Bhagavata Purana · Chapter 10.84
BhP_10.84.001/0 śrī-śuka uvāca
śrutvā pṛthā subala-putry atha yājñasenī $ mādhavy atha kṣitipa-patnya uta sva-gopyaḥ &
śrutvā pṛthā subala-putry atha yājñasenī $ mādhavy atha kṣitipa-patnya uta sva-gopyaḥ &
kṛṣṇe 'khilātmani harau praṇayānubandhaṃ % sarvā visismyur alam aśru-kalākulākṣyaḥ // BhP_10.84.001* //
iti sambhāṣamāṇāsu strībhiḥ strīṣu nṛbhir nṛṣu /
āyayur munayas tatra kṛṣṇa-rāma-didṛkṣayā
dvaipāyano nāradaś ca cyavano devalo 'sitaḥ /
viśvāmitraḥ śatānando bharadvājo 'tha gautamaḥ
rāmaḥ sa-śiṣyo bhagavān vasiṣṭho gālavo bhṛguḥ /
pulastyaḥ kaśyapo 'triś ca mārkaṇḍeyo bṛhaspatiḥ
dvitas tritaś caikataś ca brahma-putrās tathāṅgirāḥ /
agastyo yājñavalkyaś ca vāmadevādayo 'pare
tān dṛṣṭvā sahasotthāya prāg āsīnā nṛpādayaḥ /
pāṇḍavāḥ kṛṣṇa-rāmau ca praṇemur viśva-vanditān
tān ānarcur yathā sarve saha-rāmo 'cyuto 'rcayat /
svāgatāsana-pādyārghya- mālya-dhūpānulepanaiḥ
uvāca sukham āsīnān bhagavān dharma-gup-tanuḥ /
sadasas tasya mahato yata-vāco 'nuśṛṇvataḥ
BhP_10.84.009/0 śrī-bhagavān uvāca
aho vayaṃ janma-bhṛto labdhaṃ kārtsnyena tat-phalam /
devānām api duṣprāpaṃ yad yogeśvara-darśanam
kiṃ svalpa-tapasāṃ nṝṇām arcāyāṃ deva-cakṣuṣām /
darśana-sparśana-praśna- prahva-pādārcanādikam
na hy am-mayāni tīrthāni na devā mṛc-chilā-mayāḥ /
te punanty uru-kālena darśanād eva sādhavaḥ
nāgnir na sūryo na ca candra-tārakā $ na bhūr jalaṃ khaṃ śvasano 'tha vāṅ manaḥ &
upāsitā bheda-kṛto haranty aghaṃ % vipaścito ghnanti muhūrta-sevayā // BhP_10.84.012* //
yasyātma-buddhiḥ kuṇape tri-dhātuke $ sva-dhīḥ kalatrādiṣu bhauma ijya-dhīḥ &
yasyātma-buddhiḥ kuṇape tri-dhātuke $ sva-dhīḥ kalatrādiṣu bhauma ijya-dhīḥ &
yat-tīrtha-buddhiḥ salile na karhicij % janeṣv abhijñeṣu sa eva go-kharaḥ // BhP_10.84.013*
0 śrī-śuka uvāca
niśamyetthaṃ bhagavataḥ kṛṣṇasyākuṇtha-medhasaḥ /
vaco duranvayaṃ viprās tūṣṇīm āsan bhramad-dhiyaḥ
ciraṃ vimṛśya munaya īśvarasyeśitavyatām /
jana-saṅgraha ity ūcuḥ smayantas taṃ jagad-gurum
BhP_10.84.016/0 śrī-munaya ūcuḥ
yan-māyayā tattva-vid-uttamā vayaṃ vimohitā viśva-sṛjām adhīśvarāḥ /
yad īśitavyāyati gūḍha īhayā aho vicitram bhagavad-viceṣṭitam
anīha etad bahudhaika ātmanā sṛjaty avaty atti na badhyate yathā /
bhaumair hi bhūmir bahu-nāma-rūpiṇī aho vibhūmnaś caritaṃ viḍambanam
athāpi kāle sva-janābhiguptaye bibharṣi sattvaṃ khala-nigrahāya ca /
sva-līlayā veda-pathaṃ sanātanaṃ varṇāśramātmā puruṣaḥ paro bhavān
brahma te hṛdayaṃ śuklaṃ tapaḥ-svādhyāya-saṃyamaiḥ /
yatropalabdhaṃ sad vyaktam avyaktaṃ ca tataḥ param
tasmād brahma-kulaṃ brahman śāstra-yones tvam ātmanaḥ /
sabhājayasi sad dhāma tad brahmaṇyāgraṇīr bhavān
adya no janma-sāphalyaṃ vidyāyās tapaso dṛśaḥ /
tvayā saṅgamya sad-gatyā yad antaḥ śreyasāṃ paraḥ
namas tasmai bhagavate kṛṣṇāyākuṇṭha-medhase /
sva-yogamāyayācchanna- mahimne paramātmane
na yaṃ vidanty amī bhū-pā ekārāmāś ca vṛṣṇayaḥ /
māyā-javanikācchannam ātmānaṃ kālam īśvaram
yathā śayānaḥ puruṣa ātmānaṃ guṇa-tattva-dṛk /
nāma-mātrendriyābhātaṃ na veda rahitaṃ param
evaṃ tvā nāma-mātreṣu viṣayeṣv indriyehayā /
māyayā vibhramac-citto na veda smṛty-upaplavāt
tasyādya te dadṛśimāṅghrim aghaugha-marṣa- $ tīrthāspadaṃ hṛdi kṛtaṃ su-vipakva-yogaiḥ &
utsikta-bhakty-upahatāśaya jīva-kośā % āpur bhavad-gatim athānugṛhāna bhaktān // BhP_10.84.026*
0 śrī-śuka uvāca
ity anujñāpya dāśārhaṃ dhṛtarāṣṭraṃ yudhiṣṭhiram /
rājarṣe svāśramān gantuṃ munayo dadhire manaḥ
tad vīkṣya tān upavrajya vasudevo mahā-yaśāḥ /
praṇamya copasaṅgṛhya babhāṣedaṃ su-yantritaḥ
BhP_10.84.029/0 śrī-vasudeva uvāca
namo vaḥ sarva-devebhya ṛṣayaḥ śrotum arhatha /
karmaṇā karma-nirhāro yathā syān nas tad ucyatām
BhP_10.84.030/0 śrī-nārada uvāca
nāti-citram idaṃ viprā vasudevo bubhutsayā /
kṛṣṇam matvārbhakaṃ yan naḥ pṛcchati śreya ātmanaḥ
sannikarṣo 'tra martyānām anādaraṇa-kāraṇam /
gāṅgaṃ hitvā yathānyāmbhas tatratyo yāti śuddhaye
yasyānubhūtiḥ kālena layotpatty-ādināsya vai /
svato 'nyasmāc ca guṇato na kutaścana riṣyati
taṃ kleśa-karma-paripāka-guṇa-pravāhair avyāhatānubhavam īśvaram advitīyam /
prāṇādibhiḥ sva-vibhavair upagūḍham anyo manyeta sūryam iva megha-himoparāgaiḥ
athocur munayo rājann ābhāṣyānalsadundabhim /
sarveṣāṃ śṛṇvatāṃ rājñāṃ tathaivācyuta-rāmayoḥ
karmaṇā karma-nirhāra eṣa sādhu-nirūpitaḥ /
yac chraddhayā yajed viṣṇuṃ sarva-yajñeśvaraṃ makhaiḥ
cittasyopaśamo 'yaṃ vai kavibhiḥ śāstra-cakṣusā /
darśitaḥ su-gamo yogo dharmaś cātma-mud-āvahaḥ
ayaṃ svasty-ayanaḥ panthā dvi-jāter gṛha-medhinaḥ /
yac chraddhayāpta-vittena śuklenejyeta pūruṣaḥ
vittaiṣaṇāṃ yajña-dānair gṛhair dāra-sutaiṣaṇām /
ātma-lokaiṣaṇāṃ deva kālena visṛjed budhaḥ /
grāme tyaktaiṣaṇāḥ sarve yayur dhīrās tapo-vanam
ṛṇais tribhir dvijo jāto devarṣi-pitṝṇāṃ prabho /
yajñādhyayana-putrais tāny anistīrya tyajan patet
tvaṃ tv adya mukto dvābhyāṃ vai ṛṣi-pitror mahā-mate /
yajñair devarṇam unmucya nirṛṇo 'śaraṇo bhava
vasudeva bhavān nūnaṃ bhaktyā paramayā harim /
jagatām īśvaraṃ prārcaḥ sa yad vāṃ putratāṃ gataḥ
BhP_10.84.042/0 śrī-śuka uvāca
iti tad-vacanaṃ śrutvā vasudevo mahā-manāḥ /
tān ṛṣīn ṛtvijo vavre mūrdhnānamya prasādya ca
ta enam ṛṣayo rājan vṛtā dharmeṇa dhārmikam /
tasminn ayājayan kṣetre makhair uttama-kalpakaiḥ
tad-dīkṣāyāṃ pravṛttāyāṃ vṛṣṇayaḥ puṣkara-srajaḥ /
snātāḥ su-vāsaso rājan rājānaḥ suṣṭhv-alaṅkṛtāḥ
tan-mahiṣyaś ca muditā niṣka-kaṇṭhyaḥ su-vāsasaḥ /
dīkṣā-śālām upājagmur āliptā vastu-pāṇayaḥ
nedur mṛdaṅga-paṭaha- śaṅkha-bhery-ānakādayaḥ /
nanṛtur naṭa-nartakyas tuṣṭuvuḥ sūta-māgadhāḥ /
jaguḥ su-kaṇṭhyo gandharvyaḥ saṅgītaṃ saha-bhartṛkāḥ
tam abhyaṣiñcan vidhi-vad aktam abhyaktam ṛtvijaḥ /
patnībhir aṣṭā-daśabhiḥ soma-rājam ivoḍubhiḥ
tābhir dukūla-valayair hāra-nūpura-kuṇḍalaiḥ /
sv-alaṅkṛtābhir vibabhau dīkṣito 'jina-saṃvṛtaḥ
tasyartvijo mahā-rāja ratna-kauśeya-vāsasaḥ /
sa-sadasyā virejus te yathā vṛtra-haṇo 'dhvare
tadā rāmaś ca kṛṣṇaś ca svaiḥ svair bandhubhir anvitau /
rejatuḥ sva-sutair dārair jīveśau sva-vibhūtibhiḥ
īje 'nu-yajñaṃ vidhinā agni-hotrādi-lakṣaṇaiḥ /
prākṛtair vaikṛtair yajñair dravya-jñāna-kriyeśvaram
athartvigbhyo 'dadāt kāle yathāmnātaṃ sa dakṣiṇāḥ /
sv-alaṅkṛtebhyo 'laṅkṛtya go-bhū-kanyā mahā-dhanāḥ
patnī-saṃyājāvabhṛthyaiś caritvā te maharṣayaḥ /
sasnū rāma-hrade viprā yajamāna-puraḥ-sarāḥ
snāto 'laṅkāra-vāsāṃsi vandibhyo 'dāt tathā striyaḥ /
tataḥ sv-alaṅkṛto varṇān ā-śvabhyo 'nnena pūjayat
bandhūn sa-dārān sa-sutān pāribarheṇa bhūyasā /
vidarbha-kośala-kurūn kāśi-kekaya-sṛñjayān
sadasyartvik-sura-gaṇān nṛ-bhūta-pitṛ-cāraṇān /
śrī-niketam anujñāpya śaṃsantaḥ prayayuḥ kratum
dhṛtarāṣṭro 'nujaḥ pārthā bhīṣmo droṇaḥ pṛthā yamau /
nārado bhagavān vyāsaḥ suhṛt-sambandhi-bāndhavāḥ
bandhūn pariṣvajya yadūn sauhṛdāklinna-cetasaḥ /
yayur viraha-kṛcchreṇa sva-deśāṃś cāpare janāḥ
nandas tu saha gopālair bṛhatyā pūjayārcitaḥ /
kṛṣṇa-rāmograsenādyair nyavātsīd bandhu-vatsalaḥ
vasudevo 'ñjasottīrya manoratha-mahārṇavam /
suhṛd-vṛtaḥ prīta-manā nandam āha kare spṛśan
BhP_10.84.061/0 śrī-vasudeva uvāca
bhrātar īśa-kṛtaḥ pāśo nṛnāṃ yaḥ sneha-saṃjñitaḥ /
taṃ dustyajam ahaṃ manye śūrāṇām api yoginām
asmāsv apratikalpeyaṃ yat kṛtājñeṣu sattamaiḥ /
maitry arpitāphalā cāpi na nivarteta karhicit
prāg akalpāc ca kuśalaṃ bhrātar vo nācarāma hi /
adhunā śrī-madāndhākṣā na paśyāmaḥ puraḥ sataḥ
mā rājya-śrīr abhūt puṃsaḥ śreyas-kāmasya māna-da /
sva-janān uta bandhūn vā na paśyati yayāndha-dṛk
BhP_10.84.065/0 śrī-śuka uvāca
evaṃ sauhṛda-śaithilya- citta ānakadundubhiḥ /
ruroda tat-kṛtāṃ maitrīṃ smarann aśru-vilocanaḥ
nandas tu sakhyuḥ priya-kṛt premṇā govinda-rāmayoḥ /
adya śva iti māsāṃs trīn yadubhir mānito 'vasat
tataḥ kāmaiḥ pūryamāṇaḥ sa-vrajaḥ saha-bāndhavaḥ /
parārdhyābharaṇa-kṣauma- nānānarghya-paricchadaiḥ
vasudevograsenābhyāṃ kṛṣṇoddhava-balādibhiḥ /
dattam ādāya pāribarhaṃ yāpito yadubhir yayau
nando gopāś ca gopyaś ca govinda-caraṇāmbuje /
manaḥ kṣiptaṃ punar hartum anīśā mathurāṃ yayuḥ
bandhuṣu pratiyāteṣu vṛṣṇayaḥ kṛṣṇa-devatāḥ /
vīkṣya prāvṛṣam āsannād yayur dvāravatīṃ punaḥ
janebhyaḥ kathayāṃ cakrur yadu-deva-mahotsavam /
yad āsīt tīrtha-yātrāyāṃ suhṛt-sandarśanādikam
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0