Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānaśataka · Chapter 80

80.1

bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvany asminn eva bhadrake kalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān* | sa vārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati ṛṣipatane mṛgadāve | yāvat tatrānyatarā śreṣṭhiduhitā bhagavataḥ kāsyapasya śāsane pravrajitā | tayā bhagavataḥ kāśyapasya śāsane dānapradānāni dattāni, dvādaśa varṣasahasrāṇi ca brahmacaryavāsaḥ paripālitaḥ, na ca kaścid guṇagaṇo 'dhigataḥ, yasyās tūpādhyāyikāyāḥ sakāśe pravrajitā āsīt*, sā bhagavatā kāśyapena prajñāvatīnām agrā nirdiṣṭā | tatas tayā praṇidhānaṃ kṛtam*: yathaiṣā upādhyāyikā prajñāvatīnām agrā nirdiṣṭā, evam aham apy anāgate 'dhvani yo 'sau bhagavatā kāśyapena uttaro nāma māṇavo vyākṛtaḥ: bhaviṣyasi tvaṃ māṇava varṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunir nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddha iti, tasyāhaṃ śāsane pravrajitvā prajñāvatīnām agrā bhaveyam iti ||
bhagavān āha: kiṃ manyadhve bhikṣavo yāsau tena kālena tena samayena śreṣṭhiduhitā, iyaṃ sā kṣemā bhikṣuṇī | yat tayā dānāni pradattāni, tenāḍhye kule pratyājātā | yat tayā dvādaśa varṣasahasrāṇi brahmacaryavāsaḥ paripālitaḥ, tenedānīm arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇām ekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānām ekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ | tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇy apāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣv eva karmasv ābhogaḥ karaṇīyaḥ | ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam* ||
idam avocad bhagavān* | āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
-------------------- Vaidya, p. 197 --------------------
AVŚ_80 virūpā | (ed. Speyer, vol. II)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ śrāvastyāṃ viharati jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme | tena khalu samayena prasenajit kauśalo rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca praśāntakalikalahaḍimbaḍamaraṃ taskararogāpagataṃ śālīkṣugomahiṣīsaṃpannam* | priyam ivaikaputrakaṃ rājyaṃ pālayati | yāvat sa rājā anyatamayā devyā saha krīḍati ramate paricārayati | tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ patnī āpannasatvā saṃvṛttā | sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānām atyayāt prasūtā | dārikā jātā aṣṭādaśabhir daurvarṇikair aṅgaiḥ samanvāgatā | tasyā jātau jātimahaṃ kṛtvā virūpeti nāmadheyaṃ vyavasthāpyate | yadā krameṇa mahatī saṃvṛttā, tadā yasmai pradīyate, sa tāṃ virūpeti kṛtvā na pratigṛhṇāti ||
yāvad dakṣiṇāpathād gaṅgo nāma sārthavāho 'bhyāgato vistīrṇavibhavaḥ | tato rājñaḥ prasenajito buddhir utpannā: ayaṃ gaṅgasārthavāha etasyā doṣeṣv anabhijñaḥ | yanv aham asmai dāsyāmīti | tato rājñā rātrau saṃprāptāyāṃ bhagnacakṣuṣpathe (Speyer: bhagne cakṣuṣpathe) gaṅgaṃ dūtenāhvāpya sā dārikā sarvālaṃkāravibhūṣitā bhāryārthe dattā gaṅgāya | ### gaṅgarasthā gaṅgarastheti saṃjñā prādurbhūtā ||
yāvad gaṅgena sārthavāhena dvitīye divase prabhātāyāṃ rajanyāṃ sā dārikā dṛṣṭā paramabībhatsā | yāṃ dṛṣṭvā rājāpekṣayā na śaknoty avamoktum* | svagṛhe dhārayati ||
yāvad gaṅgaḥ sārthavāhaḥ kasmiṃścit parvaṇy upasthite goṣṭhikānāṃ madhyaṃ gataḥ | goṣṭhikaiś ca kriyākāraḥ kṛtaḥ: saha bhāryayā amukam udyānaṃ yo no yāsyati, sa goṣṭhikānāṃ pañca purāṇaśatāni daṇḍam anupradāsyatīti | tato gaṅgaḥ svagṛham āgatya śokāgāraṃ praviśya kare kapolaṃ kṛtvā cintāparo vyavasthitaḥ | tasya buddhir utpannā: varam ahaṃ daṇḍaṃ dadyām*, na cāham etām eteṣāṃ darśayeyam* | sahadarśanāc cāvagīto bhaviṣyāmīti | atha gaṅgo dvāraṃ baddhvā pañca purāṇaśatāni
-------------------- Vaidya, p. 198 --------------------
daṇḍaṃ gṛhītvā goṣṭhikānāṃ madhyaṃ gataḥ | tato dārikāyā mahad daurmanasyam utpannam*: kiṃ mamānenaivaṃvidhena jīvitena, yatra me na ca svāmicittaṃ sukhitam*, na cāham* | kim atra prāptakālam* | ātmānaṃ ghātayiṣyāmīti | tato rajjuṃ gṛhītvā avarakaṃ praviṣṭā udbandhanahetoḥ ||
atrāntare nāsti kiṃcid buddhānāṃ bhagavatām ajñātam adṛṣṭam aviditam avijñātam* | dharmatā khalu buddhānāṃ bhagavatāṃ mahākāruṇikānāṃ lokānugrahapravṛtt{ak}ānām ekārakṣāṇām śamathavipaśyanāvihāriṇāṃ tridamathavastukuśalānāṃ caturoghottīrṇānāṃ caturṛddhipādacaraṇatalasupratiṣṭhitānāṃ pañcāṅgaviprahīṇānāṃ pañcagatisamatikrāntānāṃ ṣaḍaṅgasamanvāgatānāṃ ṣaṭpāramitāparipūrṇānāṃ saptabodhyaṅgakusumāḍhyānām aṣṭāṅgamārgadeśikānāṃ navānupūrvavihārasamāpattikuśalānāṃ daśabalabalināṃ daśadiksamāpūrṇayaśasāṃ daśaśatavaśavartiprativiśiṣṭānāṃ trī rātres trir divasasya buddhacakṣuṣā lokaṃ vyavalokya jñānadarśanaṃ pravartate: ko hīyate ko vardhate kaḥ kṛcchraprāptaḥ kaḥ saṃkaṭaprāptaḥ kaḥ saṃbādhaprāptaḥ kaḥ kṛcchrasaṃkaṭasaṃbādhaprāptaḥ, ko 'pāyanimnaḥ ko 'pāyapravaṇaḥ ko 'pāyaprāgbhāraḥ | kam aham apāyād uddhṛtya svarge mokṣe ca pratiṣṭhāpayeyam*, kasyānavaropitāni kuśalamulāny avaropayeyam*, kasyāvaropitāni paripācayeyam*, kasya paripakvāni vimocayeyam* | āha ca:
apy evātikramed velāṃ sāgaro makarālayaḥ |
na tu vaineyavatsānāṃ buddho velām atikramet
tato bhagavatā jetavanāvasthitena kanakavarṇā prabhā utsṛṣṭā, yayā tad gṛhaṃ sūryasahasreṇevāvabhāsitam* | ṛddhyā copasaṃkramya tadgalād udbandhanam avamucya dārikāṃ samāśvāsitavān* | ṣaṇṇāṃ sthānānām āścaryādbhuto loke prādurbhāvaḥ | tathāgatasya tathāgatapraveditasya dharmavinayasya manuṣyatvasya āryāyatane pratyājātatvasya indriyair avikalatvasya kuśaladharmacchandakasya āścaryādbhuto loke prādurbhāvaḥ | tato bhagavatā tasyā dārikāyās tathāvidhā dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhitvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam* | tato labdhaprasādayā bhagavān bhaktena pratipāditaḥ paṭena cācchāditaḥ | tato dārikāyā apagatā alakṣmīḥ | lakṣmīḥ prādurbhūtā | devakanyeva cāvarakam avabhāsamānā sthitā | bhagavān api prakrāntaḥ ||

tato goṣṭhikānāṃ buddhir utpannā: nūnam asya bhāryā paramadarśanīyā saṃvṛttā | sa eṣa īrṣyāprakṛtir daṇḍam utsahate dātum*, na ca tāṃ darśayitum icchati | yan nu vayam enaṃ viruddhair madyaiḥ pāyayitvā tāḍam ādāya gṛham asya gatvā bhāryāṃ paśyemeti | tatas tais taṃ ghanaghanena viruddhamadyena pānena kṣībaṃ (Speyer: kṣīvaṃ) kṛtvā tāḍam apahṛtya gṛhaṃ gatvā dvāram avamucya dārikā dṛṣṭā | tato dṛṣṭvā paraṃ vismayam upagatāś cintayanti: sthāne 'sau na darśayaty asmākam iti | tatas te punar āgatya madyavaśāt suptam utthāpya
-------------------- Vaidya, p. 199 --------------------
ūcuḥ: lābhās te gaṅga sulabdhāḥ, yasya te evaṃvidhā darśanīyā dāriketi | tato gaṅgo bhūyasyā mātrayā duḥkhī durmanā saṃvṛttā | daṇḍaḥ svayaṃ mayā dattaḥ, ahaṃ cāvagīto jāta iti | tato durmanāḥ svagṛham āgataḥ | dvāram avamucya tāṃ bhāryāṃ dṛṣṭavān vanadevatām iva kusumitamadhye 'tīva vibhrājamānām* | tataḥ pṛcchati: bhadre kim etat*? kiṃ kṛto rūpaviśeṣa iti | tatas tayā yathāvṛttaṃ svāmine samākhyātam* | śrutvā tenāpi bhagavati śraddhā pratilabdhā ||
yāvad asau dārikā krameṇa bhartāram anujñāpya bhagavacchāsane pravrajitā | tayā yujyamānayā ghaṭamānayā vyāyacchamānayā idam eva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikiraṇavidhvaṃsanadharmatayā parāhatya sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | arhantī saṃvṛttā traidhātukavītarāgā samaloṣṭakāñcanā ākāśapāṇitalasamacittā vāsīcandanakalpā vidyāvidāritāṇḍakośā vidyābhijñāpratisaṃvitprāptā bhavalābhalobhasatkāraparāṅmukhā | sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyā mānyā abhivādyā ca saṃvṛttā ||
bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ: kiṃ bhadanta gaṅgarasthayā karma kṛtam*, yenāḍhye jātā | kiṃ karma kṛtaṃ yena virūpā saṃvṛttā, pravrajya cārhatvaṃ sākṣātkṛtam iti | bhagavān āha: gaṅgarasthayaiva bhikṣavaḥ pūrvam anyāsu jātiṣu karmāṇi kṛtāny upacitāni labdhasaṃbhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavat pratyupasthitāny avaśyaṃbhāvīni | gaṅgarasthayā karmāṇi kṛtāny upacitāni | ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāny upacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣv eva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhāny aśubhāni ca:
na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatair api |
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām*

Original text: Avadānaśataka · Edition: the following editions: (1) Ed. P.L. Vaidya, Darbhanga 1958 (Buddhist Sanskrit Texts ; 19) and (2) Ed. J.S. Speyer, St. Petersbourg, 2 vols., 1906-1909 (Bibliotheca Buddhica ; 3) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc