Avadānaśataka · Chapter 85
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvany asminn eva bhadrake kalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān* | sa vārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati ṛṣipatane mṛgadāve | yāvad rājñaḥ kṛkiṇaḥ putra ṛṣipatanaṃ gataḥ | athāsau dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam aśītyā cānuvyañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam* | sahadarśanāc cāsya prasādo jātaḥ | sa prasādajāto bhagavataḥ pādābhivandanaṃ kṛtvā purastān niṣaṇṇo dharmaśravaṇāya | tasya bhagavatā āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī saṃsāravairāgyikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā saṃsāre doṣadarśī nirvāṇe guṇadarśī bhūtvā rājānaṃ vijñāpayāmāsa: anujānīhi māṃ tāta, bhagavacchāsane pravrajiṣyāmīti | rājovāca: na śakyam etan mayā kartum* | yasmāt te yuvarājābhiṣeko nacireṇa bhaviṣyatīti | kumāraḥ kathayati: alaṃ me rājyena bahudoṣaduṣṭadharmasaṃpannena | avaśyam evāhaṃ bhagavacchāsane pravrajiṣyāmīti | sa pitrā nānujñātaḥ | tenaiko bhaktacchedaḥ kṛtaḥ, dvau trayo vā yāvat ṣaḍ bhaktacchedāḥ kṛtāḥ | tato 'sya vayasyakai rājā vijñaptaḥ | deva anujānīhi kumāraṃ pravrajitum* | mā haiva kālaṃ kariṣyatīti | tato rājñā putraḥ pratijñāṃ
-------------------- Vaidya, p. 210 --------------------
karitaḥ: tāvat te 'smākaṃ darśanaṃ na deyam*, yāvat trayaḥ piṭakā adhītā iti | yāvad asau pitaram anujñāpya bhagavacchāsane pravrajitaḥ |
tena yujyamānena ghaṭamānena vyāyacchamānena nacireṇa trayaḥ piṭakā adhītāḥ | yuktam uktapratibhānī dhārmakathikaḥ saṃvṛttaḥ | tasyaitad abhavat*: yanv ahaṃ pūrvikāṃ pratijñāṃ niryātayeyam iti | sa pituḥ sakāśaṃ gataḥ | sa pṛṣṭaś ca: kiṃ putra asti kiṃcid adhītam iti? tenoktam*: trayaḥ piṭakā iti | tatas tena pitus tādṛśī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā rājā āttamanāḥ saṃvṛttaḥ | tataḥ prasādajātaḥ kathayati: putra kena te prayojanam iti | tenoktam*: icchāmy ahaṃ bhagavantaṃ saśrāvakasaṃgham upanimantrya ṣaḍbhiḥ pariṣkārair ācchādayitum iti | rājā kathayati: yatheṣṭaṃ kuruṣva, vistīrṇaṃ rājakulam iti | tatas tripiṭena bhagavān viṃśatisahasraparivāraḥ praṇītenāhāreṇa saṃtarpitaḥ | ekaikaś ca bhikṣuḥ ṣaḍbhiḥ pariṣkārair ācchāditaḥ | tataḥ pādayor nipatya praṇidhānaṃ kṛtam*: yan mayā idānīṃ kṛcchreṇa pravrajyā pratilabdhā, tathāgate ca saśrāvakasaṃghe kārāḥ kṛtāḥ, anenāhaṃ kuśalamūlena cittotpādena deyadharmaparityāgena ca yatra yatra jāyeya tatra tatra kāṣāyavastraprāvṛta eva śramaṇaveṣadhārī jātismaraś ca syām iti ||
bhagavān āha: kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau tena kālena tena samayena kṛkiṇaḥ putraḥ, ayaṃ tripiṭaḥ | tenaiva hetunā āḍhye rājakule putro jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko jātismaraś ca saṃvṛttaḥ | iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇām ekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānām ekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ | tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇy apāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣv eva karmasv ābhogaḥ karaṇīyaḥ | ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam* ||
idam avocad bhagavān* | āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
AVŚ_85 yaśomitraḥ | (ed. Speyer, vol. II)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ śrāvastyāṃ viharati jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme | śrāvastyām anyatamaḥ sārthavāha āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī | tena sadṛśāt kulāt kalatram ānītam* | sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati | tena khalu samayena durbhikṣam abhūt kṛcchram* | kāntāradurlabhaḥ (Speyer: durlambhaḥ) piṇḍako yācanakena |
-------------------- Vaidya, p. 211 --------------------
naimittikaiś ca nirdiṣṭo devo na varṣiṣyatīti | yāvat sārthavāhapatnī āpannasatvā saṃvṛttā | sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānām atyayāt prasūtā | dārako jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ sarvāṅgopetaḥ | yatra ca divase dārako jātas tatraiva divase 'nāvṛṣṭir bhagnā | tasya yaśasā sarvā śrāvastī āpūritā | tasya jātau jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpyate: kiṃ bhavatu dārakasya nāmeti | jñātaya ūcuḥ: yasmād asya samantād yaśo visṛtam*, tasmād bhavatu dārakasya yaśomitra iti nāmeti | yaśomitro dārako 'ṣṭābhyo dhātrībhyo datto dvābhyām aṃsadhātrībhyāṃ dvābhyāṃ kṣīradhātrībhyāṃ dvābhyāṃ maladhātrībhyāṃ dvābhyāṃ krīḍanikābhyāṃ dhātrībhyām* | so 'ṣṭābhir dhātrībhir unnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍenānyaiś cottaptottaptair upakaraṇaviśeṣaiḥ | āśu vardhate hradastham iva paṅkajam* ||
yadā yaśomitro mahān saṃvṛttas tadā jetavanaṃ nirgataḥ kenacid eva karaṇīyena | athāsau dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam aśītyā cānuvyañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam* | sahadarśanāc cāsya prasādo jātaḥ | prasādajāto bhagavataḥ pādābhivandanaṃ kṛtvā purastān niṣaṇṇo dharmaśravaṇāya | tasya bhagavatā tādṛśī saṃsāravairāgyikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā saṃsāradoṣadarśī nirvāṇaguṇadarśī bhūtvā mātapitarāv anujñāpya bhagavacchāsane pravrajitaḥ | tena yujyamānena ghaṭamānena vyāyacchamānena idam eva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikiraṇavidhvaṃsanadharmatayā parāhatya sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | arhan saṃvṛttaḥ traidhātukavītarāgaḥ samaloṣṭakāñcana ākāśapāṇitalasamacitto vāsīcandanakalpo vidyāvidāritāṇḍakośo vidyābhijñāpratisaṃvitprāpto bhavalābhalobhasatkāraparāṅmukhaḥ | sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo 'bhivādyaś ca saṃvṛttaḥ | tasya daṃṣṭrābhyām aṣṭāṅgopetaṃ pānīyaṃ prasravati, yenāsya tṛṣā na bādhate | yadā nidāghakāle bhikṣavas tṛṣārtāḥ pānakasyārthe saṃgham avataranti, tadāpy asau nāvatarati | tato 'sya supremakā bhikṣavaḥ pṛcchanti: kena hetunā bhavatas tṛṣā na bādhata iti | sa kathayati: mamaitābhyāṃ daṃṣṭrābhyām aṣṭāṅgopetaṃ pānīyaṃ prasravati, yena na me tṛṣā bādhatā iti ||
bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ: kāni bhadanta yaśomitreṇa karmāṇi kṛtāni, yenābhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ, daṃṣṭrāntarāc cāṣṭāṅgopetaṃ pānīyaṃ prasravati, pravrajya cārhatvaṃ sākṣātkṛtam iti | bhagavān āha: yaśomitreṇaiva bhikṣavaḥ pūrvam anyāsu jātiṣu karmāṇi kṛtāny upacitāni labdhasaṃbhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavat pratyupasthitāny avaśyaṃbhāvīni | yaśomitreṇa karmāṇi kṛtāny upacitāni | ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāny upacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣv eva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhāny aśubhāni ca:
-------------------- Vaidya, p. 212 --------------------
na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatair api |
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām*
Original text: Avadānaśataka · Edition: the following editions: (1) Ed. P.L. Vaidya, Darbhanga 1958 (Buddhist Sanskrit Texts ; 19) and (2) Ed. J.S. Speyer, St. Petersbourg, 2 vols., 1906-1909 (Bibliotheca Buddhica ; 3) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0