Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhagavata Purana · Chapter 02.10

02.10.001

BhP_02.10.001/0 śrīśuka uvāca
atra sargo visargaśca sthānaṃ poṣaṇam ūtayaḥ /
manvantareśānukathā nirodho muktirāśrayaḥ

02.10.002

daśamasya viśuddhyarthaṃ navānām iha lakṣaṇam /
varṇayanti mahātmānaḥ śrutenārthena cāñjasā

02.10.003

bhūtamātrendriyadhiyāṃ janma sarga udāhṛtaḥ /
brahmaṇo guṇavaiṣamyādvisargaḥ pauruṣaḥ smṛtaḥ

02.10.004

sthitirvaikuṇṭhavijayaḥ poṣaṇaṃ tadanugrahaḥ /
manvantarāṇi saddharma ūtayaḥ karmavāsanāḥ

02.10.005

avatārānucaritaṃ hareścāsyānuvartinām /
puṃsām īśakathāḥ proktā nānākhyānopabṛṃhitāḥ

02.10.006

nirodho 'syānuśayanam ātmanaḥ saha śaktibhiḥ /
muktirhitvānyathā rūpaṃ svarūpeṇa vyavasthitiḥ

02.10.007

ābhāsaśca nirodhaśca yato 'styadhyavasīyate /
sa āśrayaḥ paraṃ brahma paramātmeti śabdyate

02.10.008

yo 'dhyātmiko 'yaṃ puruṣaḥ so 'sāvevādhidaivikaḥ /
yastatrobhayavicchedaḥ puruṣo hyādhibhautikaḥ

02.10.009

ekam ekatarābhāve yadā nopalabhāmahe /
tritayaṃ tatra yo veda sa ātmā svāśrayāśrayaḥ

02.10.010

puruṣo 'ṇḍaṃ vinirbhidya yadāsau sa vinirgataḥ /
ātmano 'yanam anvicchann apo 'srākṣīc chuciḥ śucīḥ

02.10.011

tāsvavātsīt svasṛṣṭāsu sahasraṃ parivatsarān /
tena nārāyaṇo nāma yadāpaḥ puruṣodbhavāḥ

02.10.012

dravyaṃ karma ca kālaśca svabhāvo jīva eva ca /
yadanugrahataḥ santi na santi yadupekṣayā

02.10.013

eko nānātvam anvicchan yogatalpāt samutthitaḥ /
vīryaṃ hiraṇmayaṃ devo māyayā vyasṛjat tridhā

02.10.014

adhidaivam athādhyātmam adhibhūtam iti prabhuḥ /
athaikaṃ pauruṣaṃ vīryaṃ tridhābhidyata tac chṛṇu

02.10.015

antaḥ śarīra ākāśāt puruṣasya viceṣṭataḥ /
ojaḥ saho balaṃ jajñe tataḥ prāṇo mahān asuḥ

02.10.016

anuprāṇanti yaṃ prāṇāḥ prāṇantaṃ sarvajantuṣu /
apānantam apānanti naradevam ivānugāḥ

02.10.017

prāṇenākṣipatā kṣut tṛḍantarā jāyate vibhoḥ /
pipāsato jakṣataśca prāṅ mukhaṃ nirabhidyata

02.10.018

mukhatastālu nirbhinnaṃjihvā tatropajāyate /
tato nānāraso jajñe jihvayā yo 'dhigamyate

02.10.019

vivakṣormukhato bhūmno vahnirvāg vyāhṛtaṃ tayoḥ /
jale caitasya suciraṃ nirodhaḥ samajāyata

02.10.020

nāsike nirabhidyetāṃ dodhūyati nabhasvati /
tatra vāyurgandhavaho ghrāṇo nasi jighṛkṣataḥ

02.10.021

yadātmani nirālokam ātmānaṃ ca didṛkṣataḥ /
nirbhinne hyakṣiṇī tasya jyotiścakṣurguṇagrahaḥ

02.10.022

bodhyamānasya ṛṣibhirātmanastaj jighṛkṣataḥ /
karṇau ca nirabhidyetāṃ diśaḥ śrotraṃ guṇagrahaḥ

02.10.023

vastuno mṛdukāṭhinya laghugurvoṣṇaśītatām /
jighṛkṣatastvaṅ nirbhinnā tasyāṃ romamahīruhāḥ /
tatra cāntarbahirvātastvacā labdhaguṇo vṛtaḥ

02.10.024

hastau ruruhatustasya nānākarmacikīrṣayā /
tayostu balavān indra ādānam ubhayāśrayam

02.10.025

gatiṃ jigīṣataḥ pādau ruruhāte 'bhikāmikām /
padbhyāṃ yajñaḥ svayaṃ havyaṃ karmabhiḥ kriyate nṛbhiḥ

02.10.026

nirabhidyata śiśno vai prajānandāmṛtārthinaḥ /
upastha āsīt kāmānāṃ priyaṃ tadubhayāśrayam

02.10.027

utsisṛkṣordhātumalaṃ nirabhidyata vai gudam /
tataḥ pāyustato mitra utsarga ubhayāśrayaḥ

02.10.028

āsisṛpsoḥ puraḥ puryā nābhidvāram apānataḥ /
tatrāpānastato mṛtyuḥ pṛthaktvam ubhayāśrayam

02.10.029

āditsorannapānānām āsan kukṣyantranāḍayaḥ /
nadyaḥ samudrāśca tayostuṣṭiḥ puṣṭistadāśraye

02.10.030

nididhyāsorātmamāyāṃ hṛdayaṃ nirabhidyata /
tato manaścandra iti saṅkalpaḥ kāma eva ca

02.10.031

tvakcarmamāṃsarudhira medomajjāsthidhātavaḥ /
bhūmyaptejomayāḥ sapta prāṇo vyomāmbuvāyubhiḥ

02.10.032

guṇātmakānīndriyāṇi bhūtādiprabhavā guṇāḥ /
manaḥ sarvavikārātmā buddhirvijñānarūpiṇī

02.10.033

etadbhagavato rūpaṃ sthūlaṃ te vyāhṛtaṃ mayā /
mahyādibhiścāvaraṇairaṣṭabhirbahirāvṛtam

02.10.034

ataḥ paraṃ sūkṣmatamam avyaktaṃ nirviśeṣaṇam /
anādimadhyanidhanaṃ nityaṃ vāṅmanasaḥ param

02.10.035

amunī bhagavadrūpe mayā te hyanuvarṇite /
ubhe api na gṛhṇanti māyāsṛṣṭe vipaścitaḥ

02.10.036

sa vācyavācakatayā bhagavān brahmarūpadhṛk /
nāmarūpakriyā dhatte sakarmākarmakaḥ paraḥ

02.10.037

prajāpatīn manūn devān ṛṣīn pitṛgaṇān pṛthak /
siddhacāraṇagandharvān vidyādhrāsuraguhyakān

02.10.038

kinnarāpsaraso nāgān sarpān kimpuruṣān narān /
māt rakṣaḥpiśācāṃśca pretabhūtavināyakān

02.10.039

kūṣmāṇḍonmādavetālān yātudhānān grahān api /
khagān mṛgān paśūn vṛkṣān girīn nṛpa sarīsṛpān

02.10.040

dvividhāścaturvidhā ye 'nye jalasthalanabhaukasaḥ /
kuśalākuśalā miśrāḥ karmaṇāṃ gatayastvimāḥ

02.10.041

sattvaṃ rajastama iti tisraḥ suranṛnārakāḥ /
tatrāpyekaikaśo rājan bhidyante gatayastridhā /
yadaikaikataro 'nyābhyāṃ svabhāva upahanyate

02.10.042

sa evedaṃ jagaddhātā bhagavān dharmarūpadhṛk /
puṣṇāti sthāpayan viśvaṃ tiryaṅnarasurādibhiḥ

02.10.043

tataḥ kālāgnirudrātmā yat sṛṣṭam idam ātmanaḥ /
sanniyacchati tat kāle ghanānīkam ivānilaḥ

02.10.044

itthambhāvena kathito bhagavān bhagavattamaḥ /
netthambhāvena hi paraṃ draṣṭum arhanti sūrayaḥ

02.10.045

nāsya karmaṇi janmādau parasyānuvidhīyate /
kartṛtvapratiṣedhārthaṃ māyayāropitaṃ hi tat

02.10.046

ayaṃ tu brahmaṇaḥ kalpaḥ savikalpa udāhṛtaḥ /
vidhiḥ sādhāraṇo yatra sargāḥ prākṛtavaikṛtāḥ

02.10.047

parimāṇaṃ ca kālasya kalpalakṣaṇavigraham /
yathā purastādvyākhyāsye pādmaṃ kalpam atho śṛṇu

02.10.048

BhP_02.10.048/0 śaunaka uvāca
yadāha no bhavān sūta kṣattā bhāgavatottamaḥ /
cacāra tīrthāni bhuvastyaktvā bandhūn sudustyajān

02.10.049

kṣattuḥ kauśāravestasya saṃvādo 'dhyātmasaṃśritaḥ /
yadvā sa bhagavāṃstasmai pṛṣṭastattvam uvāca ha

02.10.050

brūhi nastadidaṃ saumya vidurasya viceṣṭitam /
bandhutyāganimittaṃ ca yathaivāgatavān punaḥ

02.10.051

BhP_02.10.051/0 sūta uvāca
rājñā parīkṣitā pṛṣṭo yadavocan mahāmuniḥ /
tadvo 'bhidhāsye śṛṇuta rāajñaḥ praśnānusārataḥ

Original text: Bhāgavatapurāṇa · Data entry Ulrich Stiehl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc