Language

ENहिગુ
Scripture Library

Avadānaśataka · Chapter 78

78.1

bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvany asminn eva bhadrake kalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān* | sa vārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati ṛṣipatane mṛgadāve | yāvad anyatamaḥ sārthavāhaḥ sa mahāsamudram avatīrṇaḥ | tataḥ svasti susiddhayānapātra āgataḥ | tatas tena muktāhāraḥ paramaśobhana ānitaḥ | tasya ca bhāryā abhirūpā darśanīyā prāsādikā | tena tasyāḥ śirasi baddhaḥ ||
vārāṇasyām anyatamo gṛhaptiḥ śrāddho bhadraḥ kalyāṇāśaya ātmahitaparahitapratipannaḥ kāruṇiko mahātmā dharmakāmaḥ | tasya buddhir utpannā: yanv ahaṃ chandakabhikṣaṇaṃ kṛtvā bhagavataḥ kāśyapasya śāsane pañcavārṣikaṃ kuryām iti | tena rājñaḥ kṛkiṇo niveditam*: icchāmy ahaṃ chandakabhikṣaṇaṃ samādāpya bhagavataḥ pañcavārṣikaṃ kartum iti | rājñā evam astv iti samanujñātaḥ | athāsau gṛhapatir hastiskandhārūḍho vārāṇāsyāṃ nagaryāṃ rathyāvīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu cchandakabhikṣaṇaṃ yācituṃ pravṛttaḥ | yāvat sārthavāhabhāryā muktāhāraṃ śiraso 'vamucya tasmiṃś chandakabhikṣaṇe dattavatī | yāvat sārthavāha āgatas taṃ muktāhāraṃ śiraso 'panītaṃ dṛṣṭvā pṛṣṭavān*: bhadre kvāsau muktāhāra iti | tatas tayoktam*: āryaputra prītiṃ janaya, prasādam utpādaya, bhagavacchāsane chandakabhikṣaṇe datta it | yāvat sārthavāhena puṣkalena mūlyena niṣkrīya tasyai patnyai dattaḥ | sā necchati punas taṃ grahītum*, parityakto (Speyer: parityaktā) me iti | svāminocyate: bhadre mayā prabhūtena hiraṇyasuvarṇenāyaṃ krītaḥ | kasmān necchasīti | tato 'sau dārikā taṃ gṛhītvā prabhūtaṃ puṣpasaṃgrahaṃ kṛtvā gandhamālyāni ca gṛhītvā ṛṣipatanaṃ gatā | tato gandhakuṭyāṃ gandhapralepaṃ kṛtvā puṣpair ākīrya muktāhāraṃ bhagavato mūrdhni kṣiptavatī | sa sahasā bhagavataḥ kāśyapasya mūrdhani sthitaḥ | tataḥ prasādajātayā praṇidhānaṃ kṛtam*: aham apy evaṃvidhānāṃ guṇānāṃ labhinī syām*, evaṃvidham eva śāstāram ārāgayeyaṃ mā virāgayeyam iti ||
kiṃ manyadhve bhikṣavo yāsau tena kālena tena samayena sārthavāhabhāryā, iyaṃ sā muktā | yad anayā bhagavati kāśyape kārāḥ kṛtās tenābhirūpā darśaniyā prāsādikā | muktāhāraś cāsyāḥ
-------------------- Vaidya, p. 192 --------------------
śirasi prādurbhūtaḥ | tenaiva hetunedānīm arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇām ekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānām ekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ | tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇy apāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣv eva karmasv ābhogaḥ karaṇīyaḥ | ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam* ||
idam avocad bhagavān* | āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
AVŚ_78 kacaṅgalā | (ed. Speyer, vol. II)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ kacaṅgalāyāṃ viharati kācaṅgalīye vanaṣaṇḍe | tasyāṃ kacaṅgalāyāṃ kacaṅgalā nāma vṛddhā | sā ghaṭam ādāya udakārthinī kūpam upasṛptā | tatra bhagavān āyuṣmantam ānandam āmantrayate: gaccha ānanda, etasyāṃ vṛddhāyāṃ kathaya: bhagavāṃs trṣitaḥ, pānīyam anuprayacchasveti | sā ānandenoktā: ahaṃ svayam evāneṣyāmīti | yāvat kacaṅgalā pānīyaghaṭaṃ pūrayitvā bhagavataḥ sakāśaṃ gatā | dadarśa kacaṅgalā buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam aśītyā cānuvyañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam* | sahadarśanād asyāḥ putrasnehaḥ samutpannaḥ, stanābhyāṃ kṣīradhārāḥ prasūtāḥ | sā ūrdhvabāhuḥ putra putreti bhagavantaṃ pariṣvaktum ārabdhā | bhikṣavas tāṃ vārayanti | bhagavān āha: mā yūyaṃ bhikṣava imāṃ vṛddhāṃ vārayata | tat kasya hetoḥ:
pañca janmaśatāny eṣā mama mātā āsīn nirantaram* |
iyaṃ me putrasnehena gātreṣu samaślikṣata

78.2

saced eṣā nivāryeta mama gātreṣu śleṣaṇāt* |
idānīṃ rudhiraṃ hy uṣṇaṃ kaṇṭhād asyāḥ sravet kṣaṇāt*

78.3

kṛtajñatām anusmṛtya dṛṣṭvemāṃ putralālasām* |
kāruṇyād gātrasaśleṣaṃ dadāmi anukampyayā

78.4

yāvad asau putrasnehaṃ vinodya bhagavataḥ purastān niṣaṇṇā dharmaśravaṇāya | bhagavān cāsyā āśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī caturāryasatyasaṃprativedhikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā kacaṅgalayā viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhitvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam* | sā dṛṣṭasatyā gāthā bhāṣate:
yat kartavyaṃ hi putreṇa mātur duṣkarakariṇā |
tat kṛtaṃ bhavatā mahyaṃ cittaṃ mokṣaparāyaṇam*

78.5

-------------------- Vaidya, p. 193 --------------------
durgatibhyaḥ samuddhṛtya svarge mikṣe ca te aham* |
sthāpitā sarvayatnena viśeṣaḥ sumahān kṛtaḥ

78.1

yāvad asau svāminam anujñāpya bhagavacchāsane pravrajitā | tayā yujyamānayā ghaṭamānayā vyāyacchamānayā idam eva pañcagaṇḍakaṃ saṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikiraṇavidhvaṃsanadharmatayā parāhatya sarvakleśaprahāṇād arhatvaṃ sākṣātkṛtam* | arhantī saṃvṛttā traidhātukavītarāgā samaloṣṭakāñcanā ākāśapāṇitalasamacittā vāsīcandanakalpā vidyāvidāritāṇḍakośā vidyābhijñāpratisaṃvitprāptā bhavalābhalobhasatkāraparāṅmukhā | sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyā mānyā abhivādyā ca saṃvṛttā | yadā bhagavān bhikṣuṇīnāṃ saṃkṣepeṇoddiśya pratisaṃlayanāya praviśati, tadā kacaṅgalā bhikṣuṇīnāṃ vyākaroti | tatra bhagavān bhikṣūn āmantrayate sma: eṣāgra me bhikṣavo bhikṣuṇīnāṃ mama śrāvikāṇāṃ sūtrāntavibhāgakartrīṇāṃ yaduta kacaṅgalā bhikṣuṇīti ||
bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ: kāni bhadanta kacaṅgalayā karma kṛtaṃ yena vṛddhā pravrajitā, kiṃ karma kṛtaṃ yena bhagavān paścimagarbhavāsena *{S: paścimagarbhavāsena}* dhāritaḥ, pravrajya cārhatvaṃ sākṣātkṛtam*, sūtrāntavibhāgakartrīṇāṃ cāgrā nirdiṣṭā iti | bhagavān āha: kacaṅgalayaiva bhikṣavaḥ pūrvam anyāsu jātiṣu karmāṇi kṛtāny upacitāni labdhasaṃbhārāṇi pariṇatapratyayāni oghavat pratyupasthitāny avaśyaṃbhāvīni | kacaṅgalayā karmāṇi kṛtāny upacitāni | ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati? na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāny upacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣv eva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhāny aśubhāni ca:
na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatair api |
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām*

Original text: Avadānaśataka · Edition: the following editions: (1) Ed. P.L. Vaidya, Darbhanga 1958 (Buddhist Sanskrit Texts ; 19) and (2) Ed. J.S. Speyer, St. Petersbourg, 2 vols., 1906-1909 (Bibliotheca Buddhica ; 3) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc