tapasā devaṃ śamena ca damena ca

haṃsaḥ suparṇo vaikuṇṭho dharmo yogeśvaro 'malaḥ /
īśvaraḥ puruṣo 'vyaktaḥ paramātmeti gīyate

tretāyāṃ rakta-varṇo 'sau catur-bāhus tri-mekhalaḥ /
hiraṇya-keśas trayy-ātmā sruk-sruvādy-upalakṣaṇaḥ

taṃ tadā manujā devaṃ sarva-deva-mayaṃ harim /
yajanti vidyayā trayyā dharmiṣṭhā brahma-vādinaḥ

viṣṇur yajñaḥ pṛśnigarbhaḥ sarvadeva urukramaḥ /
vṛṣākapir jayantaś ca urugāya itīryate

dvāpare bhagavāñ śyāmaḥ pīta-vāsā nijāyudhaḥ /
śrīvatsādibhir aṅkaiś ca lakṣaṇair upalakṣitaḥ

taṃ tadā puruṣaṃ martyā mahā-rājopalakṣaṇam /
yajanti veda-tantrābhyāṃ paraṃ jijñāsavo nṛpa

namas te vāsudevāya namaḥ saṅkarṣaṇāya ca /
pradyumnāyāniruddhāya tubhyaṃ bhagavate namaḥ

nārāyaṇāya ṛṣaye puruṣāya mahātmane /
viśveśvarāya viśvāya sarva-bhūtātmane namaḥ

iti dvāpara urv-īśa stuvanti jagad-īśvaram /
nānā-tantra-vidhānena kalāv api tathā śṛṇu

kṛṣṇa-varṇaṃ tviṣākṛṣṇaṃ sāṅgopāṅgāstra-pārṣadam /
yajñaiḥ saṅkīrtana-prāyair yajanti hi su-medhasaḥ

dhyeyaṃ sadā paribhava-ghnam abhīṣṭa-dohaṃ $ tīrthāspadaṃ śiva-viriñci-nutaṃ śaraṇyam &
bhṛtyārti-haṃ praṇata-pāla bhavābdhi-potaṃ % vande mahā-puruṣa te caraṇāravindam // BhP_11.05.033* //
tyaktvā su-dustyaja-surepsita-rājya-lakṣmīṃ $ dharmiṣṭha ārya-vacasā yad agād araṇyam &
tyaktvā su-dustyaja-surepsita-rājya-lakṣmīṃ $ dharmiṣṭha ārya-vacasā yad agād araṇyam &
māyā-mṛgaṃ dayitayepsitam anvadhāvad % vande mahā-puruṣa te caraṇāravindam // BhP_11.05.034* //
evaṃ yugānurūpābhyāṃ bhagavān yuga-vartibhiḥ /
manujair ijyate rājan śreyasām īśvaro hariḥ

kaliṃ sabhājayanty āryā guṇa jñāḥ sāra-bhāginaḥ /
yatra saṅkīrtanenaiva sarva-svārtho 'bhilabhyate

na hy ataḥ paramo lābho dehināṃ bhrāmyatām iha /
yato vindeta paramāṃ śāntiṃ naśyati saṃsṛtiḥ

kṛtādiṣu prajā rājan kalāv icchanti sambhavam /
kalau khalu bhaviṣyanti nārāyaṇa-parāyaṇāḥ

kvacit kvacin mahā-rāja draviḍeṣu ca bhūriśaḥ /
tāmraparṇī nadī yatra kṛtamālā payasvinī

kāverī ca mahā-puṇyā pratīcī ca mahā-nadī /
ye pibanti jalaṃ tāsāṃ manujā manujeśvara /
prāyo bhaktā bhagavati vāsudeve 'malāśayāḥ

devarṣi-bhūtāpta-nṛṇāṃ pitṝṇāṃ na kiṅkaro nāyam ṛṇī ca rājan /
sarvātmanā yaḥ śaraṇaṃ śaraṇyaṃ gato mukundaṃ parihṛtya kartam

sva-pāda-mūlam bhajataḥ priyasya tyaktānya-bhāvasya hariḥ pareśaḥ /
vikarma yac cotpatitaṃ kathañcid dhunoti sarvaṃ hṛdi sanniviṣṭaḥ

BhP_11.05.043/0 śrī-nārada uvāca
dharmān bhāgavatān itthaṃ śrutvātha mithileśvaraḥ /
jāyanteyān munīn prītaḥ sopādhyāyo hy apūjayat

tato 'ntardadhire siddhāḥ sarva-lokasya paśyataḥ /
rājā dharmān upātiṣṭhann avāpa paramāṃ gatim

tvam apy etān mahā-bhāga dharmān bhāgavatān śrutān /
āsthitaḥ śraddhayā yukto niḥsaṅgo yāsyase param

yuvayoḥ khalu dampatyor yaśasā pūritaṃ jagat /
putratām agamad yad vāṃ bhagavān īśvaro hariḥ

darśanāliṅganālāpaiḥ śayanāsana-bhojanaiḥ /
ātmā vāṃ pāvitaḥ kṛṣṇe putra-snehaṃ prakurvatoḥ

vaireṇa yaṃ nṛpatayaḥ śiśupāla-pauṇḍra- $ śālvādayo gati-vilāsa-vilokanādyaiḥ &
dhyāyanta ākṛta-dhiyaḥ śayanāsanādau % tat-sāmyam āpur anurakta-dhiyāṃ punaḥ kim // BhP_11.05.048* //
māpatya-buddhim akṛthāḥ kṛṣṇe sarvātmanīśvare /
māyā-manuṣya-bhāvena gūḍhaiśvarye pare 'vyaye

bhū-bhārāsura-rājanya- hantave guptaye satām /
avatīrṇasya nirvṛtyai yaśo loke vitanyate

BhP_11.05.051/0 śrī-śuka uvāca
etac chrutvā mahā-bhāgo vasudevo 'ti-vismitaḥ /
devakī ca mahā-bhāgā jahatur moham ātmanaḥ

itihāsam imaṃ puṇyaṃ dhārayed yaḥ samāhitaḥ /
sa vidhūyeha śamalaṃ brahma-bhūyāya kalpate