Language

ENहिગુ
Scripture Library

Bhagavadāśayānusaraṇabhāsya · Chapter 9

9.1

)
vedeṣv iti / vedeṣu caturṣv api yat puṇyaphalaṃ yajñeṣv
agniṣṭomādiṣu tapaḥsu cāndrāyaṇādiṣu gobhūmihiraṇyadāneṣu
tat sarvam idam atyeti /
katham / idaṃ jñānaṃ viditvā yogī paraṃ sthānam upaiti cādyam /
sarvasthānānām ādyaṃ pārameśvaraṃ padam iti // 28 //
(iti) bhagavadbhāskarakṛte gītābhāṣye aṣṭamo 'dhyāyaḥ //
p. 193
atha navamo 'dhyāyaḥ /
devayānena gatānām apunarāvṛttir uktā --- mām upetya punarjanma na
vidyate --- iti / yat1 prāpyāpunarāvṛttis tasya brahmaṇo
viśiṣṭaśaktiyuktasya satattvaṃ punar api kathayiṣyann āha /
atyantātīndriyatvāt punaḥ punaḥ kathitam api na cetasi
sthitipadaṃ labhate keṣāñcid eva
puṇyakṛtāṃ cetasi sthirībhavatīti bhagavān yatate /
bhagavān uvāca ---
(idaṃ tu te guhyatamaṃ pravakṣyāmy anasūyave /
jñānaṃ vijñānasahitaṃ yaj jñātvā mokṣyase 'śubhāt

9.2

)
idaṃ tv iti / idaṃ tu te guhyatamam / tuśabdo 'tiśayārthaḥ /
anasūyave paraguṇeṣu doṣāviṣkaraṇam asūyā / tadrahitāya /
jñānaṃ (pra)vakṣyāmi / vijñānasahitam / yaj jñānaṃ jñātvā
mokṣyase 'śubhāt saṃsārabandhāt /
keṣāñcid eva puṇyakṛtām arcirādinā2 vartmanā kramamuktir uktā /
idānīṃ sadyomuktir ucyata ity āhuḥ / tad asat / arcirādinaiva
saṃsāramaṇḍalam atikramya liṅgaśarīraviyogān muktir nātraiva
śarīre (mucya)te / tasmād ihaiva muktir ity apasiddhāntaḥ3 // 1 //
taj jñānaṃ stūyate śraddhājananārtham ---
(rājavidyā rājaguhyaṃ pavitram idam uttamam /
pratyakṣāvagamaṃ dharmyaṃ susukhaṃ kartum avyayam

9.3

)
NOTES:
1. yaṃ
2. ^kṛtāṃ mandirādinā
3. keṣāñcideva ... apasiddhāntaḥ iti aṃśoyaṃ guhyatamam
ityetadanantaraṃ vidyate mūlakoṣe
p. 194
rājeti / rājñām aśvapatijanakādīnām / teṣāṃ ca gopyaṃ pavitraṃ
pāvanaṃ pratyakṣaṃ spaṣṭo 'vagamo yasya tad idaṃ pratyakṣāvagamam /
naitatparokṣam ity arthaḥ / yathā mahāmerujñānam /
dharmād anapetaṃ dharmyam / kartuṃ susukhaṃ sukaram ity arthaḥ /
akṣayaphalahetutvād avyayam // 2 //
ye punaḥ ---
(aśraddadhānāḥ puruṣā dharmasyāsya parantapa /
aprāpya māṃ nirvartante mṛtyusaṃsāravartmani

9.4

)
aśraddadheti / aśraddadhānāḥ puruṣā dharmasyāsya vakṣyamāṇasya
jñānarūpasya te mām aprāpya nivartante mṛtyugraste
saṃsāravartmani // 3 //
idānīṃ tatjñānaṃ kathayati ---
(mayā tatam idaṃ sarvaṃ jagad avyaktamūrtinā /
matsthāni sarvabhūtāni na cāhaṃ teṣv avasthitaḥ

9.5

)
mayeti / mayā tatam idaṃ sarvam avyaktamūrtinātīndriyeṇa1
sūkṣmeṇātmanā / mayi tiṣṭhantīti matsthāni / na cāhaṃ teṣv
avasthitaḥ / svamahimni sthitatvāt // 4 //
(mama yogam aiśvaraṃ paśya2) ---
(na ca matsthāni bhūtāni paśya me yogam aiśvaram /
bhūtabhṛn na ca bhūtastho mamātmā bhūtabhāvanaḥ

9.6

)
NOTES:
1. ^mūrtinā atendriyeṇa
2. caturthaślokavyākhyānānantaram 4 // kuṇḍa iti tāni akṣarāṇi tatpatrānte yoga iti /
avyahitaparapatrārambhe prathamapaṅktau
si tvat na ceti iti dvitīyapaṅktau vartante
p. 195
na ceti / bhūtāni bibhartīti bhūtabhṛt / na ca bhūteṣu /
yathā śarīrī jīvaḥ / śarīrākārapariṇatāni bhūtāni bibharti
teṣu cāvasthito na caivam aham / bhūtāni bhāvayatīti
bhūtabhāvanaḥ // 5 //
(matsthāni na ca matsthāni iti viruddhaṃ paśyaṃ dṛṣṭāntam āha ---
(yathākāśasthito nityaṃ vāyuḥ sarvatrago mahān /
tathā sarvāṇi bhūtāni matsthānīty upadhāraya

9.7

)
yatheti / yathākāśe vyāpaketi sūkṣmo vāyuḥ sthitaḥ sarvatrago
lokatrayavyāpī tathā bhūtāni matsthānīty upadhāraya /
na saṃśleṣasambandhena / kiṃ tarhi / vyāpake mayi viṣayabhūte
'lpaparimāṇāni (bhūtāni) parivartanta iti sthityavasthā darśitā // 6
//
adhunā pralayāvasthocyate ---
(sarvabhūtāni kaunteya prakṛtiṃ yānti māmikām /
kalpakṣaye punas tāni kalpādau visṛjāmy aham

9.8

)
sarveti / sarvabhūtāni kaunteya madīyāṃ prakṛtiṃ yānti /
kadā kalpakṣaye / kalpādau ca punas tāni visṛjāmi // 7 //
katham ---
(prakṛtiṃ svām avaṣṭabhya visṛjāmi punaḥ punaḥ /
bhūtagrāmam imaṃ kṛtsnam avaśaṃ prakṛter vaśāt

9.9

prakṛtim iti1 / prakṛtiṃ svām avaṣṭabhyāvalambya bhūtagrāmaṃ
(bhūta)samūhaṃ visṛjāmi / avaśaṃ paratantraṃ prakṛter vaśāt /
yathākarma prāṇināṃ prakṛtiḥ pariṇamate atas tadvaśāt sṛjāmi /
NOTES:
1. prakṛtāmiti
p. 196
kā punar iyaṃ prakṛtiḥ / pañcānāṃ bhūtānāṃ sūkṣmāvasthā
vīryabhūtā / atreyaṃ vedāntaprakriyā --- paraṃ brahma
niścalam ākāśakalpaṃ prathamam avasthitam / tata(s tasya) roṣād
vikṛtaḥ sṛṣṭīcchāviśiṣṭo 'ntaryāmīśvaraśabdavācyo bhavati /
tato bhūtasūkṣmam avyākṛtam ākāśam utpadyate / tataḥ
sūkṣmātmāyaṃ
hiraṇyagarbha ity ācakṣate /
tataḥ sthūlāni viyadādīni mahābhūtāni krameṇotpadyante /
tato 'ṇḍaṃ tato virāṭ prajāpatiḥ /
tasmin vairāje sthūlaśarīre sarve lokāḥ sarve devāḥ sarvāṇi ca
sthāvarajaṅgamāni bhūtānīti vastubhūte 'yaṃ prakṛtir na
māyāmātram avastubhūtam // 8 //
na cāvidyā nāma kācid anātmany ātmabuddhiḥ / jīvasya pratipuruṣaṃ
parabrahmasvarūpaṃ tadagrahaṃ ca muktvā kadācid āśaṅkyeta1 ---
viṣamāṃ sṛṣṭiṃ kurvato doṣā(ya tat) syād ity āha2 ---
(na ca māṃ tāni karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya /
udāsīnavad āsīnam asaktaṃ teṣu karmasu

9.10

)
na ceti / na ca māṃ nibadhnanti karmāṇi / kasmāt /
udāsīnavad āsīnatvāt / teṣu karmasu asaktatvāt / anyo 'pi yaḥ
phalāsaktas tam api karmāṇi na nibadhnanti nyāyatulyatvāt // 9 //
nanu ca prakṛtir nityā svatantrā bhūtasṛṣṭau pravartata iti
sāṅkhyā vadanti / tad asat / tad ucyate ---
(mayādhyakṣeṇa prakṛtiḥ sūyate sacarācaram /
hetunānena kaunteya jagad viparivartate

9.11

)
NOTES:
1. na cāvidyā nāma kācit pratipuruṣamnātmabuddhiryattujjīvasya paraṃ
brahmasvarūpaṃ tadagrahaṃ ca muktvā kadācidāśaṅkyeta
2. syādityāha
p. 197
mayeti / mayādhyakṣeṇa matta utpannā satī
mayādhyakṣeṇādhiṣṭhātrā
pravartitā sūyate janayati / na hy acetanā prakṛtis triguṇātmikā
sāṅkhyaparikalpitā satī pravartitum arhati prāṇināṃ
vicitrakarmavipākāparijñānāt / kathaṃ suranaratiryakprabhedabhinnaṃ
bhuvanaṃ nirmīyate rathādīnām acetanānāṃ svataḥ pravṛttyadarśanāc
ca
cetanādhiṣṭhitāḥ pravartanta iti yuktam / ato matpravartitā prakṛtiḥ
/
(anena) prasavahetunā1 jagad (vi)parivartate // 10 //
prakṛter adhyakṣam api santam ---
(avajānanti māṃ mūḍhā mānuṣīṃ tanum āśritam /
paraṃ bhāvam ajānanto mama bhūtamaheśvaram

9.12

)
aveti / avajānanti māṃ mūḍhāḥ prādurbhāveṣu mānuṣīṃ
tanum āśritaṃ vāsudevo nāma kṣatriyo manuṣyo 'yam ity anādaraṃ
kurvanti
paraṃ bhāvam ajānanto bhūtamaheśvaraṃ mama // 11 //
te ca ---
(moghāśā moghakarmāṇo moghajñānā vicetasaḥ /
āsurīṃ rākṣasīṃ caiva prakṛtiṃ mohinīṃ śritāḥ

9.13

)
mogheti / moghāśā moghakarmāṇo vṛthāsaṅkalpāḥ / karmāṇi ca
teṣām
agnihotrādīni vṛtaiva jñānaṃ cānātmaviṣayatvāt /
vicetaso 'vivekinaḥ rākṣasīṃ tāmasīṃ prakṛtim āsthitāḥ // 12 //
ye tu ---
(mahātmānas tu māṃ pārtha daivīṃ prakṛtim āsthitāḥ /
bhajante 'nanyamanaso jñātvā bhūtādim avyayam

9.14

)
NOTES:
1. prasave hetunā
p. 198
maheti / mahātmānas tu lokottaraprajñā daivīṃ prakṛtiṃ
sattvaguṇasambhūtā cittavṛttim āśritā bhajante sevante bhūtānām
ādiṃ1 māṃ jñātvā // 13 //
kena prakāreṇa bhajante ---
(satataṃ kīrtayantaś ca yatantaś ca dṛḍhavratāḥ /
namasyantaś ca māṃ bhaktyā nityayuktā upāsate

9.15

)
satatatam iti / satataṃ matsvarūpakathane pravṛttacetaso yatantaś ca
matprāptyupāyeṣu yatnavanto dṛḍhavratāḥ dṛḍhaṃ2 sthiraṃ
vrataṃ niyamaḥ karmety a(na)rthāntaraṃ tad yeṣāṃ te dṛḍhavratāḥ /
bhaktyā cādareṇa māṃ namasyantaḥ pādapatanādinā vyāpāreṇa
nityayuktāḥ santa upāsate // 14 //
anye tu paripakvajñānāḥ ---
(jñānayajñena cāpy anye yajante mām upāsate /
ekatvena pṛthaktvena bahudhā viśvatomukham

9.16

)
jñāneti / jñānam eva yajño jñānayajñaḥ / yajantaḥ pūjayanto
mām upāsate / sātatyena parameśvare cittadhāraṇam upāsanam /
te caikatvenātmānam idaṃ sarvaṃ vāsudevaḥ sarvam ity anayā (buddhyā)
samastabhedaprapañcaṃ3 paramakāraṇaparamātmani4 cetaḥ pravilāpya
tadātmanāvatiṣṭhante / te caite brahmavidaḥ śreṣṭhāḥ /
anye punar evam asaktāḥ pṛthaktvenopāsate / bahudhā bahubhiḥ
prakārair
āditye candramasy agnau paramātmānaṃ cintayanti / viśvatomukhaṃ sarvato
mukhāni
NOTES:
1. bhūtānāmādi
2. sthira
3. sarvamitya^ ityetadanantaraṃ samasta^
ityetasmātpūrvaṃ kānicinākṣarāṇyaspaṣṭāni
4. paramakaraṇa
p. 199
dvārāṇi (yasya) taṃ1 viśvatomukham / yad evālambanatvenopādīyate
vakṣyamāṇaṃ tad eva tatprāptyupāyatāṃ pratipadyate // 15 //
tad idānīṃ prapañcayati ---
(ahaṃ kratur ahaṃ yajñaḥ svadhāham aham auṣadham /
mantro 'ham aham evājyam aham agnir ahaṃ hutam

9.17

)
ahaṃ kratur iti / ahaṃ kratuḥ paśusomeṣṭilakṣaṇo yajñaḥ smārtaḥ
pañcamahāyajñādiḥ2 / svadhā yat tu pitṝn uddiśya kriyate /
aham auṣadhaṃ vrīhyādīnām / idaṃ kim / tad annam /
mantro yājyāpuro'nuvākādiḥ3 / aham evājyaṃ homasādhanam / aham agnir
āhavanīyo yatra hūyate / hutaṃ ca havanakriyāham eva // 16 //
(pitāham asya jagato mātā dhātā pitāmahaḥ /
vedyaṃ pavitram oṅkāra ṛk sāma yajur eva ca

9.18

)
piteti / pitotpādayitā pālayitā vā / mātā dhātrī dhātā vidhātā
/
karmaphalānām / pitāmahaḥ pituḥ pitā cāham eva /
yad vedyaṃ jñeyaṃ vastu tad aham / yac ca pavitraṃ pāvanaṃ
prāyaścittādi / oṅkāraḥ praṇavaḥ / vedatrayaṃ cāham eva // 17 //
(gatir bhartā prabhuḥ sākṣī nivāsaḥ śaraṇaṃ suhṛt /
prabhavaḥ pralayasthānaṃ nidhānaṃ bījam avyayam

9.19

)
gatir iti / gamyata iti gatir gantavyo 'ham / bhartā poṣṭā /
prabhuḥ svāmī / draṣṭā pratyakṣaparokṣakṛtānāṃ karmaṇām /
nivāsaḥ prāṇinām / nivasanty asminn iti nivāsaḥ / śaraṇam ārtānām
/
suhṛd upakārī pratyupakārānapekṣayā / prabhavo jagataḥ pralayaḥ
sthānaṃ
NOTES:
1. taṃ taṃ
2. yajñādi
3. puronuvākyādiḥ
p. 200
sthitihetuḥ / nidhīyate 'smiñ chreya iti nidhānam /
bījam utpattikāraṇam /
avyayaṃ vyayarahitam / vrīhyādibījaṃ vyayi // 18 //
kiṃ ca ---
(tapāmy ahaṃ ahaṃ varṣa nigṛhṇāmy utsṛjāmi ca /
amṛtaṃ caiva mṛtyuś ca sad asac cāham arjuna

9.20

)
tapāmīti / ādityātmanā sthitvā nidāghasamaye tapāmi
kaiścid raśmibhiḥ / prāvṛṭkāle varṣam utsṛjāmi / kaiścit
kiraṇair nigṛhṇāmy anyartāv aham evāmṛtaṃ jīvanam /
mṛtyuś ca vināśaḥ sad asac cāham arjuna / sad iti sthūlaṃ
vyavahārayogyaṃ vastu vyapadiśyate / asad iti sūkṣmam avyaktam
a(vyavahārya)m / evaṃ madvyati(riktaṃ kim api nāsti) /
santaḥ1 samyagdarśina ekatvenākāmā (viśva)tomukham
avasthitaṃ2 (mā)m (upāsate /
apare akāmāḥ) ... kratvādyekaikapratipattyā bahudhā
pṛthaktvenopāsata
iti saṅkṣepārthaḥ // 19 //
ye punar jñānayajñenopāsate pṛthaktvenaikatvena (vā) kevalakarmiṇaḥ
phalalubdhāḥ ---
(traividyā māṃ somapāḥ pūtapāpā yajñair iṣṭvā svargatiṃ prārthayante /
te puṇyam āsādya surendralokam aśnanti divyān divi devabhogān

9.21

)
NOTES:
1. kacyantaḥ
2. `avasthitaṃ' etadantaram ekam akṣaram aspaṣṭam / tad anantaraṃ
maparaṃ iti vartate / tataḥ param ekam akṣaram aspaṣṭhaṃ mūlakoṣe
p. 201
traividyeti / tisro vidyā yeṣāṃ te traividyāḥ / svārthe taddhitaḥ /
vedatrayavihitakarmāṇa ity arthaḥ / somapās tata eva pūtapāpāḥ
saṃśodhitakalmaṣā yajñair iṣṭvā mām evendrādirūpeṇāvasthitaṃ
vastuto na punas te jānanti svargatiṃ svargagamanam / te puṇyaṃ
puṇyakarmasādhyaṃ śatakratoḥ sthānaṃ bhuñjanti divyān anubhavanti
bhogān // 20 //
te ca ---
(te taṃ bhuktvā svargalokaṃ viśālaṃ kṣīṇe puṇye martyalokaṃ viśanti /
evaṃ trayīdharmam anuprapannā gatāgataṃ kāmakāmā labhante

9.22

)
te tam iti /2 bhukteṣu bhogeṣu punaḥ kṣīṇapuṇyāḥ puṇyakṣaye
martyalokaṃ praviśanti / evam ity uktaparāmarśaḥ / hiśabdo hetau /
trayīdharmaṃ3 vedatrayavihitaṃ karma prapannā jāyante mriyante /
kāmān bhogān kāmayamānāḥ // 21 //
ye tu ---
(ananyāṃś cintayanto māṃ ye janāḥ paryupāsate /
teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmy aham

9.23

)
ananyāṃś cintayanto mām iti / na vidyate 'nya upāsyo yeṣāṃ te
ananyāḥ / teṣāṃ nityābhiyuktānām aham eva yogakṣemaṃ vahāmi /
aprāptaprāptir yogaḥ / kṣemaḥ prāptasya parirakṣaṇam /
tad ubhayam // 22 //
NOTES:
1. gamanam
2. bhukteṣv iti mukteṣu bhogeṣu vaḥ kṣīṇapuṇyāḥ karmasādhyaṃ
śatakratoḥ puṇyakṣaye / atra rma ityārabhya etadantaḥ pāṭhaḥ
kaṇḍhita iti pratibhāti
3. traidharnya
p. 202
kiṃ ca ---
(ye 'py anyadevatābhaktā yajante śraddhayānvitāḥ /
te 'py mām eva kaunteya yajanty avidhipūrvakam

9.24

)
ye 'pīti / ye 'py anyadevatābhaktā yajante śraddhayānvitāḥ /
yajante pūjayanti ca / te 'pi mām eva vastuto yajanti / kiṃ tv
avidhipūrvakam / muktimārgavidhirahitam ity arthaḥ /
na punaḥ kalpasūtroktaṃ1 (vidhipūrvakam) / vidhiṃ te na jānanti // 23
//
kutaḥ punar evam ---
(ahaṃ hi sarvayajñānāṃ bhoktā ca prabhur eva ca /
na tu mām abhijānanti tattvenātaś cyavanti te

9.25

)
ahaṃ hīti / ahaṃ hi sarvayajñānām tena tenendrādyātmanāvasthito2
bhoktā ca prabhur eva (ca) / te punar na tu mām abhijānanti
(tattvena ta)thāvasthitam3 / ataś cyavanti te /
punarāvṛttiṃ bhajanta ity arthaḥ // 24 //
etad eva darśayati ---
(yānti devavratā devān pitṝn yānti pitṛvratāḥ /
bhūtāni yānti bhūtejyā yānti madyājino 'pi mām

9.26

)
yāntīti / yānti devavratāḥ / devānāṃ karma vratam (yeṣāṃ
te) / yathā kratur asmiṃl loke puruṣo bhavati tathetaḥ pretya bhavati
iti śruteḥ / taṃ yathā yaś copāsate --- iti ca brāhmaṇam /
nigadavyākhyā / ata e(va) /
sarve māṃ yāji(naḥ) vāsudevā bhavanti // 25 //
NOTES:
1. kalpasūtroktaṃ vidhiṃ te na jānanti
2. tena tenaindrādyātmanāvasthito
3. tathāvāsthitam
p. 203
(sā)phalyam anena ..... paṭha ... sādhyatvāt ... ārādhanīyaḥ /
katham ---
(patraṃ puṇyaṃ phalaṃ toyaṃ yo me bhaktyā prayacchati /
tad ahaṃ bhaktyupahṛtam aśnāmi prayatātmanaḥ

9.27

)
patraṃ puṣpam iti / vilvādipatram / puṣpaṃ karavīrādi /
badarāmrādi phalam / kṛtārthaṃ me janmeti snehārdrahṛdayo yo me
prayacchati tad aham upahṛtaṃ gṛhītvāśnāmi tṛpyāmi
śraddhābuddheḥ // 26 //
yata evam ataḥ ---
(yat karoṣi yad aśnāsi yaj juhoṣi dadāsi yat /
yat tapasyasi kaunteya tat kuruṣva madarpaṇam

9.28

)
yad iti / yat karoṣi snānādi / yad aśnāsi bhojanakāle /
prāṇāhutiḥ homo nirdiśyate / yaj juhoṣi bāhye 'gnau dadāsi
hiraṇyādi / yat tapasyasy upavāsādi (karoṣi) / tat sarvaṃ
madarpaṇaṃ kuru // 27 //
śruṇu tataḥ phalam ---
(śubhāśubhaphalair evaṃ mokṣyase karmabandhanaiḥ /
sannyāsayogayuktātmā vimukto mām upaiṣyasi

9.29

)
śubheti / śubhāśubhāni phalāni yeṣāṃ karmabandhanānām /
karmāṇy eva bandhanāni / tair vimucyase /
vimuktaś ca sannyāsayogayuktātmā / sannyāsaḥ kṛtānāṃ karmaṇāṃ
brahmaṇi samarpaṇam / tad eva
p. 204
kartṛkarmaphalaṃ cety abhedabhāvanā yogaḥ / tābhyāṃ yukta ātmā
yasyāsau sannyāsayoga(yukt)ātmā mām upeṣyasi // 28 //
nanu yas tvayi samarpaṇaṃ karoti sa eva cet tvām upaiti
rāgādimāṃs tarhi bhavān yathā loke rājā bhajamānasyopakaroti
netarasyety āśaṅkyāha ---
(samohaṃ sarvabhūteṣu na me dveṣyo 'sti na priyaḥ /
ye bhajanti tu māṃ bhaktyā mayi te teṣu cāpy aham

9.30

)
samoham iti / samohaṃ sarvabhūteṣu na me rāgadveṣau / yo bhaktyā
māṃ bhajate tasyānugrahaṃ kartuṃ mama svabhāvaḥ yathāgniḥ
samyag bhajamānasya śītādyapanodaṃ karoti netarasya / ato ye
bhajanti tu bhaktyā sevante (mām) āśrayante teṣv ahaṃ varte /
nātra rāgadveṣau kāraṇam / api tu
prāṇikarmānurūpaphalapradarśanenāgnivadanugṛhṇāmīty
abhiprāyaḥ // 29 //
idānīṃ vṛttādinirākaraṇenāpi bhagavadāśrayaṇastutyartham
arthavādakathanaṃ kriyate / vṛttam apy atra tantram ity āha ---
(api cet sudurācāro bhajate mām ananyabhāk /
sādhur eva sa mantavyaḥ samyag vyavasito hi saḥ

9.31

)
apīti / suṣṭhu bhṛśaṃ1 ced durācāraḥ so 'pi sādhur eva
mantavyaḥ / kasmāt / samyag vyavasitaḥ suniścitabuddhiḥ sanmārgam
āsthito yataḥ / hiśabdo hetau // 30 //
NOTES:
1. dṛśaṃ
p. 205
ayaṃ (pu)naḥ ---
(kṣipraṃ bhavati dharmātmā śaśvac chāntiṃ nigacchati /
kaunteya pratijānīhi na madbhaktaḥ praṇaśyati

9.32

)
kṣipram iti / .... ṭi .... pāpakṣayāt / śaśvad iti kriyāvi(śeṣaṇam)
ni(rga)cchatīty arthaḥ / tad etad vastu pratijānīhi / na me
(bhaktaḥ praṇaśya)tīti // 31 //
idānīṃ ye bhajanti tu māṃ bhaktyā --- iti yad bhagavatsevanaṃ
prakrāntaṃ tatra śraddhābhaktibhyāṃ
bhagavadvyapāśrayaṇaprarovanārtham
apy arthavādam āha ---
(māṃ hi pārtha vyapāśritya ye 'pi syuḥ pāpayonayaḥ /
striyo vaiśyās tathā śūdrās te 'pi yānti parāṃ gatim

9.33

)
mām iti / he pārtha māṃ vyapāśritya viśeṣeṇa śaraṇatvenāśritya
ye 'pi pāpayonayo bhavanti / pāpād yonir janma yeṣāṃ te pāpayonayaḥ
kutsitajanmānaḥ stryādayo ye 'tyantam apavarge 'nadhikṛtās te 'pi
svakarmānuṣṭhānalakṣaṇena madājñāsampādanena pāpakṣayāt
paramāṃ
prakṛṣṭām uttamāṃ svargalakṣaṇāṃ gatiṃ yānti prāpnuvantīti
sambhāvyate / matsamparko hi śu(ddhikāraṇam analasamparka iva lauhasya /
svakarmaṇā (māṃ) sevasveti1 / svakarmaṇaivārādhanasya vidhānāt
pratyutthānātmakaṃ karma śūdrasyāpi svabhāvajam iti pratyutthānena
paricaryātmakena svakarmaṇā tam evārthasiddhiṃ vindati mānava iti /
tadanuṣṭhānenaiva puruṣārthasiddher vidhāsyamānatvāt // 32 //
NOTES:
1. svakarmaṇāsevāśyeti
p. 206
arthavādatātparyam upasaṃharann āha1 ---
(kiṃ punar brāhmaṇāḥ puṇyā bhaktā rājarṣayas tathā /
anityam asukhaṃ lokam imaṃ prapya bhajasva mām

Original text: Bhagavadāśayānusaraṇabhāsya · Edition: D. Subhadropadhyaya, Varanasi, 1965 (Sarasvati Bhavana Granthamala, 94) · Data entry Takahiro Kato · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc