Avadānakalpalatā · Chapter 45
iti kṣemendraviracitāyām bodhisattvāvadānakalpalatāyāmajātaśatrupitṛdrodāvadānaṃ nāma catuścatvāriṃśaḥ pallavaḥ //
45. kṛtajñāvadānam /
andhīkṛto 'pi svadṛśā tamasā khalena lakṣmīvihāravirahe vinipātito 'pi /
kaṣṭāṃ daśāmiva niśāmativāhya padmaḥ svāmeva saṃpadamupaiti punarguṇāḍhyaḥ
śrāvastyāṃ sugate jetavanodyānavihāriṇi /
devadattaḥ paridveṣavyādhivyāpto vyacintayat
tulyaḥ samāno me bhrātā manuṣyaḥ śākyavaṃśajaḥ /
prāptaḥ puṇyaprabhāveṇa trijagatpūjyatāṃ jinaḥ
jīvitodvṛttaye tasmāt taysya yatnaṃ karomyaham /
na hyanastaṃgate bhānau paratejaḥ prakāśate
vijñānenānubhāvena vidyayā tapasā śriyā /
paraprakarṣaṃ sahate na hi mānonnataṃ manah
viṣaṃ nijanakhāgreṣu dhṛtvā tasya praṇāmakṛt /
saṃcārayāmi vapuṣi nediṣṭhaḥ pādapīḍaṇaiḥ
iti saṃcintya kaluṣaṃ vidveṣavivaśaḥ khalah /
sa tiṣyapramukhānetya bāndhavānidamabhyadhāt
krūraḥ kṛtāpakāro 'haṃ sugatasyādya pādayoḥ /
saralasya prasādāya ptāmi gurupātakah
iti bruvāṇastaiḥ sarvaiḥ sudattānumataiḥ saha /
jinaṃ jetavanāsīnaṃ draṣṭuṃ duṣṭamatiryayau
bhagavantaṃ vilokyābhūttatra yāvatsa sarvaśaḥ /
tāvaddagdho 'hamityuccairutkṣiptacaraṇo 'vadat
huiṃsāsaṃkalpapāpena vrajreṇeva samāhataḥ /
saśarīraṃ kṣaṇe tasmin narakāgnau papāta saḥ
sarvajñaḥ sahasā dṛṣṭvā taṃ ghoranarake cyutam /
uvāca śrutatadvṛttavismitāṃ bhikṣusaṃsadam
eṣa kilbiṣadoṣeṇa patitaḥ kleśasaṃkaṭe /
tīvram hi timira sūte sarvathā malinaṃ manaḥ
nagaryāmatighoṣāyāṃ ratisomasya bhūpateḥ /
kṛtajñaścākṛtajñaśca purā putrau babhūvatuḥ
kṛtajñaḥ kṛpayārthibhyaḥ kalpavṛkṣaḥ ivāniśam /
nijaṃ vimucya pradadau ratnābharaṇasaṃcayam
avibhaktaṃ piturdravyaṃ sarvaṃ sādhāraṇaṃ tayoḥ /
vadannityakṛtajñpo 'pi ten adattaḥ jahat tat
tataḥ ślādhyāya vacasā matighoṣābhodho nṛpaḥ /
janakalyānikāṃ nāma kṛtajñāya sutāṃ dadau
svayamevārjitaṃ vittaṃ dātuṃ jātamanorathaḥ /
āruroham pravahaṇaṃ kṛtajño 'tha mahodadhau
ratnārjanodyataṃ yāntaṃ taṃ dveṣaspardhitādaraḥ /
tamevānuyayau lobhādakṛtajño 'pi durjanaḥ
saṃpūrṇaṃ vaṇijāṃ sārthaiḥ tataḥ pravahaṇaṃ śanaiḥ /
ānukūlyena matutāmavāpa dvīpamīpsitam
tasmin pratinivṛtte 'tha svadeśaṃ gantumudyate /
ratnarāśibhirāpūrṇasaṃklape svadeśaṃ gantumudyate
kṛtajñaḥ pṛthivīmūlyaṃ ratnānāṃ śatapaḥñcakam /
ādāya granthipaṭṭena babandhāṃśukapallave
ratnabhārapariśrāntaṃ tataḥ pravahaṇaṃ mahat /
abhajyata mahāvātairaiśvaryamiva durnayaiḥ
tataḥ phalakavāhastaṃ kṛtajñaḥ prāptajīvitaḥ /
akṛtajñaṃ nimajjantaṃ pṛṣṭhena samatārayat
tāritaḥ kṛpayā bhrātrā sa ghoramakarākarāt /
apaśyadañcale tasya ruciraṃ ratnasaṃcayam
sa tasya ratnalobhena dveṣena ca vaśīkṛtaḥ /
samudratīre śrāntasya bhrāturdrohamacintayat
tasya nidrānilīnasya śastreṇotpāṭya locanam /
gṛhītvā ratnanicayaṃ kṛtaghnaḥ sa yayau javāt
krūreṇāṅgīkṛtastena rāhuṇeva divākara /
lokopakāravihato duḥkhitaḥ so 'pyacintayat
adhunārthipradāne 'rthe vyarthībhūte manorathe /
kiṃ mamāndhasya vandhyena jīvitena prayojanam
aprāptaviṣayāḥ prāṇā na prayānti yadi kṣayam /
tadasaṃgatayo yogāḥ kleśaynti kṣyakṣamāḥ
kṣaṇe dhane jane dveṣamānavaikalyavihvale /
pūjye puṃsāṃ samenaiva śeṣasya ca yaśovyayaḥ
iti saṃcintya sa śanairvrajansārthena tāritaḥ /
avāpa nagaropāntaṃ matighoṣasya bhūpateḥ
gopālabhavane tatra sa kaṃcitkālamāsthitaḥ /
udyānayātrāgatayā rājaputryā vilokitah
taṃ dṛṣṭvāndhamapi vyaktarājalakśaṇalakṣitam /
prāgjanmapremabandhena sābhilāṣā babhūva sā
tataḥ svayaṃvaravidhiṃ sā kṛtvā śāsanātpituḥ /
rājñāṃ madhye ca mānyānāṃ vavre vigatalocanam
bhūmipālān parityajya vṛto 'ndhaḥ pāpayā tvayā /
uktveti pitrā kopena nirastā śuśubhe na sā
udyāne sā nidhāyāndhaṃ yatnenāhṛtya bhojanam /
sadā tasmai dadau premapraṇayopacitādarā
kadācittāṃ cirāyātāmāhārāvasare gate /
uvāca rājatanayaḥ paraṃ mlānānanaḥ kṣudhā
asamīkṣitakāriṇā tvayā kevalacāpalāt /
vṛto 'hamandhaḥ saṃtyajya nṛpān vipulalocanān
paścāttāpena nūnaṃ tvaṃ mayi paryuṣitādarā /
adhunā tāṇḍavaṃ premṇah pradarśayitumudyatā
andhasaṃdarśanodvignā surūpālokanonmukhī /
āhārakāle 'tikrānte cireṇeha tvamāgatā
ityuktvā paruṣaṃ tena kampamānā lateva sā /
uvāca guñjanmadhupaśreṇīmadhuravādinī
nātha mithyaiva me śankāṃ na kopātkartumarhasi /
vāgbāṇapātaṃ sahate na cetaḥ prītipeśalaṃ
tvāmeca devatāṃ jāne yadyahaṃ śuddhamānas ā /
tena satyena sālokamekaṃ nayanamastu te
ityukte sattvaśālinyā tayā tasyāśu locanam /
utphullakamalākāramekaṃ vimalatām yayau
tasyāh satyaprabhāveṇa saṃjātapṛthuvismayah /
satyapratyayasotsāhaṃ kṛtajñastāmabhāṣata
bhrātrā tenākṛtajñna pāṭite locanadvaye /
tasmin vikāro vairaṃ vā na nikāro 'pyabhūnmama
svacchaṃ tenāstu satyena dvitīyamapi locanam /
ityukte takṣaṇenāsya spaṣṭaṃ cakṣuralakṣyata
ataḥ kathitavṛttāntaṃ kṛtajñamucitaṃ patim /
prahṛṣṭā janakalyāṇī gatvā pitre nyavedayat
pūjitaḥ śvaśureṇātha sa ratnagajavājibhiḥ /
śriyeva kāntayā sārdhaṃ jagāma nagaraṃ pituḥ
sa tatra pitrā hṛṣṭena caraṇālīnaśekharaḥ /
janānurāgasubhage yaivarājye pade dhṛtaḥ
akṛtajño 'pi nirlajjastaṃ prasādayituṃ śaṭhaḥ /
vicintya pādapatane tasya drohaṃ samāyayau
unmanā hantumāyātaḥ sa taṃ kuṭulaceṣṭitaḥ /
hāhā dagdho 'smi dagdho 'smītyuktvaiva narake 'patat
sa eva devadatto 'sau kṛtajño 'pyahameva ca /
janmāntarānubandhena dveṣo 'sya na nivartate
sarvajñabhāṣitamiti pracuropakāraṃ taddevadattacaritaṃ paritāpakāri /
janmāntaropacitapātakasaṃnibaddhaṃ śrutvā babhūva vimanā iva bhikṣusaṃghaḥ
Original text: Avadānakalpalatā · Edition: P.L. Vaidya. Avadāna-kalpalatā, 2 vols. Darbhanga: Mithila Institute, 1959 (Buddhist Sanskrit Texts, 22) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0