Bhagavata Purana · Chapter 10.64

BhP_10.64.001/0 śrī-bādarāyaṇir uvāca
ekadopavanaṃ rājan jagmur yadu-kumārakāḥ /
vihartuṃ sāmba-pradyumna cāru-bhānu-gadādayaḥ

krīḍitvā su-ciraṃ tatra vicinvantaḥ pipāsitāḥ /
jalaṃ nirudake kūpe dadṛśuḥ sattvam adbhutam

kṛkalāsaṃ giri-nibhaṃ vīkṣya vismita-mānasāḥ /
tasya coddharaṇe yatnaṃ cakrus te kṛpayānvitāḥ

carma-jais tāntavaiḥ pāśair baddhvā patitam arbhakāḥ /
nāśaknuran samuddhartuṃ kṛṣṇāyācakhyur utsukāḥ

tatrāgatyāravindākṣo bhagavān viśva-bhāvanaḥ /
vīkṣyojjahāra vāmena taṃ kareṇa sa līlayā

sa uttamaḥ-śloka-karābhimṛṣṭo vihāya sadyaḥ kṛkalāsa-rūpam /
santapta-cāmīkara-cāru-varṇaḥ svargy adbhutālaṅkaraṇāmbara-srak

papraccha vidvān api tan-nidānaṃ janeṣu vikhyāpayituṃ mukundaḥ /
kas tvaṃ mahā-bhāga vareṇya-rūpo devottamaṃ tvāṃ gaṇayāmi nūnam

daśām imāṃ vā katamena karmaṇā samprāpito 'sy atad-arhaḥ su-bhadra /
ātmānam ākhyāhi vivitsatāṃ no yan manyase naḥ kṣamam atra vaktum

BhP_10.64.009/0 śrī-śuka uvāca
iti sma rājā sampṛṣṭaḥ kṛṣṇenānanta-mūrtinā /
mādhavaṃ praṇipatyāha kirīṭenārka-varcasā

BhP_10.64.010/0 nṛga uvāca
nṛgo nāma narendro 'ham ikṣvāku-tanayaḥ prabho /
dāniṣv ākhyāyamāneṣu yadi te karṇam aspṛśam

kiṃ nu te 'viditaṃ nātha sarva-bhūtātma-sākṣiṇaḥ /
kālenāvyāhata-dṛśo vakṣye 'thāpi tavājñayā

yāvatyaḥ sikatā bhūmer yāvatyo divi tārakāḥ /
yāvatyo varṣa-dhārāś ca tāvatīr adadaṃ sma gāḥ

payasvinīs taruṇīḥ śīla-rūpa- guṇopapannāḥ kapilā hema-sṛṅgīḥ /
nyāyārjitā rūpya-khurāḥ sa-vatsā dukūla-mālābharaṇā dadāv aham

sv-alaṅkṛtebhyo guṇa-śīlavadbhyaḥ sīdat-kuṭumbebhya ṛta-vratebhyaḥ /
tapaḥ-śruta-brahma-vadānya-sadbhyaḥ prādāṃ yuvabhyo dvija-puṅgavebhyaḥ

go-bhū-hiraṇyāyatanāśva-hastinaḥ kanyāḥ sa-dāsīs tila-rūpya-śayyāḥ /
vāsāṃsi ratnāni paricchadān rathān iṣṭaṃ ca yajñaiś caritaṃ ca pūrtam

kasyacid dvija-mukhyasya bhraṣṭā gaur mama go-dhane /
sampṛktāviduṣā sā ca mayā dattā dvijātaye

tāṃ nīyamānāṃ tat-svāmī dṛṣṭrovāca mameti tam /
mameti parigrāhy āha nṛgo me dattavān iti

viprau vivadamānau mām ūcatuḥ svārtha-sādhakau /
bhavān dātāpaharteti tac chrutvā me 'bhavad bhramaḥ

anunītāv ubhau viprau dharma-kṛcchra-gatena vai /
gavāṃ lakṣaṃ prakṛṣṭānāṃ dāsyāmy eṣā pradīyatām

bhavantāv anugṛhṇītāṃ kiṅkarasyāvijānataḥ /
samuddharataṃ māṃ kṛcchrāt patantaṃ niraye 'śucau

nāhaṃ pratīcche vai rājann ity uktvā svāmy apākramat /
nānyad gavām apy ayutam icchāmīty aparo yayau

etasminn antare yāmair dūtair nīto yama-kṣayam /
yamena pṛṣṭas tatrāhaṃ deva-deva jagat-pate

pūrvaṃ tvam aśubhaṃ bhuṅkṣa utāho nṛpate śubham /
nāntaṃ dānasya dharmasya paśye lokasya bhāsvataḥ

pūrvaṃ devāśubhaṃ bhuñja iti prāha pateti saḥ /
tāvad adrākṣam ātmānaṃ kṛkalāsaṃ patan prabho

brahmaṇyasya vadānyasya tava dāsasya keśava /
smṛtir nādyāpi vidhvastā bhavat-sandarśanārthinaḥ

sa tvaṃ kathaṃ mama vibho 'kṣi-pathaḥ parātmā $ yogeśvaraḥ śruti-dṛśāmala-hṛd-vibhāvyaḥ &
sākṣād adhokṣaja uru-vyasanāndha-buddheḥ % syān me 'nudṛśya iha yasya bhavāpavargaḥ // BhP_10.64.026* //
deva-deva jagan-nātha govinda puruṣottama /
nārāyaṇa hṛṣīkeśa puṇya-ślokācyutāvyaya

anujānīhi māṃ kṛṣṇa yāntaṃ deva-gatiṃ prabho /
yatra kvāpi sataś ceto bhūyān me tvat-padāspadam

namas te sarva-bhāvāya brahmaṇe 'nanta-śaktaye /
kṛṣṇāya vāsudevāya yogānāṃ pataye namaḥ

ity uktvā taṃ parikramya pādau spṛṣṭvā sva-maulinā /
anujñāto vimānāgryam āruhat paśyatāṃ nṛṇām

kṛṣṇaḥ parijanaṃ prāha bhagavān devakī-sutaḥ /
brahmaṇya-devo dharmātmā rājanyān anuśikṣayan

durjaraṃ bata brahma-svaṃ bhuktam agner manāg api /
tejīyaso 'pi kim uta rājñāṃ īśvara-māninām

nāhaṃ hālāhalaṃ manye viṣaṃ yasya pratikriyā /
brahma-svaṃ hi viṣaṃ proktaṃ nāsya pratividhir bhuvi

hinasti viṣam attāraṃ vahnir adbhiḥ praśāmyati /
kulaṃ sa-mūlaṃ dahati brahma-svāraṇi-pāvakaḥ

brahma-svaṃ duranujñātaṃ bhuktaṃ hanti tri-pūruṣam /
prasahya tu balād bhuktaṃ daśa pūrvān daśāparān

rājāno rāja-lakṣmyāndhā nātma-pātaṃ vicakṣate /
nirayaṃ ye 'bhimanyante brahma-svaṃ sādhu bāliśāḥ

gṛhṇanti yāvataḥ pāṃśūn krandatām aśru-bindavaḥ /
viprāṇāṃ hṛta-vṛttīnām vadānyānāṃ kuṭumbinām

rājāno rāja-kulyāś ca tāvato 'bdān niraṅkuśāḥ /
kumbhī-pākeṣu pacyante brahma-dāyāpahāriṇaḥ

sva-dattāṃ para-dattāṃ vā brahma-vṛttiṃ harec ca yaḥ /
ṣaṣṭi-varṣa-sahasrāṇi viṣṭhāyāṃ jāyate kṛmiḥ

na me brahma-dhanaṃ bhūyād yad gṛdhvālpāyuṣo narāḥ /
parājitāś cyutā rājyād bhavanty udvejino 'hayaḥ

vipraṃ kṛtāgasam api naiva druhyata māmakāḥ /
ghnantaṃ bahu śapantaṃ vā namas-kuruta nityaśaḥ

yathāhaṃ praṇame viprān anukālaṃ samāhitaḥ /
tathā namata yūyaṃ ca yo 'nyathā me sa daṇḍa-bhāk

brāhmaṇārtho hy apahṛto hartāraṃ pātayaty adhaḥ /
ajānantam api hy enaṃ nṛgaṃ brāhmaṇa-gaur iva

evaṃ viśrāvya bhagavān mukundo dvārakaukasaḥ /
pāvanaḥ sarva-lokānāṃ viveśa nija-mandiram