Bhagavata Purana · Chapter 03.14

BhP_03.14.001/0 śrī-śuka uvāca
niśamya kauṣāraviṇopavarṇitāṃ hareḥ kathāṃ kāraṇa-sūkarātmanaḥ /
punaḥ sa papraccha tam udyatāñjalir na cātitṛpto viduro dhṛta-vrataḥ

BhP_03.14.002/0 vidura uvāca
tenaiva tu muni-śreṣṭha hariṇā yajña-mūrtinā /
ādi-daityo hiraṇyākṣo hata ity anuśuśruma

tasya coddharataḥ kṣauṇīṃ sva-daṃṣṭrāgreṇa līlayā /
daitya-rājasya ca brahman kasmād dhetor abhūn mṛdhaḥ

śraddadhānāya bhaktāya brūhi taj-janma-vistaram /
ṛṣe na tṛpyati manaḥ paraṃ kautūhalaṃ hi me

BhP_03.14.005/0 maitreya uvāca
sādhu vīra tvayā pṛṣṭam avatāra-kathāṃ hareḥ /
yat tvaṃ pṛcchasi martyānāṃ mṛtyu-pāśa-viśātanīm

yayottānapadaḥ putro muninā gītayārbhakaḥ /
mṛtyoḥ kṛtvaiva mūrdhny aṅghrim āruroha hareḥ padam

athātrāpītihāso 'yaṃ śruto me varṇitaḥ purā /
brahmaṇā deva-devena devānām anupṛcchatām

ditir dākṣāyaṇī kṣattar mārīcaṃ kaśyapaṃ patim /
apatya-kāmā cakame sandhyāyāṃ hṛc-chayārditā

iṣṭvāgni-jihvaṃ payasā puruṣaṃ yajuṣāṃ patim /
nimlocaty arka āsīnam agny-agāre samāhitam

BhP_03.14.010/0 ditir uvāca
eṣa māṃ tvat-kṛte vidvan kāma ātta-śarāsanaḥ /
dunoti dīnāṃ vikramya rambhām iva mataṅgajaḥ

tad bhavān dahyamānāyāṃ sa-patnīnāṃ samṛddhibhiḥ /
prajāvatīnāṃ bhadraṃ te mayy āyuṅktām anugraham

bhartary āptorumānānāṃ lokān āviśate yaśaḥ /
patir bhavad-vidho yāsāṃ prajayā nanu jāyate

purā pitā no bhagavān dakṣo duhitṛ-vatsalaḥ /
kaṃ vṛṇīta varaṃ vatsā ity apṛcchata naḥ pṛthak

sa viditvātmajānāṃ no bhāvaṃ santāna-bhāvanaḥ /
trayodaśādadāt tāsāṃ yās te śīlam anuvratāḥ

atha me kuru kalyāṇaṃ kāmaṃ kamala-locana /
ārtopasarpaṇaṃ bhūmann amoghaṃ hi mahīyasi

iti tāṃ vīra mārīcaḥ kṛpaṇāṃ bahu-bhāṣiṇīm /
pratyāhānunayan vācā pravṛddhānaṅga-kaśmalām

eṣa te 'haṃ vidhāsyāmi priyaṃ bhīru yad icchasi /
tasyāḥ kāmaṃ na kaḥ kuryāt siddhis traivargikī yataḥ

sarvāśramān upādāya svāśrameṇa kalatravān /
vyasanārṇavam atyeti jala-yānair yathārṇavam

yām āhur ātmano hy ardhaṃ śreyas-kāmasya mānini /
yasyāṃ sva-dhuram adhyasya pumāṃś carati vijvaraḥ

yām āśrityendriyārātīn durjayān itarāśramaiḥ /
vayaṃ jayema helābhir dasyūn durga-patir yathā

na vayaṃ prabhavas tāṃ tvām anukartuṃ gṛheśvari /
apy āyuṣā vā kārtsnyena ye cānye guṇa-gṛdhnavaḥ

athāpi kāmam etaṃ te prajātyai karavāṇy alam /
yathā māṃ nātirocanti muhūrtaṃ pratipālaya

eṣā ghoratamā velā ghorāṇāṃ ghora-darśanā /
caranti yasyāṃ bhūtāni bhūteśānucarāṇi ha

etasyāṃ sādhvi sandhyāyāṃ bhagavān bhūta-bhāvanaḥ /
parīto bhūta-parṣadbhir vṛṣeṇāṭati bhūtarāṭ

śmaśāna-cakrānila-dhūli-dhūmra- vikīrṇa-vidyota-jaṭā-kalāpaḥ /
bhasmāvaguṇṭhāmala-rukma-deho devas tribhiḥ paśyati devaras te

na yasya loke sva-janaḥ paro vā nātyādṛto nota kaścid vigarhyaḥ /
vayaṃ vratair yac-caraṇāpaviddhām āśāsmahe 'jāṃ bata bhukta-bhogām

yasyānavadyācaritaṃ manīṣiṇo gṛṇanty avidyā-paṭalaṃ bibhitsavaḥ /
nirasta-sāmyātiśayo 'pi yat svayaṃ piśāca-caryām acarad gatiḥ satām

hasanti yasyācaritaṃ hi durbhagāḥ svātman-ratasyāviduṣaḥ samīhitam /
yair vastra-mālyābharaṇānulepanaiḥ śva-bhojanaṃ svātmatayopalālitam

brahmādayo yat-kṛta-setu-pālā yat-kāraṇaṃ viśvam idaṃ ca māyā /
ājñā-karī yasya piśāca-caryā aho vibhūmnaś caritaṃ viḍambanam

BhP_03.14.030/0 maitreya uvāca
saivaṃ saṃvidite bhartrā manmathonmathitendriyā /
jagrāha vāso brahmarṣer vṛṣalīva gata-trapā

sa viditvātha bhāryāyās taṃ nirbandhaṃ vikarmaṇi /
natvā diṣṭāya rahasi tayāthopaviveśa hi

athopaspṛśya salilaṃ prāṇān āyamya vāg-yataḥ /
dhyāyañ jajāpa virajaṃ brahma jyotiḥ sanātanam

ditis tu vrīḍitā tena karmāvadyena bhārata /
upasaṅgamya viprarṣim adho-mukhy abhyabhāṣata

BhP_03.14.034/0 ditir uvāca
na me garbham imaṃ brahman bhūtānām ṛṣabho 'vadhīt /
rudraḥ patir hi bhūtānāṃ yasyākaravam aṃhasam

namo rudrāya mahate devāyogrāya mīḍhuṣe /
śivāya nyasta-daṇḍāya dhṛta-daṇḍāya manyave

sa naḥ prasīdatāṃ bhāmo bhagavān urv-anugrahaḥ /
vyādhasyāpy anukampyānāṃ strīṇāṃ devaḥ satī-patiḥ

BhP_03.14.037/0 maitreya uvāca
sva-sargasyāśiṣaṃ lokyām āśāsānāṃ pravepatīm /
nivṛtta-sandhyā-niyamo bhāryām āha prajāpatiḥ

BhP_03.14.038/0 kaśyapa uvāca
aprāyatyād ātmanas te doṣān mauhūrtikād uta /
man-nideśāticāreṇa devānāṃ cātihelanāt

bhaviṣyatas tavābhadrāv abhadre jāṭharādhamau /
lokān sa-pālāṃs trīṃś caṇḍi muhur ākrandayiṣyataḥ

prāṇināṃ hanyamānānāṃ dīnānām akṛtāgasām /
strīṇāṃ nigṛhyamāṇānāṃ kopiteṣu mahātmasu

tadā viśveśvaraḥ kruddho bhagavāl loka-bhāvanaḥ /
haniṣyaty avatīryāsau yathādrīn śataparva-dhṛk

BhP_03.14.042/0 ditir uvāca
vadhaṃ bhagavatā sākṣāt sunābhodāra-bāhunā /
āśāse putrayor mahyaṃ mā kruddhād brāhmaṇād prabho

na brahma-daṇḍa-dagdhasya na bhūta-bhayadasya ca /
nārakāś cānugṛhṇanti yāṃ yāṃ yonim asau gataḥ

BhP_03.14.044/0 kaśyapa uvāca
kṛta-śokānutāpena sadyaḥ pratyavamarśanāt /
bhagavaty uru-mānāc ca bhave mayy api cādarāt

putrasyaiva ca putrāṇāṃ bhavitaikaḥ satāṃ mataḥ /
gāsyanti yad-yaśaḥ śuddhaṃ bhagavad-yaśasā samam

yogair hemeva durvarṇaṃ bhāvayiṣyanti sādhavaḥ /
nirvairādibhir ātmānaṃ yac-chīlam anuvartitum

yat-prasādād idaṃ viśvaṃ prasīdati yad-ātmakam /
sa sva-dṛg bhagavān yasya toṣyate 'nanyayā dṛśā

sa vai mahā-bhāgavato mahātmā mahānubhāvo mahatāṃ mahiṣṭhaḥ /
pravṛddha-bhaktyā hy anubhāvitāśaye niveśya vaikuṇṭham imaṃ vihāsyati

alampaṭaḥ śīla-dharo guṇākaro hṛṣṭaḥ pararddhyā vyathito duḥkhiteṣu /
abhūta-śatrur jagataḥ śoka-hartā naidāghikaṃ tāpam ivoḍurājaḥ

antar bahiś cāmalam abja-netraṃ sva-pūruṣecchānugṛhīta-rūpam /
pautras tava śrī-lalanā-lalāmaṃ draṣṭā sphurat-kuṇḍala-maṇḍitānanam

BhP_03.14.051/0 maitreya uvāca
śrutvā bhāgavataṃ pautram amodata ditir bhṛśam /
putrayoś ca vadhaṃ kṛṣṇād viditvāsīn mahā-manāḥ