Bhagavata Purana · Chapter 04.24
BhP_04.24.001/0 maitreya uvāca
vijitāśvo 'dhirājāsīt pṛthu-putraḥ pṛthu-śravāḥ /
yavīyobhyo 'dadāt kāṣṭhā bhrātṛbhyo bhrātṛ-vatsalaḥ
haryakṣāyādiśat prācīṃ dhūmrakeśāya dakṣiṇām /
pratīcīṃ vṛka-saṃjñāya turyāṃ draviṇase vibhuḥ
antardhāna-gatiṃ śakrāl labdhvāntardhāna-saṃjñitaḥ /
apatya-trayam ādhatta śikhaṇḍinyāṃ susammatam
pāvakaḥ pavamānaś ca śucir ity agnayaḥ purā /
vasiṣṭha-śāpād utpannāḥ punar yoga-gatiṃ gatāḥ
antardhāno nabhasvatyāṃ havirdhānam avindata /
ya indram aśva-hartāraṃ vidvān api na jaghnivān
rājñāṃ vṛttiṃ karādāna- daṇḍa-śulkādi-dāruṇām /
manyamāno dīrgha-sattra- vyājena visasarja ha
tatrāpi haṃsaṃ puruṣaṃ paramātmānam ātma-dṛk /
yajaṃs tal-lokatām āpa kuśalena samādhinā
havirdhānād dhavirdhānī vidurāsūta ṣaṭ sutān /
barhiṣadaṃ gayaṃ śuklaṃ kṛṣṇaṃ satyaṃ jitavratam
barhiṣat sumahā-bhāgo hāvirdhāniḥ prajāpatiḥ /
kriyā-kāṇḍeṣu niṣṇāto yogeṣu ca kurūdvaha
yasyedaṃ deva-yajanam anuyajñaṃ vitanvataḥ /
prācīnāgraiḥ kuśair āsīd āstṛtaṃ vasudhā-talam
sāmudrīṃ devadevoktām upayeme śatadrutim /
yāṃ vīkṣya cāru-sarvāṅgīṃ kiśorīṃ suṣṭhv-alaṅkṛtām /
parikramantīm udvāhe cakame 'gniḥ śukīm iva
vibudhāsura-gandharva- muni-siddha-naroragāḥ /
vijitāḥ sūryayā dikṣu kvaṇayantyaiva nūpuraiḥ
prācīnabarhiṣaḥ putrāḥ śatadrutyāṃ daśābhavan /
tulya-nāma-vratāḥ sarve dharma-snātāḥ pracetasaḥ
pitrādiṣṭāḥ prajā-sarge tapase 'rṇavam āviśan /
daśa-varṣa-sahasrāṇi tapasārcaṃs tapas-patim
yad uktaṃ pathi dṛṣṭena giriśena prasīdatā /
tad dhyāyanto japantaś ca pūjayantaś ca saṃyatāḥ
BhP_04.24.016/0 vidura uvāca
pracetasāṃ giritreṇa yathāsīt pathi saṅgamaḥ /
yad utāha haraḥ prītas tan no brahman vadārthavat
saṅgamaḥ khalu viprarṣe śiveneha śarīriṇām /
durlabho munayo dadhyur asaṅgād yam abhīpsitam
ātmārāmo 'pi yas tv asya loka-kalpasya rādhase /
śaktyā yukto vicarati ghorayā bhagavān bhavaḥ
BhP_04.24.019/0 maitreya uvāca
pracetasaḥ pitur vākyaṃ śirasādāya sādhavaḥ /
diśaṃ pratīcīṃ prayayus tapasy ādṛta-cetasaḥ
sa-samudram upa vistīrṇam apaśyan sumahat saraḥ /
mahan-mana iva svacchaṃ prasanna-salilāśayam
nīla-raktotpalāmbhoja- kahlārendīvarākaram /
haṃsa-sārasa-cakrāhva- kāraṇḍava-nikūjitam
matta-bhramara-sausvarya- hṛṣṭa-roma-latāṅghripam /
padma-kośa-rajo dikṣu vikṣipat-pavanotsavam
tatra gāndharvam ākarṇya divya-mārga-manoharam /
visismyū rāja-putrās te mṛdaṅga-paṇavādy anu
tarhy eva sarasas tasmān niṣkrāmantaṃ sahānugam /
upagīyamānam amara- pravaraṃ vibudhānugaiḥ
tapta-hema-nikāyābhaṃ śiti-kaṇṭhaṃ tri-locanam /
prasāda-sumukhaṃ vīkṣya praṇemur jāta-kautukāḥ
sa tān prapannārti-haro bhagavān dharma-vatsalaḥ /
dharma-jñān śīla-sampannān prītaḥ prītān uvāca ha
BhP_04.24.027/0 śrī-rudra uvāca
yūyaṃ vediṣadaḥ putrā viditaṃ vaś cikīrṣitam /
anugrahāya bhadraṃ va evaṃ me darśanaṃ kṛtam
yaḥ paraṃ raṃhasaḥ sākṣāt tri-guṇāj jīva-saṃjñitāt /
bhagavantaṃ vāsudevaṃ prapannaḥ sa priyo hi me
sva-dharma-niṣṭhaḥ śata-janmabhiḥ pumān viriñcatām eti tataḥ paraṃ hi mām /
avyākṛtaṃ bhāgavato 'tha vaiṣṇavaṃ padaṃ yathāhaṃ vibudhāḥ kalātyaye
atha bhāgavatā yūyaṃ priyāḥ stha bhagavān yathā /
na mad bhāgavatānāṃ ca preyān anyo 'sti karhicit
idaṃ viviktaṃ japtavyaṃ pavitraṃ maṅgalaṃ param /
niḥśreyasa-karaṃ cāpi śrūyatāṃ tad vadāmi vaḥ
BhP_04.24.032/0 maitreya uvāca
ity anukrośa-hṛdayo bhagavān āha tāñ chivaḥ /
baddhāñjalīn rāja-putrān nārāyaṇa-paro vacaḥ
BhP_04.24.033/0 śrī-rudra uvāca
jitaṃ ta ātma-vid-varya- svastaye svastir astu me /
bhavatārādhasā rāddhaṃ sarvasmā ātmane namaḥ
namaḥ paṅkaja-nābhāya bhūta-sūkṣmendriyātmane /
vāsudevāya śāntāya kūṭa-sthāya sva-rociṣe
saṅkarṣaṇāya sūkṣmāya durantāyāntakāya ca /
namo viśva-prabodhāya pradyumnāyāntar-ātmane
namo namo 'niruddhāya hṛṣīkeśendriyātmane /
namaḥ paramahaṃsāya pūrṇāya nibhṛtātmane
svargāpavarga-dvārāya nityaṃ śuci-ṣade namaḥ /
namo hiraṇya-vīryāya cātur-hotrāya tantave
nama ūrja iṣe trayyāḥ pataye yajña-retase /
tṛpti-dāya ca jīvānāṃ namaḥ sarva-rasātmane
sarva-sattvātma-dehāya viśeṣāya sthavīyase /
namas trailokya-pālāya saha ojo-balāya ca
artha-liṅgāya nabhase namo 'ntar-bahir-ātmane /
namaḥ puṇyāya lokāya amuṣmai bhūri-varcase
pravṛttāya nivṛttāya pitṛ-devāya karmaṇe /
namo 'dharma-vipākāya mṛtyave duḥkha-dāya ca
namas ta āśiṣām īśa manave kāraṇātmane /
namo dharmāya bṛhate kṛṣṇāyākuṇṭha-medhase /
puruṣāya purāṇāya sāṅkhya-yogeśvarāya ca
śakti-traya-sametāya mīḍhuṣe 'haṅkṛtātmane /
ceta-ākūti-rūpāya namo vāco vibhūtaye
darśanaṃ no didṛkṣūṇāṃ dehi bhāgavatārcitam /
rūpaṃ priyatamaṃ svānāṃ sarvendriya-guṇāñjanam
snigdha-prāvṛḍ-ghana-śyāmaṃ sarva-saundarya-saṅgraham /
cārv-āyata-catur-bāhu sujāta-rucirānanam
padma-kośa-palāśākṣaṃ sundara-bhru sunāsikam /
sudvijaṃ sukapolāsyaṃ sama-karṇa-vibhūṣaṇam
prīti-prahasitāpāṅgam alakai rūpa-śobhitam /
lasat-paṅkaja-kiñjalka- dukūlaṃ mṛṣṭa-kuṇḍalam
sphurat-kirīṭa-valaya- hāra-nūpura-mekhalam /
śaṅkha-cakra-gadā-padma- mālā-maṇy-uttamarddhimat
siṃha-skandha-tviṣo bibhrat saubhaga-grīva-kaustubham /
śriyānapāyinyā kṣipta- nikaṣāśmorasollasat
pūra-recaka-saṃvigna- vali-valgu-dalodaram /
pratisaṅkrāmayad viśvaṃ nābhyāvarta-gabhīrayā
śyāma-śroṇy-adhi-rociṣṇu- dukūla-svarṇa-mekhalam /
sama-cārv-aṅghri-jaṅghoru- nimna-jānu-sudarśanam
padā śarat-padma-palāśa-rociṣā nakha-dyubhir no 'ntar-aghaṃ vidhunvatā /
pradarśaya svīyam apāsta-sādhvasaṃ padaṃ guro mārga-gurus tamo-juṣām
etad rūpam anudhyeyam ātma-śuddhim abhīpsatām /
yad-bhakti-yogo 'bhayadaḥ sva-dharmam anutiṣṭhatām
bhavān bhaktimatā labhyo durlabhaḥ sarva-dehinām /
svārājyasyāpy abhimata ekāntenātma-vid-gatiḥ
taṃ durārādhyam ārādhya satām api durāpayā /
ekānta-bhaktyā ko vāñchet pāda-mūlaṃ vinā bahiḥ
yatra nirviṣṭam araṇaṃ kṛtānto nābhimanyate /
viśvaṃ vidhvaṃsayan vīrya- śaurya-visphūrjita-bhruvā
kṣaṇārdhenāpi tulaye na svargaṃ nāpunar-bhavam /
bhagavat-saṅgi-saṅgasya martyānāṃ kim utāśiṣaḥ
athānaghāṅghres tava kīrti-tīrthayor antar-bahiḥ-snāna-vidhūta-pāpmanām /
bhūteṣv anukrośa-susattva-śīlināṃ syāt saṅgamo 'nugraha eṣa nas tava
na yasya cittaṃ bahir-artha-vibhramaṃ tamo-guhāyāṃ ca viśuddham āviśat /
yad-bhakti-yogānugṛhītam añjasā munir vicaṣṭe nanu tatra te gatim
yatredaṃ vyajyate viśvaṃ viśvasminn avabhāti yat /
tat tvaṃ brahma paraṃ jyotir ākāśam iva vistṛtam
yo māyayedaṃ puru-rūpayāsṛjad bibharti bhūyaḥ kṣapayaty avikriyaḥ /
yad-bheda-buddhiḥ sad ivātma-duḥsthayā tvam ātma-tantraṃ bhagavan pratīmahi
kriyā-kalāpair idam eva yoginaḥ śraddhānvitāḥ sādhu yajanti siddhaye /
bhūtendriyāntaḥ-karaṇopalakṣitaṃ vede ca tantre ca ta eva kovidāḥ
tvam eka ādyaḥ puruṣaḥ supta-śaktis tayā rajaḥ-sattva-tamo vibhidyate /
mahān ahaṃ khaṃ marud agni-vār-dharāḥ surarṣayo bhūta-gaṇā idaṃ yataḥ
sṛṣṭaṃ sva-śaktyedam anupraviṣṭaś catur-vidhaṃ puram ātmāṃśakena /
atho vidus taṃ puruṣaṃ santam antar bhuṅkte hṛṣīkair madhu sāra-ghaṃ yaḥ
sa eṣa lokān aticaṇḍa-vego vikarṣasi tvaṃ khalu kāla-yānaḥ /
bhūtāni bhūtair anumeya-tattvo ghanāvalīr vāyur ivāviṣahyaḥ
pramattam uccair iti kṛtya-cintayā pravṛddha-lobhaṃ viṣayeṣu lālasam /
tvam apramattaḥ sahasābhipadyase kṣul-lelihāno 'hir ivākhum antakaḥ
kas tvat-padābjaṃ vijahāti paṇḍito yas te 'vamāna-vyayamāna-ketanaḥ /
viśaṅkayāsmad-gurur arcati sma yad vinopapattiṃ manavaś caturdaśa
atha tvam asi no brahman paramātman vipaścitām /
viśvaṃ rudra-bhaya-dhvastam akutaścid-bhayā gatiḥ
idaṃ japata bhadraṃ vo viśuddhā nṛpa-nandanāḥ /
sva-dharmam anutiṣṭhanto bhagavaty arpitāśayāḥ
tam evātmānam ātma-sthaṃ sarva-bhūteṣv avasthitam /
pūjayadhvaṃ gṛṇantaś ca dhyāyantaś cāsakṛd dharim
yogādeśam upāsādya dhārayanto muni-vratāḥ /
samāhita-dhiyaḥ sarva etad abhyasatādṛtāḥ
idam āha purāsmākaṃ bhagavān viśvasṛk-patiḥ /
bhṛgv-ādīnām ātmajānāṃ sisṛkṣuḥ saṃsisṛkṣatām
te vayaṃ noditāḥ sarve prajā-sarge prajeśvarāḥ /
anena dhvasta-tamasaḥ sisṛkṣmo vividhāḥ prajāḥ
athedaṃ nityadā yukto japann avahitaḥ pumān /
acirāc chreya āpnoti vāsudeva-parāyaṇaḥ
śreyasām iha sarveṣāṃ jñānaṃ niḥśreyasaṃ param /
sukhaṃ tarati duṣpāraṃ jñāna-naur vyasanārṇavam
ya imaṃ śraddhayā yukto mad-gītaṃ bhagavat-stavam /
adhīyāno durārādhyaṃ harim ārādhayaty asau
vindate puruṣo 'muṣmād yad yad icchaty asatvaram /
mad-gīta-gītāt suprītāc chreyasām eka-vallabhāt
idaṃ yaḥ kalya utthāya prāñjaliḥ śraddhayānvitaḥ /
śṛṇuyāc chrāvayen martyo mucyate karma-bandhanaiḥ
gītaṃ mayedaṃ naradeva-nandanāḥ parasya puṃsaḥ paramātmanaḥ stavam /
japanta ekāgra-dhiyas tapo mahat caradhvam ante tata āpsyathepsitam
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0