Avadānaśataka · Chapter 87
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvany ekanavate kalpe vipaśyī nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān* | sa bandhumatīṃ rājadhānīm upaniśritya viharati | yāvad anyatarasmin grāmake 'raṇyāyatane pañca bhikṣavo varṣā upagatāḥ tatraikena bhikṣuṇā caturṇāṃ
-------------------- Vaidya, p. 217 --------------------
bhikṣūṇāṃ vaiyāvṛtyaṃ kṛtam* | tair yujyamānair ghaṭamānair vyāyacchamānaiḥ sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | pañcamena pādayor nipatya praṇidhānaṃ kṛtam*: yathaibhir mām āgamya arhatvaṃ sākṣātkṛtam*, anena me kuśalamūlena cittotpādena deyadharmaparityāgena ca pravrajitasya upakaraṇaviśeṣair avaikalyaṃ syād iti ||
kiṃ manyadhve bhikṣavaḥ yo 'sau tena kālena tena samayena vaiyāvṛtyaṃ kṛtavān*, ayaṃ sa upapāduka iti | bhikṣava ūcuḥ: kiṃ karma kṛtaṃ yenopapādukaḥ saṃvṛttaḥ? bhagavān āha: bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvany asminn eva bhadrake kalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi (Speyer: viṃśatisahasrāyuṣi) prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān* | sa vārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati ṛṣipatane mṛgadāve | tatrānyataraḥ śreṣṭhī | tasya bhāryā prasavakāle duḥkhavedanābhibhūtā ārtasvarā kradanti | sa taṃ śabdaṃ śrutvā paraṃ saṃvegam āpannaḥ | sa śokāgāraṃ praviśya kare kapolaṃ datvā cintāparo vyavasthitaḥ | tasya buddhir utpannā: yanv ahaṃ bhagavacchāsane pravrajya praṇidhānaṃ kuryām*, yena na kadācid garbhaśayyāṃ pratyanubhavāmīti | sa tenaiva saṃvegena bhagavataḥ kāśyapasya pravacane pravrajitaḥ | tena praṇidhānaṃ kṛtam*: anenāhaṃ kuśalamūlena cittotpādena deyadharmaparityāgena ca yatra yatra jāyeya, tatra tatropapāduko bhaveyam*, mā kadācid garbhaśayyāṃ pratyanubhaveyam iti ||
kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau tena kālena tena samayena sārthavāha āsīt*, ayaṃ sa upapādukaḥ | yat praṇidhānaṃ kṛtam*, tenopapādukaḥ saṃvṛttaḥ | yat tatrānenendriyāṇi paripācitāni, tenedānīm arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇām ekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānām ekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ | tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇy apāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣv eva karmasv ābhogaḥ karaṇīyaḥ | ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam* ||
idam avocad bhagavān* | āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
AVŚ_87 śobhitaḥ | (ed. Speyer, vol. II)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ kapilavastuni viharati nyagrodhārāme | kapilavastuni anyatamaḥ śākya āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī | tena sadṛśāt kulāt kalatram ānītam* | sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati | tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ patnī āpannasatvā saṃvṛttā | sā
-------------------- Vaidya, p. 218 --------------------
aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānām atyayāt prasūtā | dārako jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko 'tikrānto mānuṣavarṇam asaṃprāptaś ca divyaṃ varṇam* | tasya janmany anekāny adbhutāni prādurbhūtāni, yaiḥ kapilavastu nagaraṃ samantataḥ śobhitam* | tasya jātau jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpyate: kiṃ bhavatu dārakasya nāmeti | jñātaya ūcuḥ: yasmād asya janmani kapilavastu nagaraṃ samantataḥ śobhitam*, tasmād asya bhavatu śobhita iti nāmeti | śobhito dārako 'ṣṭābhyo dhātrībhyo datto dvābhyām aṃsadhātrībhyāṃ dvābhyāṃ kṣīradhātrībhyāṃ dvābhyāṃ maladhātrībhyāṃ dvābhyāṃ krīḍanikābhyāṃ dhātrībhyām* | so 'ṣṭābhir dhātrībhir unnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍenānyaiś cottaptottaptair upakaraṇaviśeṣaiḥ | āśu vardhate hradastham iva paṅkajam* ||
sa yadā mahān samvṛttas tadā nyagrodhārāmaṃ gato bhagavato darśanāya | dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam aśītyā cānuvyañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam* | sahadarśanāc cānena bhagavato 'ntike cittaṃ prasāditam* | prasādajāto bhagavataḥ pādābhivandanaṃ kṛtvā purastān niṣaṇṇo dharmaśravaṇāya | tasya bhagavatā āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāryasatyasaṃprativedhikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā śobhitena dārakeṇa viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhitvā srotaāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam* | sa dṛṣṭasatyo mātāpitarāv anujñāpya bhagavacchāsane pravrajitaḥ | tena yujyamānena ghaṭamānena vyāyacchamānena idam eva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikiraṇavidhvaṃsanadharmatayā parāhatya sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | arhan saṃvṛttaḥ traidhātukavītarāgaḥ samaloṣṭakāñcana ākāśapāṇitalasamacitto vāsīcandanakalpo vidyāvidāritāṇḍakośo vidyābhijñāpratisaṃvitprāpto bhavalābhalobhasatkāraparāṅmukhaḥ | sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo 'bhivādyaś ca saṃvṛttaḥ ||
bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ: kāni bhadanta śobhitena karmāṇi kṛtāni, yenābhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko 'tikrānto mānuṣavarṇam asaṃprāptaś ca divyaṃ varṇam*, janmani cāsyānekāni adbhutāni prādurbhūtāni, yaiḥ kapilavastu nagaraṃ samantataḥ śobhitam*? bhagavān āha: śobhitenaiva bhikṣavaḥ pūrvam anyāsu jātiṣu karmāṇi kṛtāny upacitāni labdhasaṃbhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavat pratyupasthitāny avaśyaṃbhāvīni | śobhitenaiva karmāṇi kṛtāny upacitāni | ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāny upacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣv eva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhāny aśubhāni ca:
na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatair api |
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām*
Original text: Avadānaśataka · Edition: the following editions: (1) Ed. P.L. Vaidya, Darbhanga 1958 (Buddhist Sanskrit Texts ; 19) and (2) Ed. J.S. Speyer, St. Petersbourg, 2 vols., 1906-1909 (Bibliotheca Buddhica ; 3) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0