Language

ENहिગુ
Scripture Library

Āyurvedamahodadhau annapānavidhi · Chapter 8

8.2

// ity āyurvedamahodadhau mastuvargaḥ //
idānīṃ takraguṇāḥ kathyante //
gholaṃ mathitam udaśvittakraṃ caitac caturvidhaṃ kathitam //
sarasaṃ nirjalaṃ svādu kī(ya)d ambhovarjitaṃ mathitam /
(sarasaṃ nirjalam ādyaṃ nirhṛtarasam ambuvarjitaṃ mathitam)
[ardha] pādasalilam udaśvittad ardha[pāda]jalaṃ takram āhuś ca //
pratyekaṃ ca caturṇāṃ kathā jñeyāḥ prayatnena

8.3

sarasaṃ nirjalaṃ jñeyaṃ [gholaṃ] mathitaṃ rasavarjitam /
pādodakam udaśvittat takram ardhajalaṃ bhavet

8.4

atha gavyamāhiṣājatakraguṇāḥ /
gavyaṃ tu dīpanaṃ takraṃ medhyamarśas tridoṣajit /
māhiṣaṃ śleṣmalaṃ takraṃ [chāgaṃ] laghu doṣatrayāpaham

8.6

gulmārśograhaṇīśophapāṇḍvāmartha[ya]vināśanam
atha takrabhedānāṃ guṇāḥ /
gholaṃ mārutapittahāri māthitaṃ śvāsāpahaṃ śleṣmahṛt
pittaśleṣmavināśyudaśvidadhikaṃ takraṃ tridoṣāpahaṃ //
mandāgnāv arucau tathaiva nitarām anyeṣu rogeṣv api
śreṣṭhaṃ takram idaṃ vadanti munayas tenottamaṃ prāṇinām

8.7

atha takrapraśaṃsā /
yathā surāṇām amṛtaṃ pradhānaṃ tathā narāṇāṃ bhuvi takram āhuḥ /
amlena vātaṃ madhureṇa pittaṃ kaphaṃ kaṣāyeṇa nihanti sadyaḥ

8.8

vātaśleṣmavināśanaṃ [kṛmiharaṃ] kṛcchrāśmarīchedanaṃ
mūtrāghātaharaṃ pramehaśamanaṃ plīhārtigulmāpaham /
durnāmodarapāṇḍurogajaṭharakrūrārtiniṣkṛntanaṃ
takraṃ dīpanapācanaṃ laghutaraṃ pathyaṃ sadā prāṇinām

8.9

āmātisāre ca viśā [ṣṛ] cikāyāṃ vātajvare pāṇḍuṣu kāmaleṣu /
pramehagulmodaravātaśūle nityaṃ pibet takram arocake ca

8.10

takraṃ svādu kaṣāyam amlakarasaṃ bhakṣaṃ (kṣyaṃ) laghūṣṇaṃ hitaṃ
gulmārśaḥpariṇāmaśūlaśamanaṃ chardiprasekāpaham /
tṛṣṇārocakamehaśophagarajit śleṣmālasaghnaṃ payaṃ (raṃ)
sevyaṃ mūtragadāpahaṃ jvaraharaṃ snehotthapīḍāpaham

8.11

śītakālo 'gnimāndye ca kaphotthe kāmalāsu ca /
mārgāvarodhe duṣṭau ca vāgnau (yau) takraṃ praśasyate

8.12

na (tat*) punar madhuraṃ śleṣmaprakopanaparaṃ param /
vātaghnaṃ pittaśamanaṃ amlaṃ cet pittakṛt sadā

8.13

doṣaviśeṣe takraviśeṣavidhiḥ /
vātaghnaṃ (te 'mlaṃ) saindhavopetaṃ svādu pitte saśarkaram /
kaphapitte 'pi (pibet kaphe 'pi) vā takraṃ vyoṣakṣārasamanvitam

8.14

sthaulyaṃ karoti harate nilam etad eva
yan noṣṇatām apagataṃ na kadācid eva /
sarpiḥ śi(si)tāmadhukamudgakaṣāyayuktaṃ
sevyaṃ vasantaśaradāgamakālavarjam

8.15

navanītadvāre mathitaṃ kathayanti sudhiyaḥ /
ciramathitaṃ punar utpattikaraṃ narasya doṣāṇām

8.16

rogaviśeṣe takraniṣedhaḥ /
naiva takraṃ kṣate dadyān noṣmakāle na durbale /
na mūrchābhramadāheṣu na roge raktapaittike

8.17

takrapraśaṃsā /
śaśikundasamaprabhaśaṅkhanibhaṃ yuvatīkaranirmalanirmathitam /
paripakvasugandhikapittharasaṃ piba bho nṛpa takraṃ rujāpaharam

8.18

mathitaṃ gorasaṃ gholaṃ dravamastuviloḍitam /
śvetaṃ daṇḍahataṃ sāndraṃ nāmataḥ parikīrtitam

8.19

dviguṇāmbuśvetam idam ardhodakam iti smṛtam /
takraṃ tribhāgabhinnaṃ tu kevalaṃ mathitaṃ smṛtam

8.20

takrasyopari yat toyam udaśvit parikīrtitam /
dadhnas tūpari yat toyaṃ tan mastu parikīrtitam

8.21

grāhiṇī vātalā rūkṣā durjaga takūrjakā /
takrāl laghutaro maṇḍaḥ kūcikā dadhitakravat

8.22

akrutvaṃ gayatas takraṃ kratutvena śātakratuḥ (?) /
tasmāt triviṣṭape jātaṃ takraṃ śakrasya durlabham

8.23

kailāse yadi takram asti giriśaḥ kiṃ nīlaṇṭho bhavet
vaikuṇṭhe yadi kṛṣṇatām anubhaved adyāpi kiṃ keśavaḥ /
indro durbhagatābhayād vijayati (tāṃ kṣayaṃ dvijapatiḥ) lambodaratvaṃ gaṇaḥ
kuṣṭhitvaṃ ca kuberako dahanatām agniś ca divyasti cet

8.24

yad dravyaṃ śaṅkhavarṇaṃ himapaṭalanibhaṃ cārugandhaḥ suśītaṃ
gaṅgāpānīyaśubhraṃ yuvatikaram ayasphālanāñjarjaraṃ ca /
manthānenānuviddhaṃ karatalarabhasād budvudākāraphenaṃ
tat takraṃ sūpadhūpaṃ tv amṛtaguṇanibhaṃ bhāgyavantaḥ pibanti

Original text: Āyurvedamahodadhau annapānavidhi · Edition: S. Venkatasubrahmanya Sastri: Sushena's Ayurveda Mahodadhi-annapanavidhi, Madras 1950 (Madras Government Oriental Series, 60). · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc