Bhagavata Purana · Chapter 10.01
BhP_10.01.001/0 śrī-rājovāca
kathito vaṃśa-vistāro bhavatā soma-sūryayoḥ /
rājñāṃ cobhaya-vaṃśyānāṃ caritaṃ paramādbhutam
yadoś ca dharma-śīlasya nitarāṃ muni-sattama /
tatrāṃśenāvatīrṇasya viṣṇor vīryāṇi śaṃsa naḥ
avatīrya yador vaṃśe bhagavān bhūta-bhāvanaḥ /
kṛtavān yāni viśvātmā tāni no vada vistarāt
nivṛtta-tarṣair upagīyamānād bhavauṣadhāc chrotra-mano-'bhirāmāt /
ka uttamaśloka-guṇānuvādāt pumān virajyeta vinā paśughnāt
pitāmahā me samare 'marañjayair devavratādyātirathais timiṅgilaiḥ /
duratyayaṃ kaurava-sainya-sāgaraṃ kṛtvātaran vatsa-padaṃ sma yat-plavāḥ
drauṇy-astra-vipluṣṭam idaṃ mad-aṅgaṃ santāna-bījaṃ kuru-pāṇḍavānām /
jugopa kukṣiṃ gata ātta-cakro mātuś ca me yaḥ śaraṇaṃ gatāyāḥ
vīryāṇi tasyākhila-deha-bhājām antar bahiḥ pūruṣa-kāla-rūpaiḥ /
prayacchato mṛtyum utāmṛtaṃ ca māyā-manuṣyasya vadasva vidvan
rohiṇyās tanayaḥ prokto rāmaḥ saṅkarṣaṇas tvayā /
devakyā garbha-sambandhaḥ kuto dehāntaraṃ vinā
kasmān mukundo bhagavān pitur gehād vrajaṃ gataḥ /
kva vāsaṃ jñātibhiḥ sārdhaṃ kṛtavān sātvatāṃ patiḥ
vraje vasan kim akaron madhupuryāṃ ca keśavaḥ /
bhrātaraṃ cāvadhīt kaṃsaṃ mātur addhātad-arhaṇam
dehaṃ mānuṣam āśritya kati varṣāṇi vṛṣṇibhiḥ /
yadu-puryāṃ sahāvātsīt patnyaḥ katy abhavan prabhoḥ
etad anyac ca sarvaṃ me mune kṛṣṇa-viceṣṭitam /
vaktum arhasi sarvajña śraddadhānāya vistṛtam
naiṣātiduḥsahā kṣun māṃ tyaktodam api bādhate /
pibantaṃ tvan-mukhāmbhoja- cyutaṃ hari-kathāmṛtam
BhP_10.01.014/0 sūta uvāca
evaṃ niśamya bhṛgu-nandana sādhu-vādaṃ $ vaiyāsakiḥ sa bhagavān atha viṣṇu-rātam &
evaṃ niśamya bhṛgu-nandana sādhu-vādaṃ $ vaiyāsakiḥ sa bhagavān atha viṣṇu-rātam &
pratyarcya kṛṣṇa-caritaṃ kali-kalmaṣa-ghnaṃ % vyāhartum ārabhata bhāgavata-pradhānaḥ // BhP_10.01.014*
0 śrī-śuka uvāca
samyag vyavasitā buddhis tava rājarṣi-sattama /
vāsudeva-kathāyāṃ te yaj jātā naiṣṭhikī ratiḥ
vāsudeva-kathā-praśnaḥ puruṣāṃs trīn punāti hi /
vaktāraṃ pracchakaṃ śrotṝṃs tat-pāda-salilaṃ yathā
bhūmir dṛpta-nṛpa-vyāja- daityānīka-śatāyutaiḥ /
ākrāntā bhūri-bhāreṇa brahmāṇaṃ śaraṇaṃ yayau
gaur bhūtvāśru-mukhī khinnā krandantī karuṇaṃ vibhoḥ /
upasthitāntike tasmai vyasanaṃ samavocata
brahmā tad-upadhāryātha saha devais tayā saha /
jagāma sa-tri-nayanas tīraṃ kṣīra-payo-nidheḥ
tatra gatvā jagannāthaṃ deva-devaṃ vṛṣākapim /
puruṣaṃ puruṣa-sūktena upatasthe samāhitaḥ
giraṃ samādhau gagane samīritāṃ niśamya vedhās tridaśān uvāca ha /
gāṃ pauruṣīṃ me śṛṇutāmarāḥ punar vidhīyatām āśu tathaiva mā ciram
puraiva puṃsāvadhṛto dharā-jvaro bhavadbhir aṃśair yaduṣūpajanyatām /
sa yāvad urvyā bharam īśvareśvaraḥ sva-kāla-śaktyā kṣapayaṃś cared bhuvi
vasudeva-gṛhe sākṣād bhagavān puruṣaḥ paraḥ /
janiṣyate tat-priyārthaṃ sambhavantu sura-striyaḥ
vāsudeva-kalānantaḥ sahasra-vadanaḥ svarāṭ /
agrato bhavitā devo hareḥ priya-cikīrṣayā
viṣṇor māyā bhagavatī yayā sammohitaṃ jagat /
ādiṣṭā prabhuṇāṃśena kāryārthe sambhaviṣyati
BhP_10.01.026/0 śrī-śuka uvāca
ity ādiśyāmara-gaṇān prajāpati-patir vibhuḥ /
āśvāsya ca mahīṃ gīrbhiḥ sva-dhāma paramaṃ yayau
śūraseno yadupatir mathurām āvasan purīm /
māthurāñ chūrasenāṃś ca viṣayān bubhuje purā
rājadhānī tataḥ sābhūt sarva-yādava-bhūbhujām /
mathurā bhagavān yatra nityaṃ sannihito hariḥ
tasyāṃ tu karhicic chaurir vasudevaḥ kṛtodvahaḥ /
devakyā sūryayā sārdhaṃ prayāṇe ratham āruhat
ugrasena-sutaḥ kaṃsaḥ svasuḥ priya-cikīrṣayā /
raśmīn hayānāṃ jagrāha raukmai ratha-śatair vṛtaḥ
catuḥ-śataṃ pāribarhaṃ gajānāṃ hema-mālinām /
aśvānām ayutaṃ sārdhaṃ rathānāṃ ca tri-ṣaṭ-śatam
dāsīnāṃ sukumārīṇāṃ dve śate samalaṅkṛte /
duhitre devakaḥ prādād yāne duhitṛ-vatsalaḥ
śaṅkha-tūrya-mṛdaṅgāś ca nedur dundubhayaḥ samam /
prayāṇa-prakrame tāta vara-vadhvoḥ sumaṅgalam
pathi pragrahiṇaṃ kaṃsam ābhāṣyāhāśarīra-vāk /
asyās tvām aṣṭamo garbho hantā yāṃ vahase 'budha
ity uktaḥ sa khalaḥ pāpo bhojānāṃ kula-pāṃsanaḥ /
bhaginīṃ hantum ārabdhaṃ khaḍga-pāṇiḥ kace 'grahīt
taṃ jugupsita-karmāṇaṃ nṛśaṃsaṃ nirapatrapam /
vasudevo mahā-bhāga uvāca parisāntvayan
BhP_10.01.037/0 śrī-vasudeva uvāca
ślāghanīya-guṇaḥ śūrair bhavān bhoja-yaśaskaraḥ /
sa kathaṃ bhaginīṃ hanyāt striyam udvāha-parvaṇi
mṛtyur janmavatāṃ vīra dehena saha jāyate /
adya vābda-śatānte vā mṛtyur vai prāṇināṃ dhruvaḥ
dehe pañcatvam āpanne dehī karmānugo 'vaśaḥ /
dehāntaram anuprāpya prāktanaṃ tyajate vapuḥ
vrajaṃs tiṣṭhan padaikena yathaivaikena gacchati /
yathā tṛṇa-jalaukaivaṃ dehī karma-gatiṃ gataḥ
svapne yathā paśyati deham īdṛśaṃ manorathenābhiniviṣṭa-cetanaḥ /
dṛṣṭa-śrutābhyāṃ manasānucintayan prapadyate tat kim api hy apasmṛtiḥ
yato yato dhāvati daiva-coditaṃ mano vikārātmakam āpa pañcasu /
guṇeṣu māyā-rociteṣu dehy asau prapadyamānaḥ saha tena jāyate
jyotir yathaivodaka-pārthiveṣv adaḥ $ samīra-vegānugataṃ vibhāvyate &
evaṃ sva-māyā-raciteṣv asau pumān % guṇeṣu rāgānugato vimuhyati // BhP_10.01.043* //
tasmān na kasyacid droham ācaret sa tathā-vidhaḥ /
ātmanaḥ kṣemam anvicchan drogdhur vai parato bhayam
eṣā tavānujā bālā kṛpaṇā putrikopamā /
hantuṃ nārhasi kalyāṇīm imāṃ tvaṃ dīna-vatsalaḥ
BhP_10.01.046/0 śrī-śuka uvāca
evaṃ sa sāmabhir bhedair bodhyamāno 'pi dāruṇaḥ /
na nyavartata kauravya puruṣādān anuvrataḥ
nirbandhaṃ tasya taṃ jñātvā vicintyānakadundubhiḥ /
prāptaṃ kālaṃ prativyoḍhum idaṃ tatrānvapadyata
mṛtyur buddhimatāpohyo yāvad buddhi-balodayam /
yady asau na nivarteta nāparādho 'sti dehinaḥ
pradāya mṛtyave putrān mocaye kṛpaṇām imām /
sutā me yadi jāyeran mṛtyur vā na mriyeta cet
viparyayo vā kiṃ na syād gatir dhātur duratyayā /
upasthito nivarteta nivṛttaḥ punar āpatet
agner yathā dāru-viyoga-yogayor adṛṣṭato 'nyan na nimittam asti /
evaṃ hi jantor api durvibhāvyaḥ śarīra-saṃyoga-viyoga-hetuḥ
evaṃ vimṛśya taṃ pāpaṃ yāvad-ātmani-darśanam /
pūjayām āsa vai śaurir bahu-māna-puraḥsaram
prasanna-vadanāmbhojo nṛśaṃsaṃ nirapatrapam /
manasā dūyamānena vihasann idam abravīt
BhP_10.01.054/0 śrī-vasudeva uvāca
na hy asyās te bhayaṃ saumya yad vai sāhāśarīra-vāk /
putrān samarpayiṣye 'syā yatas te bhayam utthitam
BhP_10.01.055/0 śrī-śuka uvāca
svasur vadhān nivavṛte kaṃsas tad-vākya-sāra-vit /
vasudevo 'pi taṃ prītaḥ praśasya prāviśad gṛham
atha kāla upāvṛtte devakī sarva-devatā /
putrān prasuṣuve cāṣṭau kanyāṃ caivānuvatsaram
kīrtimantaṃ prathamajaṃ kaṃsāyānakadundubhiḥ /
arpayām āsa kṛcchreṇa so 'nṛtād ativihvalaḥ
kiṃ duḥsahaṃ nu sādhūnāṃ viduṣāṃ kim apekṣitam /
kim akāryaṃ kadaryāṇāṃ dustyajaṃ kiṃ dhṛtātmanām
dṛṣṭvā samatvaṃ tac chaureḥ satye caiva vyavasthitim /
kaṃsas tuṣṭa-manā rājan prahasann idam abravīt
pratiyātu kumāro 'yaṃ na hy asmād asti me bhayam /
aṣṭamād yuvayor garbhān mṛtyur me vihitaḥ kila
tatheti sutam ādāya yayāv ānakadundubhiḥ /
nābhyanandata tad-vākyam asato 'vijitātmanaḥ
nandādyā ye vraje gopā yāś cāmīṣāṃ ca yoṣitaḥ /
vṛṣṇayo vasudevādyā devaky-ādyā yadu-striyaḥ
sarve vai devatā-prāyā ubhayor api bhārata /
jñātayo bandhu-suhṛdo ye ca kaṃsam anuvratāḥ
etat kaṃsāya bhagavāñ chaśaṃsābhyetya nāradaḥ /
bhūmer bhārāyamāṇānāṃ daityānāṃ ca vadhodyamam
ṛṣer vinirgame kaṃso yadūn matvā surān iti /
devakyā garbha-sambhūtaṃ viṣṇuṃ ca sva-vadhaṃ prati
devakīṃ vasudevaṃ ca nigṛhya nigaḍair gṛhe /
jātaṃ jātam ahan putraṃ tayor ajana-śaṅkayā
mātaraṃ pitaraṃ bhrātṝn sarvāṃś ca suhṛdas tathā /
ghnanti hy asutṛpo lubdhā rājānaḥ prāyaśo bhuvi
ātmānam iha sañjātaṃ jānan prāg viṣṇunā hatam /
mahāsuraṃ kālanemiṃ yadubhiḥ sa vyarudhyata
ugrasenaṃ ca pitaraṃ yadu-bhojāndhakādhipam /
svayaṃ nigṛhya bubhuje śūrasenān mahā-balaḥ
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0