Avadānaśataka · Chapter 57
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani asminn eva bhadrake kalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān* | sa vārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati sma | tasyānyatama upāsakaḥ | tena śikṣāśaithilyaṃ kṛtam* | tasya karmaṇo vipākāc chukeṣūpapannaḥ | yan mayāntike cittaṃ prasāditam*, tena deveṣūpapannaḥ | yat tena pariṣiṣṭāni śikṣāpadāni rakṣitāni, tena satyadarśanaṃ kṛtam* | iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇām ekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānām ekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ | tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇy apāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣv eva karmasv ābhogaḥ karaṇīyaḥ | ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam* ||
idam avocad bhagavān* | āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandan* ||
-------------------- Vaidya, p. 145 --------------------
AVŚ_57 dūtaḥ | (ed. Speyer, vol. I)
buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃgho rājagṛhe varṣā upagato veṇuvane kalandakanivāpe | atha anāthapiṇḍado gṛhapatir yena rājā prasenajit kauśalas tenopasaṃkrāntaḥ | upasaṃkramya rājānaṃ prasenajitaṃ jayenāyuṣā ca vardhayitvā vijñāpayati: yat khalu deva jānīyāś ciradṛṣṭo 'smābhir bhagavān* | paritṛṣitāḥ smo bhagavato darśanāya | icchāmo vayaṃ bhagavantaṃ draṣṭum iti | tato rājā anāthapiṇḍadaṃ gṛhapatim uvāca: kaccit te gṛhapate śrutaṃ kutra bhagavān etarhi varṣā upagata iti? anāthapiṇḍada uvāca: śrutaṃ me deva bhagavān rājagṛhe varṣā upagata iti ||
tato rājñā prasenajitā kauśalena anāthapiṇḍadādyaiś ca paurajānapadāmātyair anyatamaḥ puruṣo dūtyenāhūyoktaḥ: ehi tvaṃ bho puruṣa, yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāma | upasaṃkramyāsmākaṃ vacanena bhagavataḥ pādau śirasā vandasva, alpābādhatāṃ ca pṛccha alpātaṅkaṃ ca laghūtthānatāṃ ca yātrāṃ ca balaṃ ca sukhaṃ cānavadyatāṃ ca sparśavihāratāṃ ca | evaṃ ca vada: rājā bhadanta kauśalaḥ śrāvastīnivāsinaś ca paurā ākāṅkṣanti bhagavato darśanam* | evaṃ cāhuḥ: ciradṛṣṭo 'smābhir bhagavān* | paritṛṣitāḥ smo bhagavato darśanāya | ichāmo vayaṃ bhagavantaṃ draṣṭum* | sādhu bhagavāñ chrāvastīm āgacched anukampām upādāyeti | evaṃ deveti sa puruṣo rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasya sāmātyapaurajānapadasya pratiśrutya śrāvastīto 'nupūrveṇa cañcūryamāṇo rājagṛhaṃ nagaram anuprāptaḥ | tataḥ pūrvaṃ rājagṛhaṃ nagaram avalokya yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāntaḥ | upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇaḥ | ekāntaniṣaṇṇaḥ sa puruṣo bhagavantam idam avocat*: rājā bhadanta prasenajit kauśalaḥ śrāvastīnivāsinaś ca paurā bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā alpābādhatāṃ pṛcchanti, alpātaṅkatāṃ ca laghūtthānatāṃ ca yātrāṃ ca balaṃ ca sukhaṃ cānavadyatāṃ ca sparśavihāratāṃ ca | evaṃ cāhuḥ: ciradṛṣṭo 'smābhir bhagavān* | paritṛṣitāḥ smo bhagavato darśanāya | ichāmo vayaṃ bhagavantaṃ draṣṭum* | sādhu bhagavāñ chrāvastīm āgacched anukampām upādāyeti | bhagavān āha: sacen me bhoḥ puruṣa rājā bimbisāro 'nujñāsyati; gamiṣyāmīti | tataḥ sa dūto rājānaṃ bimbisāram anujñāpya bhagavantam idam avocat*: anujñāto 'si bhagavan rājñā bimbisāreṇa gamanāya, yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyata iti | adhivāsayati bhagavāṃs tasya puruṣasya tūṣṇībhāvena ||
atha bhagavāṃs trayāṇāṃ vārṣikāṇāṃ māsānām atyayāt kṛtacīvaro niṣṭhitacīvaraḥ samādāya pātracīvaraṃ mahatā parivāreṇa śrāvastyabhimukho 'bhijagāma | dūto 'pi rathābhirūḍhaḥ saṃprasthitaḥ | athāsau dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ padbhyāṃ saṃprasthitam* | tato rathād avatīrya yena bhagavāṃs tenāñjaliṃ praṇamya bhagavantam idam avocat*: pratigṛhyatāṃ bhagavann asmākīno ratho 'nukampām upādāyeti ||
-------------------- Vaidya, p. 146 --------------------
bhagavān āha:
ṛddhipādarathenāhaṃ samyagvyāyāmavartinā |
vicarāmi mahīṃ kṛtsnām akṣataḥ kleśakaṇṭhakaiḥ
iti ||
dūtaḥ prāha: yady api bhagavān ṛddhipādayānayāyī; tathāpi tu kriyatāṃ mamānugrahārtham anukampeti | atha bhagavān dūtasyānugrahārtham ṛddhyā rathasyopari sthitaḥ | tato bhagavān rathābhirūḍhaḥ śrāvastīm anuprāptaḥ | dūtena ca rājñe niveditam* | atha rājā sāmātyaḥ sapaurajānapado bhagavantaṃ pratyudgataḥ | tatraiva ca jetavane rātriṃvāsam upagato dharmaśravaṇāya | sa ca dūto 'lpāyuṣko dharmaṃ śrutvā tasyām eva rātrau kālagataḥ | sa kālaṃ kṛtvā praṇīteṣu deveṣu trāyastriṃśeṣūpapannaḥ ||
dharmatā khalu devaputrasya vā devakanyāyā vā aciropapannasya trīṇi cittāny utpadyante: kutaś cyutaḥ, kutropapannaḥ kena karmaṇeti | sa paśyati: manuṣyebhyaś cyutaḥ praṇīteṣu deveṣu trāyastriṃśeṣūpapannaḥ, bhagavato 'ntike cittam abhiprasādyeti | atha dūtapūrviṇo devaputrasyaitad abhavat*: na mama pratirūpaṃ syād yad ahaṃ paryuṣitaparivāso bhagavantaṃ darśanāyopasaṃkrāmeyam* | yanv aham aparyuṣitaparivāsa eva bhagavantaṃ darśanāyopasaṃkrāmeyam iti | atha dūtapūrvī devaputraś calavimalakuṇḍaladharo hārārdhahāravirājitagātro maṇiratnavicitracūḍaḥ kuṅkumatamālapatraspṛkkādisaṃsṛṣṭagātras tasyām eva rātrau divyānām utpalapadmakumudapuṇḍarīkamandāravāṇām puṣpāṇām utsaṅgaṃ pūrayitvā sarvaṃ jetavanam udāreṇāvabhāsenāvabhāsya bhagavantaṃ puṣpair avakīrya bhagavataḥ purastān niṣaṇṇo dharmaśravaṇāya | atha bhagavān dūtapūrviṇo devaputrasyāśayānuśayaṃ dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśīṃ caturāryasatyasaṃprativedhikīṃ dharmadeśanāṃ kṛtavān, yāṃ śrutvā dūtapūrviṇā devaputreṇa viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhitvā srotaāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam* | sa dṛṣṭasatyas trir udānam udānayati: idam asmākaṃ bhadanta na mātrā kṛtaṃ na pitrā na rājñā na devatābhir neṣṭena svajanabandhuvargeṇa na pūrvapretair na śramaṇabrāhmaṇair yad bhagavatāsmākaṃ kṛtam* | ucchoṣitā rudhirāśrusamudrāḥ, laṅghitā asthiparvatāḥ, pihitāny apāyadvārāṇi, vivṛtāni svargamokṣadvārāṇi, pratiṣṭhāpitāḥ smo devamanuṣyeṣu | āha ca:
tavānubhāvāt pihitaḥ sughoro
hy apāyamārgo bahudoṣayuktaḥ |
apāvṛtā svargagatiḥ supuṇyā
nirvāṇamārgaś ca mayopalabdhaḥ
tvadāśrayāc cāptam apetadoṣaṃ
mayādya śuddhaṃ suviśuddhacakṣuḥ | (Speyer: suviśuddha cakṣuḥ)
prāptaṃ ca śāntaṃ padam āryakāntaṃ
tīrṇaś ca duḥkhārṇavapāram asmi
naravarendra narāmarapūjita
vigatajanmajarāmaraṇāmayaṃ |
bhavasahasrasudurlabhadarśana
saphalam adya mune tava darśanam*
avanamya tataḥ pralambahāraś
caraṇau dvāv abhivandya jātaharṣaḥ |
parigamya ca dakṣiṇaṃ jitāriṃ
suralokābhimukho divaṃ jagāma
Original text: Avadānaśataka · Edition: the following editions: (1) Ed. P.L. Vaidya, Darbhanga 1958 (Buddhist Sanskrit Texts ; 19) and (2) Ed. J.S. Speyer, St. Petersbourg, 2 vols., 1906-1909 (Bibliotheca Buddhica ; 3) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0