Bhagavata Purana · Chapter 04.09
BhP_04.09.001/0 maitreya uvāca
ta evam utsanna-bhayā urukrame kṛtāvanāmāḥ prayayus tri-viṣṭapam /
sahasraśīrṣāpi tato garutmatā madhor vanaṃ bhṛtya-didṛkṣayā gataḥ
sa vai dhiyā yoga-vipāka-tīvrayā hṛt-padma-kośe sphuritaṃ taḍit-prabham /
tirohitaṃ sahasaivopalakṣya bahiḥ-sthitaṃ tad-avasthaṃ dadarśa
tad-darśanenāgata-sādhvasaḥ kṣitāv avandatāṅgaṃ vinamayya daṇḍavat /
dṛgbhyāṃ prapaśyan prapibann ivārbhakaś cumbann ivāsyena bhujair ivāśliṣan
sa taṃ vivakṣantam atad-vidaṃ harir jñātvāsya sarvasya ca hṛdy avasthitaḥ /
kṛtāñjaliṃ brahmamayena kambunā pasparśa bālaṃ kṛpayā kapole
sa vai tadaiva pratipāditāṃ giraṃ daivīṃ parijñāta-parātma-nirṇayaḥ /
taṃ bhakti-bhāvo 'bhyagṛṇād asatvaraṃ pariśrutoru-śravasaṃ dhruva-kṣitiḥ
BhP_04.09.006/0 dhruva uvāca
yo 'ntaḥ praviśya mama vācam imāṃ prasuptāṃ $ sañjīvayaty akhila-śakti-dharaḥ sva-dhāmnā &
yo 'ntaḥ praviśya mama vācam imāṃ prasuptāṃ $ sañjīvayaty akhila-śakti-dharaḥ sva-dhāmnā &
anyāṃś ca hasta-caraṇa-śravaṇa-tvag-ādīn % prāṇān namo bhagavate puruṣāya tubhyam // BhP_04.09.006* //
ekas tvam eva bhagavann idam ātma-śaktyā $ māyākhyayoru-guṇayā mahad-ādy-aśeṣam &
ekas tvam eva bhagavann idam ātma-śaktyā $ māyākhyayoru-guṇayā mahad-ādy-aśeṣam &
sṛṣṭvānuviśya puruṣas tad-asad-guṇeṣu % nāneva dāruṣu vibhāvasuvad vibhāsi // BhP_04.09.007* //
tvad-dattayā vayunayedam acaṣṭa viśvaṃ $ supta-prabuddha iva nātha bhavat-prapannaḥ &
tvad-dattayā vayunayedam acaṣṭa viśvaṃ $ supta-prabuddha iva nātha bhavat-prapannaḥ &
tasyāpavargya-śaraṇaṃ tava pāda-mūlaṃ % vismaryate kṛta-vidā katham ārta-bandho // BhP_04.09.008* //
nūnaṃ vimuṣṭa-matayas tava māyayā te $ ye tvāṃ bhavāpyaya-vimokṣaṇam anya-hetoḥ &
nūnaṃ vimuṣṭa-matayas tava māyayā te $ ye tvāṃ bhavāpyaya-vimokṣaṇam anya-hetoḥ &
arcanti kalpaka-taruṃ kuṇapopabhogyam % icchanti yat sparśajaṃ niraye 'pi n-ṇām // BhP_04.09.009* //
yā nirvṛtis tanu-bhṛtāṃ tava pāda-padma- $ dhyānād bhavaj-jana-kathā-śravaṇena vā syāt &
yā nirvṛtis tanu-bhṛtāṃ tava pāda-padma- $ dhyānād bhavaj-jana-kathā-śravaṇena vā syāt &
sā brahmaṇi sva-mahimany api nātha mā bhūt % kiṃ tv antakāsi-lulitāt patatāṃ vimānāt // BhP_04.09.010* //
bhaktiṃ muhuḥ pravahatāṃ tvayi me prasaṅgo $ bhūyād ananta mahatām amalāśayānām &
bhaktiṃ muhuḥ pravahatāṃ tvayi me prasaṅgo $ bhūyād ananta mahatām amalāśayānām &
yenāñjasolbaṇam uru-vyasanaṃ bhavābdhiṃ % neṣye bhavad-guṇa-kathāmṛta-pāna-mattaḥ // BhP_04.09.011* //
te na smaranty atitarāṃ priyam īśa martyaṃ $ ye cānv adaḥ suta-suhṛd-gṛha-vitta-dārāḥ &
te na smaranty atitarāṃ priyam īśa martyaṃ $ ye cānv adaḥ suta-suhṛd-gṛha-vitta-dārāḥ &
ye tv abja-nābha bhavadīya-padāravinda- % saugandhya-lubdha-hṛdayeṣu kṛta-prasaṅgāḥ // BhP_04.09.012* //
tiryaṅ-naga-dvija-sarīsṛpa-deva-daitya- $ martyādibhiḥ paricitaṃ sad-asad-viśeṣam &
tiryaṅ-naga-dvija-sarīsṛpa-deva-daitya- $ martyādibhiḥ paricitaṃ sad-asad-viśeṣam &
rūpaṃ sthaviṣṭham aja te mahad-ādy-anekaṃ % nātaḥ paraṃ parama vedmi na yatra vādaḥ // BhP_04.09.013* //
kalpānta etad akhilaṃ jaṭhareṇa gṛhṇan $ śete pumān sva-dṛg ananta-sakhas tad-aṅke &
kalpānta etad akhilaṃ jaṭhareṇa gṛhṇan $ śete pumān sva-dṛg ananta-sakhas tad-aṅke &
yan-nābhi-sindhu-ruha-kāñcana-loka-padma- % garbhe dyumān bhagavate praṇato 'smi tasmai // BhP_04.09.014* //
tvaṃ nitya-mukta-pariśuddha-vibuddha ātmā $ kūṭa-stha ādi-puruṣo bhagavāṃs try-adhīśaḥ &
tvaṃ nitya-mukta-pariśuddha-vibuddha ātmā $ kūṭa-stha ādi-puruṣo bhagavāṃs try-adhīśaḥ &
yad-buddhy-avasthitim akhaṇḍitayā sva-dṛṣṭyā % draṣṭā sthitāv adhimakho vyatirikta āsse // BhP_04.09.015* //
yasmin viruddha-gatayo hy aniśaṃ patanti $ vidyādayo vividha-śaktaya ānupūrvyāt &
yasmin viruddha-gatayo hy aniśaṃ patanti $ vidyādayo vividha-śaktaya ānupūrvyāt &
tad brahma viśva-bhavam ekam anantam ādyam % ānanda-mātram avikāram ahaṃ prapadye // BhP_04.09.016* //
satyāśiṣo hi bhagavaṃs tava pāda-padmam $ āśīs tathānubhajataḥ puruṣārtha-mūrteḥ &
satyāśiṣo hi bhagavaṃs tava pāda-padmam $ āśīs tathānubhajataḥ puruṣārtha-mūrteḥ &
apy evam arya bhagavān paripāti dīnān % vāśreva vatsakam anugraha-kātaro 'smān // BhP_04.09.017*
0 maitreya uvāca
athābhiṣṭuta evaṃ vai sat-saṅkalpena dhīmatā /
bhṛtyānurakto bhagavān pratinandyedam abravīt
BhP_04.09.019/0 śrī-bhagavān uvāca
vedāhaṃ te vyavasitaṃ hṛdi rājanya-bālaka /
tat prayacchāmi bhadraṃ te durāpam api suvrata
nānyair adhiṣṭhitaṃ bhadra yad bhrājiṣṇu dhruva-kṣiti /
yatra graharkṣa-tārāṇāṃ jyotiṣāṃ cakram āhitam
meḍhyāṃ go-cakravat sthāsnu parastāt kalpa-vāsinām /
dharmo 'gniḥ kaśyapaḥ śukro munayo ye vanaukasaḥ /
caranti dakṣiṇī-kṛtya bhramanto yat satārakāḥ
prasthite tu vanaṃ pitrā dattvā gāṃ dharma-saṃśrayaḥ /
ṣaṭ-triṃśad-varṣa-sāhasraṃ rakṣitāvyāhatendriyaḥ
tvad-bhrātary uttame naṣṭe mṛgayāyāṃ tu tan-manāḥ /
anveṣantī vanaṃ mātā dāvāgniṃ sā pravekṣyati
iṣṭvā māṃ yajña-hṛdayaṃ yajñaiḥ puṣkala-dakṣiṇaiḥ /
bhuktvā cehāśiṣaḥ satyā ante māṃ saṃsmariṣyasi
tato gantāsi mat-sthānaṃ sarva-loka-namaskṛtam /
upariṣṭād ṛṣibhyas tvaṃ yato nāvartate gataḥ
BhP_04.09.026/0 maitreya uvāca
ity arcitaḥ sa bhagavān atidiśyātmanaḥ padam /
bālasya paśyato dhāma svam agād garuḍa-dhvajaḥ
so 'pi saṅkalpajaṃ viṣṇoḥ pāda-sevopasāditam /
prāpya saṅkalpa-nirvāṇaṃ nātiprīto 'bhyagāt puram
BhP_04.09.028/0 vidura uvāca
sudurlabhaṃ yat paramaṃ padaṃ harer māyāvinas tac-caraṇārcanārjitam /
labdhvāpy asiddhārtham ivaika-janmanā kathaṃ svam ātmānam amanyatārtha-vit
BhP_04.09.029/0 maitreya uvāca
mātuḥ sapatnyā vāg-bāṇair hṛdi viddhas tu tān smaran /
naicchan mukti-pater muktiṃ tasmāt tāpam upeyivān
BhP_04.09.030/0 dhruva uvāca
samādhinā naika-bhavena yat padaṃ viduḥ sanandādaya ūrdhva-retasaḥ /
māsair ahaṃ ṣaḍbhir amuṣya pādayoś chāyām upetyāpagataḥ pṛthaṅ-matiḥ
aho bata mamānātmyaṃ manda-bhāgyasya paśyata /
bhava-cchidaḥ pāda-mūlaṃ gatvā yāce yad antavat
matir vidūṣitā devaiḥ patadbhir asahiṣṇubhiḥ /
yo nārada-vacas tathyaṃ nāgrāhiṣam asattamaḥ
daivīṃ māyām upāśritya prasupta iva bhinna-dṛk /
tapye dvitīye 'py asati bhrātṛ-bhrātṛvya-hṛd-rujā
mayaitat prārthitaṃ vyarthaṃ cikitseva gatāyuṣi /
prasādya jagad-ātmānaṃ tapasā duṣprasādanam /
bhava-cchidam ayāce 'haṃ bhavaṃ bhāgya-vivarjitaḥ
svārājyaṃ yacchato mauḍhyān māno me bhikṣito bata /
īśvarāt kṣīṇa-puṇyena phalī-kārān ivādhanaḥ
BhP_04.09.036/0 maitreya uvāca
na vai mukundasya padāravindayo rajo-juṣas tāta bhavādṛśā janāḥ /
vāñchanti tad-dāsyam ṛte 'rtham ātmano yadṛcchayā labdha-manaḥ-samṛddhayaḥ
ākarṇyātma-jam āyāntaṃ samparetya yathāgatam /
rājā na śraddadhe bhadram abhadrasya kuto mama
śraddhāya vākyaṃ devarṣer harṣa-vegena dharṣitaḥ /
vārtā-hartur atiprīto hāraṃ prādān mahā-dhanam
sad-aśvaṃ ratham āruhya kārtasvara-pariṣkṛtam /
brāhmaṇaiḥ kula-vṛddhaiś ca paryasto 'mātya-bandhubhiḥ
śaṅkha-dundubhi-nādena brahma-ghoṣeṇa veṇubhiḥ /
niścakrāma purāt tūrṇam ātmajābhīkṣaṇotsukaḥ
sunītiḥ suruciś cāsya mahiṣyau rukma-bhūṣite /
āruhya śibikāṃ sārdham uttamenābhijagmatuḥ
taṃ dṛṣṭvopavanābhyāśa āyāntaṃ tarasā rathāt /
avaruhya nṛpas tūrṇam āsādya prema-vihvalaḥ
parirebhe 'ṅgajaṃ dorbhyāṃ dīrghotkaṇṭha-manāḥ śvasan /
viṣvaksenāṅghri-saṃsparśa- hatāśeṣāgha-bandhanam
athājighran muhur mūrdhni śītair nayana-vāribhiḥ /
snāpayām āsa tanayaṃ jātoddāma-manorathaḥ
abhivandya pituḥ pādāv āśīrbhiś cābhimantritaḥ /
nanāma mātarau śīrṣṇā sat-kṛtaḥ saj-janāgraṇīḥ
surucis taṃ samutthāpya pādāvanatam arbhakam /
pariṣvajyāha jīveti bāṣpa-gadgadayā girā
yasya prasanno bhagavānguṇair maitry-ādibhir hariḥ /
tasmai namanti bhūtāni nimnam āpa iva svayam
uttamaś ca dhruvaś cobhāv anyonyaṃ prema-vihvalau /
aṅga-saṅgād utpulakāv asraughaṃ muhur ūhatuḥ
sunītir asya jananī prāṇebhyo 'pi priyaṃ sutam /
upaguhya jahāv ādhiṃ tad-aṅga-sparśa-nirvṛtā
payaḥ stanābhyāṃ susrāva netra-jaiḥ salilaiḥ śivaiḥ /
tadābhiṣicyamānābhyāṃ vīra vīra-suvo muhuḥ
tāṃ śaśaṃsur janā rājñīṃ diṣṭyā te putra ārti-hā /
pratilabdhaś ciraṃ naṣṭo rakṣitā maṇḍalaṃ bhuvaḥ
abhyarcitas tvayā nūnaṃ bhagavān praṇatārti-hā /
yad-anudhyāyino dhīrā mṛtyuṃ jigyuḥ sudurjayam
lālyamānaṃ janair evaṃ dhruvaṃ sabhrātaraṃ nṛpaḥ /
āropya kariṇīṃ hṛṣṭaḥ stūyamāno 'viśat puram
tatra tatropasaṅkḷptair lasan-makara-toraṇaiḥ /
savṛndaiḥ kadalī-stambhaiḥ pūga-potaiś ca tad-vidhaiḥ
cūta-pallava-vāsaḥ-sraṅ- muktā-dāma-vilambibhiḥ /
upaskṛtaṃ prati-dvāram apāṃ kumbhaiḥ sadīpakaiḥ
prākārair gopurāgāraiḥ śātakumbha-paricchadaiḥ /
sarvato 'laṅkṛtaṃ śrīmad- vimāna-śikhara-dyubhiḥ
mṛṣṭa-catvara-rathyāṭṭa- mārgaṃ candana-carcitam /
lājākṣataiḥ puṣpa-phalais taṇḍulair balibhir yutam
dhruvāya pathi dṛṣṭāya tatra tatra pura-striyaḥ /
siddhārthākṣata-dadhy-ambu- dūrvā-puṣpa-phalāni ca
upajahruḥ prayuñjānā vātsalyād āśiṣaḥ satīḥ /
śṛṇvaṃs tad-valgu-gītāni prāviśad bhavanaṃ pituḥ
mahāmaṇi-vrātamaye sa tasmin bhavanottame /
lālito nitarāṃ pitrā nyavasad divi devavat
payaḥ-phena-nibhāḥ śayyā dāntā rukma-paricchadāḥ /
āsanāni mahārhāṇi yatra raukmā upaskarāḥ
yatra sphaṭika-kuḍyeṣu mahā-mārakateṣu ca /
maṇi-pradīpā ābhānti lalanā-ratna-saṃyutāḥ
udyānāni ca ramyāṇi vicitrair amara-drumaiḥ /
kūjad-vihaṅga-mithunair gāyan-matta-madhuvrataiḥ
vāpyo vaidūrya-sopānāḥ padmotpala-kumud-vatīḥ /
haṃsa-kāraṇḍava-kulair juṣṭāś cakrāhva-sārasaiḥ
uttānapādo rājarṣiḥ prabhāvaṃ tanayasya tam /
śrutvā dṛṣṭvādbhutatamaṃ prapede vismayaṃ param
vīkṣyoḍha-vayasaṃ taṃ ca prakṛtīnāṃ ca sammatam /
anurakta-prajaṃ rājā dhruvaṃ cakre bhuvaḥ patim
ātmānaṃ ca pravayasam ākalayya viśāmpatiḥ /
vanaṃ viraktaḥ prātiṣṭhad vimṛśann ātmano gatim
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0