Bhagavata Purana · Chapter 09.04
BhP_09.04.001/0 śrīśuka uvāca
nābhāgo nabhagāpatyaṃ yaṃ tataṃ bhrātaraḥ kavim /
yaviṣṭhaṃ vyabhajan dāyaṃ brahmacāriṇamāgatam
bhrātaro 'bhāṅkta kiṃ mahyaṃ bhajāma pitaraṃ tava /
tvāṃ mamāryāstatābhāṅkṣurmā putraka tadādṛthāḥ
ime aṅgirasaḥ satramāsate 'dya sumedhasaḥ /
ṣaṣṭhaṃ ṣaṣṭhamupetyāhaḥ kave muhyanti karmaṇi
tāṃstvaṃ śaṃsaya sūkte dve vaiśvadeve mahātmanaḥ /
te svaryanto dhanaṃ satra pariśeṣitamātmanaḥ
dāsyanti te 'tha tān arccha tathā sa kṛtavān yathā /
tasmai dattvā yayuḥ svargaṃ te satrapariśeṣaṇam
taṃ kaścit svīkariṣyantaṃ puruṣaḥ kṛṣṇadarśanaḥ /
uvācottarato 'bhyetya mamedaṃ vāstukaṃ vasu
mamedamṛṣibhirdattamiti tarhi sma mānavaḥ /
syān nau te pitari praśnaḥ pṛṣṭavān pitaraṃ yathā
yajñavāstugataṃ sarvamucchiṣṭamṛṣayaḥ kvacit /
cakrurhi bhāgaṃ rudrāya sa devaḥ sarvamarhati
nābhāgastaṃ praṇamyāha taveśa kila vāstukam /
ityāha me pitā brahmañ chirasā tvāṃ prasādaye
yat te pitāvadaddharmaṃ tvaṃ ca satyaṃ prabhāṣase /
dadāmi te mantradṛśo jñānaṃ brahma sanātanam
gṛhāṇa draviṇaṃ dattaṃ matsatrapariśeṣitam /
ityuktvāntarhito rudro bhagavān dharmavatsalaḥ
ya etat saṃsmaret prātaḥ sāyaṃ ca susamāhitaḥ /
kavirbhavati mantrajño gatiṃ caiva tathātmanaḥ
nābhāgādambarīṣo 'bhūn mahābhāgavataḥ kṛtī /
nāspṛśadbrahmaśāpo 'pi yaṃ na pratihataḥ kvacit
BhP_09.04.014/0 śrīrājovāca
bhagavan chrotumicchāmi rājarṣestasya dhīmataḥ /
na prābhūdyatra nirmukto brahmadaṇḍo duratyayaḥ
BhP_09.04.015/0 śrīśuka uvāca
ambarīṣo mahābhāgaḥ saptadvīpavatīṃ mahīm /
avyayāṃ ca śriyaṃ labdhvā vibhavaṃ cātulaṃ bhuvi
mene 'tidurlabhaṃ puṃsāṃ sarvaṃ tat svapnasaṃstutam /
vidvān vibhavanirvāṇaṃ tamo viśati yat pumān
vāsudeve bhagavati tadbhakteṣu ca sādhuṣu /
prāpto bhāvaṃ paraṃ viśvaṃ yenedaṃ loṣṭravat smṛtam
sa vai manaḥ kṛṣṇapadāravindayor vacāṃsi vaikuṇṭhaguṇānuvarṇane /
karau harermandiramārjanādiṣu śrutiṃ cakārācyutasatkathodaye
mukundaliṅgālayadarśane dṛśau tadbhṛtyagātrasparśe 'ṅgasaṅgamam /
ghrāṇaṃ ca tatpādasarojasaurabhe śrīmattulasyā rasanāṃ tadarpite
pādau hareḥ kṣetrapadānusarpaṇe śiro hṛṣīkeśapadābhivandane /
kāmaṃ ca dāsye na tu kāmakāmyayā yathottamaślokajanāśrayā ratiḥ
evaṃ sadā karmakalāpamātmanaḥ pare 'dhiyajñe bhagavatyadhokṣaje /
sarvātmabhāvaṃ vidadhan mahīmimāṃ tanniṣṭhaviprābhihitaḥ śaśāsa ha
īje 'śvamedhairadhiyajñamīśvaraṃ mahāvibhūtyopacitāṅgadakṣiṇaiḥ /
tatairvasiṣṭhāsitagautamādibhir dhanvanyabhisrotamasau sarasvatīm
yasya kratuṣu gīrvāṇaiḥ sadasyā ṛtvijo janāḥ /
tulyarūpāścānimiṣā vyadṛśyanta suvāsasaḥ
svargo na prārthito yasya manujairamarapriyaḥ /
śṛṇvadbhirupagāyadbhiruttamaślokaceṣṭitam
saṃvardhayanti yat kāmāḥ svārājyaparibhāvitāḥ /
durlabhā nāpi siddhānāṃ mukundaṃ hṛdi paśyataḥ
sa itthaṃ bhaktiyogena tapoyuktena pārthivaḥ /
svadharmeṇa hariṃ prīṇan sarvān kāmān śanairjahau
gṛheṣu dāreṣu suteṣu bandhuṣu dvipottamasyandanavājivastuṣu /
akṣayyaratnābharaṇāmbarādiṣv anantakośeṣv akarodasanmatim
tasmā adāddhariścakraṃ pratyanīkabhayāvaham /
ekāntabhaktibhāvena prīto bhaktābhirakṣaṇam
ārirādhayiṣuḥ kṛṣṇaṃ mahiṣyā tulyaśīlayā /
yuktaḥ sāṃvatsaraṃ vīro dadhāra dvādaśīvratam
vratānte kārtike māsi trirātraṃ samupoṣitaḥ /
snātaḥ kadācit kālindyāṃ hariṃ madhuvane 'rcayat
mahābhiṣekavidhinā sarvopaskarasampadā /
abhiṣicyāmbarākalpairgandhamālyārhaṇādibhiḥ
tadgatāntarabhāvena pūjayāmāsa keśavam /
brāhmaṇāṃśca mahābhāgān siddhārthān api bhaktitaḥ
gavāṃ rukmaviṣāṇīnāṃ rūpyāṅghrīṇāṃ suvāsasām /
payaḥśīlavayorūpa vatsopaskarasampadām
prāhiṇot sādhuviprebhyo gṛheṣu nyarbudāni ṣaṭ /
bhojayitvā dvijān agre svādv annaṃ guṇavattamam
labdhakāmairanujñātaḥ pāraṇāyopacakrame /
tasya tarhyatithiḥ sākṣāddurvāsā bhagavān abhūt
tamānarcātithiṃ bhūpaḥ pratyutthānāsanārhaṇaiḥ /
yayāce 'bhyavahārāya pādamūlamupāgataḥ
pratinandya sa tāṃ yācñāṃ kartumāvaśyakaṃ gataḥ /
nimamajja bṛhaddhyāyan kālindīsalile śubhe
muhūrtārdhāvaśiṣṭāyāṃ dvādaśyāṃ pāraṇaṃ prati /
cintayāmāsa dharmajño dvijaistaddharmasaṅkaṭe
brāhmaṇātikrame doṣo dvādaśyāṃ yadapāraṇe /
yat kṛtvā sādhu me bhūyādadharmo vā na māṃ spṛśet
ambhasā kevalenātha kariṣye vratapāraṇam /
āhurabbhakṣaṇaṃ viprā hyaśitaṃ nāśitaṃ ca tat
ityapaḥ prāśya rājarṣiścintayan manasācyutam /
pratyacaṣṭa kuruśreṣṭha dvijāgamanameva saḥ
durvāsā yamunākūlāt kṛtāvaśyaka āgataḥ /
rājñābhinanditastasya bubudhe ceṣṭitaṃ dhiyā
manyunā pracaladgātro bhrukuṭīkuṭilānanaḥ /
bubhukṣitaśca sutarāṃ kṛtāñjalimabhāṣata
aho asya nṛśaṃsasya śriyonmattasya paśyata /
dharmavyatikramaṃ viṣṇorabhaktasyeśamāninaḥ
yo māmatithimāyātamātithyena nimantrya ca /
adattvā bhuktavāṃstasya sadyaste darśaye phalam
evaṃ bruvāṇa utkṛtya jaṭāṃ roṣapradīpitaḥ /
tayā sa nirmame tasmai kṛtyāṃ kālānalopamām
tāmāpatantīṃ jvalatīmasihastāṃ padā bhuvam /
vepayantīṃ samudvīkṣya na cacāla padān nṛpaḥ
prāg diṣṭaṃ bhṛtyarakṣāyāṃ puruṣeṇa mahātmanā /
dadāha kṛtyāṃ tāṃ cakraṃ kruddhāhimiva pāvakaḥ
tadabhidravadudvīkṣya svaprayāsaṃ ca niṣphalam /
durvāsā dudruve bhīto dikṣu prāṇaparīpsayā
tamanvadhāvadbhagavadrathāṅgaṃ dāvāgniruddhūtaśikho yathāhim /
tathānuṣaktaṃ munirīkṣamāṇo guhāṃ vivikṣuḥ prasasāra meroḥ
diśo nabhaḥ kṣmāṃ vivarān samudrān lokān sapālāṃstridivaṃ gataḥ saḥ /
yato yato dhāvati tatra tatra sudarśanaṃ duṣprasahaṃ dadarśa
alabdhanāthaḥ sa sadā kutaścit santrastacitto 'raṇameṣamāṇaḥ /
devaṃ viriñcaṃ samagādvidhātas trāhyātmayone 'jitatejaso mām
BhP_09.04.053/0 śrībrahmovāca
sthānaṃ madīyaṃ sahaviśvametat krīḍāvasāne dviparārdhasaṃjñe /
bhrūbhaṅgamātreṇa hi sandidhakṣoḥ kālātmano yasya tirobhaviṣyati
ahaṃ bhavo dakṣabhṛgupradhānāḥ prajeśabhūteśasureśamukhyāḥ /
sarve vayaṃ yanniyamaṃ prapannā mūrdhnyārpitaṃ lokahitaṃ vahāmaḥ
pratyākhyāto viriñcena viṣṇucakropatāpitaḥ /
durvāsāḥ śaraṇaṃ yātaḥ śarvaṃ kailāsavāsinam
BhP_09.04.056/0 śrīśaṅkara uvāca
vayaṃ na tāta prabhavāma bhūmni yasmin pare 'nye 'pyajajīvakośāḥ /
bhavanti kāle na bhavanti hīdṛśāḥ sahasraśo yatra vayaṃ bhramāmaḥ
ahaṃ sanatkumāraśca nārado bhagavān ajaḥ /
kapilo 'pāntaratamo devalo dharma āsuriḥ
marīcipramukhāścānye siddheśāḥ pāradarśanāḥ /
vidāma na vayaṃ sarve yanmāyāṃ māyayāvṛtāḥ
tasya viśveśvarasyedaṃ śastraṃ durviṣahaṃ hi naḥ /
tamevaṃ śaraṇaṃ yāhi hariste śaṃ vidhāsyati
tato nirāśo durvāsāḥ padaṃ bhagavato yayau /
vaikuṇṭhākhyaṃ yadadhyāste śrīnivāsaḥ śriyā saha
sandahyamāno 'jitaśastravahninā tatpādamūle patitaḥ savepathuḥ /
āhācyutānanta sadīpsita prabho kṛtāgasaṃ māvahi viśvabhāvana
ajānatā te paramānubhāvaṃ kṛtaṃ mayāghaṃ bhavataḥ priyāṇām /
vidhehi tasyāpacitiṃ vidhātar mucyeta yannāmnyudite nārako 'pi
BhP_09.04.063/0 śrībhagavān uvāca
ahaṃ bhaktaparādhīno hyasvatantra iva dvija /
sādhubhirgrastahṛdayo bhaktairbhaktajanapriyaḥ
nāhamātmānamāśāse madbhaktaiḥ sādhubhirvinā /
śriyaṃ cātyantikīṃ brahman yeṣāṃ gatirahaṃ parā
ye dārāgāraputrāpta prāṇān vittamimaṃ param /
hitvā māṃ śaraṇaṃ yātāḥ kathaṃ tāṃstyaktumutsahe
mayi nirbaddhahṛdayāḥ sādhavaḥ samadarśanāḥ /
vaśe kurvanti māṃ bhaktyā satstriyaḥ satpatiṃ yathā
matsevayā pratītaṃ te sālokyādicatuṣṭayam /
necchanti sevayā pūrṇāḥ kuto 'nyat kālaviplutam
sādhavo hṛdayaṃ mahyaṃ sādhūnāṃ hṛdayaṃ tv aham /
madanyat te na jānanti nāhaṃ tebhyo manāg api
upāyaṃ kathayiṣyāmi tava vipra śṛṇuṣva tat /
ayaṃ hyātmābhicāraste yatastaṃ yāhi mā ciram /
sādhuṣu prahitaṃ tejaḥ prahartuḥ kurute 'śivam
tapo vidyā ca viprāṇāṃ niḥśreyasakare ubhe /
te eva durvinītasya kalpete karturanyathā
brahmaṃstadgaccha bhadraṃ te nābhāgatanayaṃ nṛpam /
kṣamāpaya mahābhāgaṃ tataḥ śāntirbhaviṣyati
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0