Bhagavata Purana · Chapter 09.06
BhP_09.06.001/0 śrīśuka uvāca
virūpaḥ ketumān chambhurambarīṣasutāstrayaḥ /
virūpāt pṛṣadaśvo 'bhūt tatputrastu rathītaraḥ
rathītarasyāprajasya bhāryāyāṃ tantave 'rthitaḥ /
aṅgirā janayāmāsa brahmavarcasvinaḥ sutān
ete kṣetraprasūtā vai punastv āṅgirasāḥ smṛtāḥ /
rathītarāṇāṃ pravarāḥ kṣetropetā dvijātayaḥ
kṣuvatastu manorjajñe ikṣvākurghrāṇataḥ sutaḥ /
tasya putraśatajyeṣṭhā vikukṣinimidaṇḍakāḥ
teṣāṃ purastādabhavannāryāvarte nṛpā nṛpa /
pañcaviṃśatiḥ paścāc ca trayo madhye 'pare 'nyataḥ
sa ekadāṣṭakāśrāddhe ikṣvākuḥ sutamādiśat /
māṃsamānīyatāṃ medhyaṃ vikukṣe gaccha mā ciram
tatheti sa vanaṃ gatvā mṛgān hatvā kriyārhaṇān /
śrānto bubhukṣito vīraḥ śaśaṃ cādadapasmṛtiḥ
śeṣaṃ nivedayāmāsa pitre tena ca tadguruḥ /
coditaḥ prokṣaṇāyāha duṣṭametadakarmakam
jñātvā putrasya tat karma guruṇābhihitaṃ nṛpaḥ /
deśān niḥsārayāmāsa sutaṃ tyaktavidhiṃ ruṣā
sa tu vipreṇa saṃvādaṃ jñāpakena samācaran /
tyaktvā kalevaraṃ yogī sa tenāvāpa yat param
pitaryuparate 'bhyetya vikukṣiḥ pṛthivīmimām /
śāsadīje hariṃ yajñaiḥ śaśāda iti viśrutaḥ
purañjayastasya suta indravāha itīritaḥ /
kakutstha iti cāpyuktaḥ śṛṇu nāmāni karmabhiḥ
kṛtānta āsīt samaro devānāṃ saha dānavaiḥ /
pārṣṇigrāho vṛto vīro devairdaityaparājitaiḥ
vacanāddevadevasya viṣṇorviśvātmanaḥ prabhoḥ /
vāhanatve vṛtastasya babhūvendro mahāvṛṣaḥ
sa sannaddho dhanurdivyamādāya viśikhān chitān /
stūyamānastamāruhya yuyutsuḥ kakudi sthitaḥ
tejasāpyāyito viṣṇoḥ puruṣasya mahātmanaḥ /
pratīcyāṃ diśi daityānāṃ nyaruṇat tridaśaiḥ puram
taistasya cābhūt pradhanaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam /
yamāya bhallairanayaddaityān abhiyayurmṛdhe
tasyeṣupātābhimukhaṃ yugāntāgnimivolbaṇam /
visṛjya dudruvurdaityā hanyamānāḥ svamālayam
jitvā paraṃ dhanaṃ sarvaṃ sastrīkaṃ vajrapāṇaye /
pratyayacchat sa rājarṣiriti nāmabhirāhṛtaḥ
purañjayasya putro 'bhūdanenāstatsutaḥ pṛthuḥ /
viśvagandhistataścandro yuvanāśvastu tatsutaḥ
śrāvastastatsuto yena śrāvastī nirmame purī /
bṛhadaśvastu śrāvastistataḥ kuvalayāśvakaḥ
yaḥ priyārthamutaṅkasya dhundhunāmāsuraṃ balī /
sutānāmekaviṃśatyā sahasrairahanadvṛtaḥ
dhundhumāra iti khyātastatsutāste ca jajvaluḥ /
dhundhormukhāgninā sarve traya evāvaśeṣitāḥ
dṛḍhāśvaḥ kapilāśvaśca bhadrāśva iti bhārata /
dṛḍhāśvaputro haryaśvo nikumbhastatsutaḥ smṛtaḥ
bahulāśvo nikumbhasya kṛśāśvo 'thāsya senajit /
yuvanāśvo 'bhavat tasya so 'napatyo vanaṃ gataḥ
bhāryāśatena nirviṇṇa ṛṣayo 'sya kṛpālavaḥ /
iṣṭiṃ sma vartayāṃ cakruraindrīṃ te susamāhitāḥ
rājā tadyajñasadanaṃ praviṣṭo niśi tarṣitaḥ /
dṛṣṭvā śayānān viprāṃstān papau mantrajalaṃ svayam
utthitāste niśamyātha vyudakaṃ kalaśaṃ prabho /
papracchuḥ kasya karmedaṃ pītaṃ puṃsavanaṃ jalam
rājñā pītaṃ viditvā vai īśvaraprahitena te /
īśvarāya namaścakruraho daivabalaṃ balam
tataḥ kāla upāvṛtte kukṣiṃ nirbhidya dakṣiṇam /
yuvanāśvasya tanayaścakravartī jajāna ha
kaṃ dhāsyati kumāro 'yaṃ stanye rorūyate bhṛśam /
māṃ dhātā vatsa mā rodīritīndro deśinīmadāt
na mamāra pitā tasya vipradevaprasādataḥ /
yuvanāśvo 'tha tatraiva tapasā siddhimanvagāt
trasaddasyuritīndro 'ṅga vidadhe nāma yasya vai /
yasmāt trasanti hyudvignā dasyavo rāvaṇādayaḥ
yauvanāśvo 'tha māndhātā cakravartyavanīṃ prabhuḥ /
saptadvīpavatīmekaḥ śaśāsācyutatejasā
īje ca yajñaṃ kratubhirātmavidbhūridakṣiṇaiḥ /
sarvadevamayaṃ devaṃ sarvātmakamatīndriyam
dravyaṃ mantro vidhiryajño yajamānastathartvijaḥ /
dharmo deśaśca kālaśca sarvametadyadātmakam
yāvat sūrya udeti sma yāvac ca pratitiṣṭhati /
tat sarvaṃ yauvanāśvasya māndhātuḥ kṣetramucyate
śaśabindorduhitari bindumatyāmadhān nṛpaḥ /
purukutsamambarīṣaṃ mucukundaṃ ca yoginam /
teṣāṃ svasāraḥ pañcāśat saubhariṃ vavrire patim
yamunāntarjale magnastapyamānaḥ paraṃ tapaḥ /
nirvṛtiṃ mīnarājasya dṛṣṭvā maithunadharmiṇaḥ
jātaspṛho nṛpaṃ vipraḥ kanyāmekāmayācata /
so 'pyāha gṛhyatāṃ brahman kāmaṃ kanyā svayaṃvare
sa vicintyāpriyaṃ strīṇāṃ jaraṭho 'hamasanmataḥ /
valīpalita ejatka ityahaṃ pratyudāhṛtaḥ
sādhayiṣye tathātmānaṃ surastrīṇāmabhīpsitam /
kiṃ punarmanujendrāṇāmiti vyavasitaḥ prabhuḥ
muniḥ praveśitaḥ kṣatrā kanyāntaḥpuramṛddhimat /
vṛtaḥ sa rājakanyābhirekaṃ pañcāśatā varaḥ
tāsāṃ kalirabhūdbhūyāṃstadarthe 'pohya sauhṛdam /
mamānurūpo nāyaṃ va iti tadgatacetasām
sa bahvṛcastābhirapāraṇīya tapaḥśriyānarghyaparicchadeṣu /
gṛheṣu nānopavanāmalāmbhaḥ saraḥsu saugandhikakānaneṣu
mahārhaśayyāsanavastrabhūṣaṇa snānānulepābhyavahāramālyakaiḥ /
svalaṅkṛtastrīpuruṣeṣu nityadā reme 'nugāyaddvijabhṛṅgavandiṣu
yadgārhasthyaṃ tu saṃvīkṣya saptadvīpavatīpatiḥ /
vismitaḥ stambhamajahāt sārvabhaumaśriyānvitam
evaṃ gṛheṣv abhirato viṣayān vividhaiḥ sukhaiḥ /
sevamāno na cātuṣyadājyastokairivānalaḥ
sa kadācidupāsīna ātmāpahnavamātmanaḥ /
dadarśa bahvṛcācāryo mīnasaṅgasamutthitam
aho imaṃ paśyata me vināśaṃ tapasvinaḥ saccaritavratasya /
antarjale vāricaraprasaṅgāt pracyāvitaṃ brahma ciraṃ dhṛtaṃ yat
saṅgaṃ tyajeta mithunavratīnāṃ mumukṣuḥ $ sarvātmanā na visṛjedbahirindriyāṇi &
ekaścaran rahasi cittamananta īśe % yuñjīta tadvratiṣu sādhuṣu cet prasaṅgaḥ // BhP_09.06.051* //
ekastapasvyahamathāmbhasi matsyasaṅgāt $ pañcāśadāsamuta pañcasahasrasargaḥ &
ekastapasvyahamathāmbhasi matsyasaṅgāt $ pañcāśadāsamuta pañcasahasrasargaḥ &
nāntaṃ vrajāmyubhayakṛtyamanorathānāṃ % māyāguṇairhṛtamatirviṣaye 'rthabhāvaḥ // BhP_09.06.052* //
evaṃ vasan gṛhe kālaṃ virakto nyāsamāsthitaḥ /
vanaṃ jagāmānuyayustatpatnyaḥ patidevatāḥ
tatra taptvā tapastīkṣṇamātmadarśanamātmavān /
sahaivāgnibhirātmānaṃ yuyoja paramātmani
tāḥ svapatyurmahārāja nirīkṣyādhyātmikīṃ gatim /
anvīyustatprabhāveṇa agniṃ śāntamivārciṣaḥ
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0