Bhagavata Purana · Chapter 03.10
BhP_03.10.001/0 vidura uvāca
antarhite bhagavati brahmā loka-pitāmahaḥ /
prajāḥ sasarja katidhā daihikīr mānasīr vibhuḥ
ye ca me bhagavan pṛṣṭās tvayy arthā bahuvittama /
tān vadasvānupūrvyeṇa chindhi naḥ sarva-saṃśayān
BhP_03.10.003/0 sūta uvāca
evaṃ sañcoditas tena kṣattrā kauṣāravir muniḥ /
prītaḥ pratyāha tān praśnān hṛdi-sthān atha bhārgava
BhP_03.10.004/0 maitreya uvāca
viriñco 'pi tathā cakre divyaṃ varṣa-śataṃ tapaḥ /
ātmany ātmānam āveśya yathāha bhagavān ajaḥ
tad vilokyābja-sambhūto vāyunā yad-adhiṣṭhitaḥ /
padmam ambhaś ca tat-kāla- kṛta-vīryeṇa kampitam
tapasā hy edhamānena vidyayā cātma-saṃsthayā /
vivṛddha-vijñāna-balo nyapād vāyuṃ sahāmbhasā
tad vilokya viyad-vyāpi puṣkaraṃ yad-adhiṣṭhitam /
anena lokān prāg-līnān kalpitāsmīty acintayat
padma-kośaṃ tadāviśya bhagavat-karma-coditaḥ /
ekaṃ vyabhāṅkṣīd urudhā tridhā bhāvyaṃ dvi-saptadhā
etāvāñ jīva-lokasya saṃsthā-bhedaḥ samāhṛtaḥ /
dharmasya hy animittasya vipākaḥ parameṣṭhy asau
BhP_03.10.010/0 vidura uvāca
yathāttha bahu-rūpasya harer adbhuta-karmaṇaḥ /
kālākhyaṃ lakṣaṇaṃ brahman yathā varṇaya naḥ prabho
BhP_03.10.011/0 maitreya uvāca
guṇa-vyatikarākāro nirviśeṣo 'pratiṣṭhitaḥ /
puruṣas tad-upādānam ātmānaṃ līlayāsṛjat
viśvaṃ vai brahma-tan-mātraṃ saṃsthitaṃ viṣṇu-māyayā /
īśvareṇa paricchinnaṃ kālenāvyakta-mūrtinā
yathedānīṃ tathāgre ca paścād apy etad īdṛśam /
sargo nava-vidhas tasya prākṛto vaikṛtas tu yaḥ
kāla-dravya-guṇair asya tri-vidhaḥ pratisaṅkramaḥ /
ādyas tu mahataḥ sargo guṇa-vaiṣamyam ātmanaḥ
dvitīyas tv ahamo yatra dravya-jñāna-kriyodayaḥ /
bhūta-sargas tṛtīyas tu tan-mātro dravya-śaktimān
caturtha aindriyaḥ sargo yas tu jñāna-kriyātmakaḥ /
vaikāriko deva-sargaḥ pañcamo yan-mayaṃ manaḥ
ṣaṣṭhas tu tamasaḥ sargo yas tv abuddhi-kṛtaḥ prabhoḥ /
ṣaḍ ime prākṛtāḥ sargā vaikṛtān api me śṛṇu
rajo-bhājo bhagavato līleyaṃ hari-medhasaḥ /
saptamo mukhya-sargas tu ṣaḍ-vidhas tasthuṣāṃ ca yaḥ
vanaspaty-oṣadhi-latā- tvaksārā vīrudho drumāḥ /
utsrotasas tamaḥ-prāyā antaḥ-sparśā viśeṣiṇaḥ
tiraścām aṣṭamaḥ sargaḥ so 'ṣṭāviṃśad-vidho mataḥ /
avido bhūri-tamaso ghrāṇa-jñā hṛdy avedinaḥ
gaur ajo mahiṣaḥ kṛṣṇaḥ sūkaro gavayo ruruḥ /
dvi-śaphāḥ paśavaś ceme avir uṣṭraś ca sattama
kharo 'śvo 'śvataro gauraḥ śarabhaś camarī tathā /
ete caika-śaphāḥ kṣattaḥ śṛṇu pañca-nakhān paśūn
śvā sṛgālo vṛko vyāghro mārjāraḥ śaśa-śallakau /
siṃhaḥ kapir gajaḥ kūrmo godhā ca makarādayaḥ
kaṅka-gṛdhra-baka-śyena- bhāsa-bhallūka-barhiṇaḥ /
haṃsa-sārasa-cakrāhva- kākolūkādayaḥ khagāḥ
arvāk-srotas tu navamaḥ kṣattar eka-vidho nṛṇām /
rajo 'dhikāḥ karma-parā duḥkhe ca sukha-māninaḥ
vaikṛtās traya evaite deva-sargaś ca sattama /
vaikārikas tu yaḥ proktaḥ kaumāras tūbhayātmakaḥ
deva-sargaś cāṣṭa-vidho vibudhāḥ pitaro 'surāḥ /
gandharvāpsarasaḥ siddhā yakṣa-rakṣāṃsi cāraṇāḥ
bhūta-preta-piśācāś ca vidyādhrāḥ kinnarādayaḥ /
daśaite vidurākhyātāḥ sargās te viśva-sṛk-kṛtāḥ
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi vaṃśān manvantarāṇi ca /
evaṃ rajaḥ-plutaḥ sraṣṭā kalpādiṣv ātmabhūr hariḥ /
sṛjaty amogha-saṅkalpa ātmaivātmānam ātmanā
Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0