Bhagavata Purana · Chapter 11.03
BhP_11.03.001/0 śrī-rājovāca
parasya viṣṇor īśasya māyinām api mohinīm /
māyāṃ veditum icchāmo bhagavanto bruvantu naḥ
nānutṛpye juṣan yuṣmad- vaco hari-kathāmṛtam /
saṃsāra-tāpa-nistapto martyas tat-tāpa-bheṣajam
BhP_11.03.003/0 śrī-antarīkṣa uvāca
ebhir bhūtāni bhūtātmā mahā-bhūtair mahā-bhuja /
sasarjoccāvacāny ādyaḥ sva-mātrātma-prasiddhaye
evaṃ sṛṣṭāni bhūtāni praviṣṭaḥ pañca-dhātubhiḥ /
ekadhā daśadhātmānaṃ vibhajan juṣate guṇān
guṇair guṇān sa bhuñjāna ātma-pradyotitaiḥ prabhuḥ /
manyamāna idaṃ sṛṣṭam ātmānam iha sajjate
karmāṇi karmabhiḥ kurvan sa-nimittāni deha-bhṛt /
tat tat karma-phalaṃ gṛhṇan bhramatīha sukhetaram
itthaṃ karma-gatīr gacchan bahv-abhadra-vahāḥ pumān /
ābhūta-samplavāt sarga- pralayāv aśnute 'vaśaḥ
dhātūpaplava āsanne vyaktaṃ dravya-guṇātmakam /
anādi-nidhanaḥ kālo hy avyaktāyāpakarṣati
śata-varṣā hy anāvṛṣṭir bhaviṣyaty ulbaṇā bhuvi /
tat-kālopacitoṣṇārko lokāṃs trīn pratapiṣyati
pātāla-talam ārabhya saṅkarṣaṇa-mukhānalaḥ /
dahann ūrdhva-śikho viṣvag vardhate vāyuneritaḥ
saṃvartako megha-gaṇo varṣati sma śataṃ samāḥ /
dhārābhir hasti-hastābhir līyate salile virāṭ
tato virājam utsṛjy vairājaḥ puruṣo nṛpa /
avyaktaṃ viśate sūkṣmaṃ nirindhana ivānalaḥ
vāyunā hṛta-gandhā bhūḥ salilatvāya kalpate /
salilaṃ tad-dhṛta-rasaṃ jyotiṣṭvāyopakalpate
hṛta-rūpaṃ tu tamasā vāyau jyotiḥ pralīyate /
hṛta-sparśo 'vakāśena vāyur nabhasi līyate /
kālātmanā hṛta-guṇaṃ nabha ātmani līyate
indriyāṇi mano buddhiḥ saha vaikārikair nṛpa /
praviśanti hy ahaṅkāraṃ sva-guṇair aham ātmani
eṣā māyā bhagavataḥ sarga-sthity-anta-kāriṇī /
tri-varṇā varṇitāsmābhiḥ kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi
BhP_11.03.017/0 śrī-rājovāca
yathaitām aiśvarīṃ māyāṃ dustarām akṛtātmabhiḥ /
taranty añjaḥ sthūla-dhiyo maharṣa idam ucyatām
BhP_11.03.018/0 śrī-prabuddha uvāca
karmāṇy ārabhamāṇānāṃ duḥkha-hatyai sukhāya ca /
paśyet pāka-viparyāsaṃ mithunī-cāriṇāṃ nṛṇām
nityārtidena vittena durlabhenātma-mṛtyunā /
gṛhāpatyāpta-paśubhiḥ kā prītiḥ sādhitaiś calaiḥ
evaṃ lokaṃ param vidyān naśvaraṃ karma-nirmitam /
sa-tulyātiśaya-dhvaṃsaṃ yathā maṇḍala-vartinām
tasmād guruṃ prapadyeta jijñāsuḥ śreya uttamam /
śābde pare ca niṣṇātaṃ brahmaṇy upaśamāśrayam
tatra bhāgavatān dharmān śikṣed gurv-ātma-daivataḥ /
amāyayānuvṛttyā yais tuṣyed ātmātma-do hariḥ
sarvato manaso 'saṅgam ādau saṅgaṃ ca sādhuṣu /
dayāṃ maitrīṃ praśrayaṃ ca bhūteṣv addhā yathocitam
śaucaṃ tapas titikṣāṃ ca maunaṃ svādhyāyam ārjavam /
brahmacaryam ahiṃsāṃ ca samatvaṃ dvandva-saṃjñayoḥ
sarvatrātmeśvarānvīkṣāṃ kaivalyam aniketatām /
vivikta-cīra-vasanaṃ santoṣaṃ yena kenacit
śraddhāṃ bhāgavate śāstre 'nindām anyatra cāpi hi /
mano-vāk-karma-daṇḍaṃ ca satyaṃ śama-damāv api
śravaṇaṃ kīrtanaṃ dhyānaṃ harer adbhuta-karmaṇaḥ /
janma-karma-guṇānāṃ ca tad-arthe 'khila-ceṣṭitam
iṣṭaṃ dattaṃ tapo japtaṃ vṛttaṃ yac cātmanaḥ priyam /
dārān sutān gṛhān prāṇān yat parasmai nivedanam
evaṃ kṛṣṇātma-nātheṣu manuṣyeṣu ca sauhṛdam /
paricaryāṃ cobhayatra mahatsu nṛṣu sādhuṣu
parasparānukathanaṃ pāvanaṃ bhagavad-yaśaḥ /
mitho ratir mithas tuṣṭir nivṛttir mitha ātmanaḥ
smarantaḥ smārayantaś ca mitho 'ghaugha-haraṃ harim /
bhaktyā sañjātayā bhaktyā bibhraty utpulakāṃ tanum
kvacid rudanty acyuta-cintayā kvacid $ dhasanti nandanti vadanty alaukikāḥ &
nṛtyanti gāyanty anuśīlayanty ajaṃ % bhavanti tūṣṇīṃ param etya nirvṛtāḥ // BhP_11.03.032* //
iti bhāgavatān dharmān śikṣan bhaktyā tad-utthayā /
nārāyaṇa-paro māyām añjas tarati dustarām
BhP_11.03.034/0 śrī-rājovāca
nārāyaṇābhidhānasya brahmaṇaḥ paramātmanaḥ /
niṣṭhām arhatha no vaktuṃ yūyaṃ hi brahma-vittamāḥ
BhP_11.03.035/0 śrī-pippalāyana uvāca
sthity-udbhava-pralaya-hetur ahetur asya $ yat svapna-jāgara-suṣuptiṣu sad bahiś ca &
sthity-udbhava-pralaya-hetur ahetur asya $ yat svapna-jāgara-suṣuptiṣu sad bahiś ca &
dehendriyāsu-hṛdayāni caranti yena % sañjīvitāni tad avehi paraṃ narendra // BhP_11.03.035* //
naitan mano viśati vāg uta cakṣur ātmā $ prāṇendriyāṇi ca yathānalam arciṣaḥ svāḥ &
naitan mano viśati vāg uta cakṣur ātmā $ prāṇendriyāṇi ca yathānalam arciṣaḥ svāḥ &
śabdo 'pi bodhaka-niṣedhatayātma-mūlam % arthoktam āha yad-ṛte na niṣedha-siddhiḥ // BhP_11.03.036* //
sattvaṃ rajas tama iti tri-vṛd ekam ādau $ sūtraṃ mahān aham iti pravadanti jīvam &
sattvaṃ rajas tama iti tri-vṛd ekam ādau $ sūtraṃ mahān aham iti pravadanti jīvam &
jñāna-kriyārtha-phala-rūpatayoru-śakti % brahmaiva bhāti sad asac ca tayoḥ paraṃ yat // BhP_11.03.037* //
nātmā jajāna na mariṣyati naidhate 'sau $ na kṣīyate savana-vid vyabhicāriṇāṃ hi &
nātmā jajāna na mariṣyati naidhate 'sau $ na kṣīyate savana-vid vyabhicāriṇāṃ hi &
sarvatra śaśvad anapāyy upalabdhi-mātraṃ % prāṇo yathendriya-balena vikalpitaṃ sat // BhP_11.03.038* //
aṇḍeṣu peśiṣu taruṣv aviniściteṣu prāṇo hi jīvam upadhāvati tatra tatra /
sanne yad indriya-gaṇe 'hami ca prasupte kūṭa-stha āśayam ṛte tad-anusmṛtir naḥ
yarhy abja-nābha-caraṇaiṣaṇayoru-bhaktyā $ ceto-malāni vidhamed guṇa-karma-jāni &
tasmin viśuddha upalabhyata ātma-tattvaṃ % śākṣād yathāmala-dṛśoḥ savitṛ-prakāśaḥ // BhP_11.03.040*
0 śrī-rājovāca
karma-yogaṃ vadata naḥ puruṣo yena saṃskṛtaḥ /
vidhūyehāśu karmāṇi naiṣkarmyaṃ vindate param
evaṃ praśnam ṛṣīn pūrvam apṛcchaṃ pitur antike /
nābruvan brahmaṇaḥ putrās tatra kāraṇam ucyatām
BhP_11.03.043/0 śrī-āvirhotra uvāca
karmākarma vikarmeti veda-vādo na laukikaḥ /
vedasya ceśvarātmatvāt tatra muhyanti sūrayaḥ
parokṣa-vādo vedo 'yaṃ bālānām anuśāsanam /
karma-mokṣāya karmāṇi vidhatte hy agadaṃ yathā
nācared yas tu vedoktaṃ svayam ajño 'jitendriyaḥ /
vikarmaṇā hy adharmeṇa mṛtyor mṛtyum upaiti saḥ
vedoktam eva kurvāṇo niḥsaṅgo 'rpitam īśvare /
naiṣkarmyaṃ labhate siddhiṃ rocanārthā phala-śrutiḥ
ya āśu hṛdaya-granthiṃ nirjihīṛṣuḥ parātmanaḥ /
vidhinopacared devaṃ tantroktena ca keśavam
labdhvānugraha ācāryāt tena sandarśitāgamaḥ /
mahā-puruṣam abhyarcen mūrtyābhimatayātmanaḥ
śuciḥ sammukham āsīnaḥ prāṇa-saṃyamanādibhiḥ /
piṇḍaṃ viśodhya sannyāsa- kṛta-rakṣo 'rcayed dharim
arcādau hṛdaye cāpi yathā-labdhopacārakaiḥ /
dravya-kṣity-ātma-liṇgāni niṣpādya prokṣya cāsanam
pādyādīn upakalpyātha sannidhāpya samāhitaḥ /
hṛd-ādibhiḥ kṛta-nyāso mūla-mantreṇa cārcayet
sāṅgopāṅgāṃ sa-pārṣadāṃ tāṃ tāṃ mūrtiṃ sva-mantrataḥ /
pādyārghyācamanīyādyaiḥ snāna-vāso-vibhūṣaṇaiḥ
gandha-mālyākṣata-sragbhir dhūpa-dīpopahārakaiḥ /
sāṅgam sampūjya vidhivat stavaiḥ stutvā named dharim
ātmānam tan-mayam dhyāyan mūrtiṃ sampūjayed dhareḥ /
śeṣām ādhāya śirasā sva-dhāmny udvāsya sat-kṛtam
evam agny-arka-toyādāv atithau hṛdaye ca yaḥ /
yajatīśvaram ātmānam acirān mucyate hi saḥ
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0