Atharvaprāyaścittāni · Chapter 3
iti yajñaprāyāścitte dvitīyo 'dhyāyah samāptaḥ || [ed. purastad]
(AVPr_3.1:94/12) athāto somarūpāṇi vyākhyāsyāmaḥ |
(AVPr_3.1:94/12) prajāpatir manasi |
(AVPr_3.1:94/13) sārasvato vāci visṛṣṭāyāṃ |
(AVPr_3.1:94/13) vidhānaṃ dīkṣāyāṃ |
(AVPr_3.1:94/13-15) brahmavrate savitā saṃdhīyamāne 'ndho 'cheto divyaḥ suparṇaḥ parikhyāto |
(AVPr_3.1:94/15) aditiḥ prāyaṇīye |
(AVPr_3.1:94/15-16) paśuṣṭhā nyupto |
(AVPr_3.1:94/16) yajño hūyamāno |
(AVPr_3.1:94/16) bhadro vicīyamānaḥ |
(AVPr_3.1:94/17) chaṃdāṃsi mīyamāno |
(AVPr_3.1:94/17) bhagaḥ paṇyamāno |
(AVPr_3.1:94/17-18) asuraḥ krīto |
(AVPr_3.1:94/18) varuṇo 'pasaṃnaddhaḥ |
(AVPr_3.1:94/18) pūṣā somakrayaṇe |
(AVPr_3.1:94/18-19) śipiviṣṭo 'rāv āsādyamāno |
(AVPr_3.1:94/19) bṛhaspatir utthito |
(AVPr_3.1:94/19-20) vāyur abhihriyamāṇo |
(AVPr_3.1:94/20) adhipatiḥ prohyamāṇo |
(AVPr_3.1:94/20-21) agnīṣomīyaḥ paśav |
(AVPr_3.1:94/21) atithi (rudro | varuṇaḥ) sadātithye |
(AVPr_3.1:94/21-22) varuṇaḥ saṃrāḍ |
(AVPr_3.1:94/22) āsandyām āsādyamāna |
(AVPr_3.1:94-95/22-1) aindrāgno 'gnau mathyamāna |
(AVPr_3.1:95/1) aindrāgno 'gnau praṇīyamāne |
(AVPr_3.1:95/1-2) sāma tānūnaptre |
(AVPr_3.1:95/2) tapo 'vāntaradīkṣāyāṃ |
(AVPr_3.1:95/2) pṛthivy upasady |
(AVPr_3.1:95/2-3) antarikṣam upasadi |
(AVPr_3.1:95/3) dyaur upasadi |
(AVPr_3.1:95/3-4) yajñasya pramābhimomnā pratimā vedyāṃ kriyamāṇāyāṃ |
(AVPr_3.1:95/4-5) paśava uttaravedyāṃ |
(AVPr_3.1:95/5) dyaur havirdhāne |
(AVPr_3.1:95/5) antarikṣam āgnīdhrīye |
(AVPr_3.1:95/6) pṛthivī sadasi
(AVPr_3.2:95/6) prāṇa uparaveṣu |
(AVPr_3.2:95/6) bhrātṛvyā dhiṣṇyeṣu |
(AVPr_3.2:95/6-7) paśavo barhiṣi | vedyāṃ stīryamāṇāyām |
(AVPr_3.2:95/7) apsu visarjane |
(AVPr_3.2:95/7-8) prajāpatir hriyamāṇo |
(AVPr_3.2:95/8) agnir āgnīdhrīye |
(AVPr_3.2:95/8-9) vaiṣṇava āsannakarmaṇi |
(AVPr_3.2:95/9) hasto visṛṣṭo |
(AVPr_3.2:95/9) vaiṣṇavo yūpa |
(AVPr_3.2:95/9-10) oṣadhayo raśanāyāṃ |
(AVPr_3.2:95/10) medha āprīṣu |
(AVPr_3.2:95/10) haviḥ paryagnikṛtaḥ |
(AVPr_3.2:95/10-11) pitṛdevatyaḥ paśau saṃjñapyamāne |
(AVPr_3.2:95/11-12) yajñasya mithunaṃ pannejaneṣu |
(AVPr_3.2:95/12) rakṣasāṃ bhāgadheyaṃ vapāyām udgṛhyamāṇāyāṃ |
(AVPr_3.2:95/13) yajñasya saṃtatir vasatīvarīṣv abhihriyamāṇāsv |
(AVPr_3.2:95/13-15) indrāgnyor dhenur dakṣiṇasyām uttaravediśroṇyām avasādayati |
(AVPr_3.2:95/15) mitrāvaruṇayor dhenur |
(AVPr_3.2:95/15-16) uttarasyām uttaravediśroṇyām avasādayati |
(AVPr_3.2:95/16-17) viśveṣāṃ devānām āgnīdhrīye |
(AVPr_3.2:95/17) chaṃdāṃsy upavasathe |
(AVPr_3.2:95/17) havirupāvahṛtaḥ |
(AVPr_3.2:95/18) sārasvataḥ prātaranuvāke |
(AVPr_3.2:95/18) atharvābhyuptaḥ |
(AVPr_3.2:95/18-19) prajāpatir vibhajyamāne |
(AVPr_3.2:95/19) devatā vibhakte |
(AVPr_3.2:95/19-29) indro vṛtrahendro 'bhimātihendro indro vṛtratur unnīyamāna |
(AVPr_3.2:95/20-21) āyur upāṃśvantaryāmayor |
(AVPr_3.2:95/21) yamo 'bhihitaḥ
(AVPr_3.3:95-96/21-1) nibhūyapurādhāvanīye supūtaḥ pūtabhṛti suśukraśrīr manthaśrīḥ saktuśrīḥ kṣīraśrīḥ kakubhaḥ pātreṣu |
(AVPr_3.3:96/1-2) vāyur bahiṣpavamāne |
(AVPr_3.3:96/2) hotrā pravare |
(AVPr_3.3:96/2) vasavaḥ prayājeṣu |
(AVPr_3.3:96/2-3) yaddevatyaḥ somas taddevatyaḥ paśur |
(AVPr_3.3:96/3) vaiśvadeva unnīyamāna |
(AVPr_3.3:96/4) aindrāgna unnīto |
(AVPr_3.3:96/4) rudro hūyamāno |
(AVPr_3.3:96/4-5) vāto māruto gaṇo 'bhyāvṛtto |
(AVPr_3.3:96/5) nṛcakṣāḥ pratikhyāto |
(AVPr_3.3:96/5-6) bhakṣo bhakṣyamāṇaḥ |
(AVPr_3.3:96/6) sakhā bhakṣitaḥ |
(AVPr_3.3:96/6) pitaro nārāśaṃsā |
(AVPr_3.3:96/6-7) [ā]gneyaṃ prātaḥsavanam |
(AVPr_3.3:96/7) aindraṃ mādhyaṃdinaṃ savanaṃ |
(AVPr_3.3:96/7-8) yajño dakṣiṇāyām |
(AVPr_3.3:96/8) aindrāṇi pṛṣṭhāni |
(AVPr_3.3:96/8-9) vaiśvadevaṃ tṛtīyasavanaṃ |
(AVPr_3.3:96/9) vaiśvānaro 'gniṣṭomam |
(AVPr_3.3:96/10) aindrāvaruṇaṃ maitrāvaruṇasyokthaṃ bhavati |
(AVPr_3.3:96/10-11) aindrābārhaspatyaṃ brāhmaṇācchaṃsina ukthaṃ bhavati |
(AVPr_3.3:96/11-12) aindrāvaiṣṇavam achāvākasyokthaṃ bhavati |
(AVPr_3.3:96/12) aindraḥ ṣoḍaśīrātraḥ |
(AVPr_3.3:96/12-13) paryāyāgneyo |
(AVPr_3.3:96/13) rāthaṃtaraḥ sandhiḥ |
(AVPr_3.3:96/13) sauryam āśvinam |
(AVPr_3.3:96/13-14) ahar yajña |
(AVPr_3.3:96/14) ādityā anuyājeṣu |
(AVPr_3.3:96/14) yad antarā kriyate sa samudro |
(AVPr_3.3:96/14-15) varuṇo 'vabhṛthe |
(AVPr_3.3:96/15) samudra rjīṣe |
(AVPr_3.3:96/15-16) yad avāre tīrthaṃ tat prāyaṇīyaṃ |
(AVPr_3.3:96/16) yat pare tad udayanīyaṃ |
(AVPr_3.3:96/16) vaiṣṇavo vaśāyāṃ |
(AVPr_3.3:96/17) svar divi |
(AVPr_3.3:96/17) kāsu brahma samiṣṭyām
(AVPr_3.4:96/17-19) yasyā yasyāntataḥ somo vyāpadyeta tasyai tasyai devatāyā iṣṭiṃ nirvaped ājyahomān vā |
(AVPr_3.4:96/19) atha juhuyāt |
(AVPr_3.4:96/19-20) tvāṃ yajño viṣṇur iti ca |
(AVPr_3.4:96/20-21) tvāṃ yajño viṣṇur yajñaviṣṇū anūnaṃ hitvā ātmānaṃ deveṣu vidayāmīti |
(AVPr_3.4:96/21-23) vanaspate 'ntataḥ syānuṣṭubhaṃ chandaso yaṃ tam abhyukta etena saṃdadhāmīti saṃdhāya <yan me skannam [see above]> iti skanne |
(AVPr_3.4:96-97/24-1) <yad asmṛti [PS 20.8.9, ;SS 7.106.1]>_iti ca karmaviparyāseti ca tad <yad ṛkta oṃ bhūr janad [cf. GB 1.3.3e]> iti gārhapatye juhuyāt |
(AVPr_3.4:97/1-2) yadi yajuṣṭa oṃ bhuvo janad iti dakṣiṇāgnau juhuyāt |
(AVPr_3.4:97/3) yadi sāmata oṃ svar janad ity āhavanīye juhuyāt |
(AVPr_3.4:97/4-5) yady atharvata oṃ bhūr bhuvaḥ svar janad om ity āhavanīya eva juhuyāt |
(AVPr_3.4:97/5) atha daivatāny |
(AVPr_3.4:97/5) āgneyaṃ hautraṃ |
(AVPr_3.4:97/6) vāyavyam ādhvaryavaṃ |
(AVPr_3.4:97/6) sauryam audgātraṃ |
(AVPr_3.4:97/6-7) cāndramasaṃ brahmatvaṃ |
(AVPr_3.4:97/7) tasya ha vā agnir hotāsīt |
(AVPr_3.4:97/7) vāyur adhvaryuḥ |
(AVPr_3.4:97/8) sūrya udgātā |
(AVPr_3.4:97/8) candramā brahmā |
(AVPr_3.4:97/8-9) pṛthivī vā ṛcām āyatanam |
(AVPr_3.4:97/9) agnir jyotir antarikṣaṃ (vai) yajuṣām āyatanaṃ |
(AVPr_3.4:97/10) vāyur jyotir dyaur (vai) sāmnām āyatanam |
(AVPr_3.4:97/10-12) āditya jyotir āpo 'tharvaṇām āyatanaṃ candramā jyotir iti ca
(AVPr_3.5:97/12-15) atha yad avocāmāpattau somaṃ ceti yajamānaṃ ced rājānaṃ stena ha vā prathamaś cāhareyuś cittavyāpatyur vā bhavet | ity āhāśmarathyaḥ |
(AVPr_3.5:97/15) nety āhatuḥ kāṇvagopāyanau |
(AVPr_3.5:97/15-17) yadaiva karmābhyadhvaryur vihitas tadaiva sarvakratūn praty āpado vihitāḥ | ity āhur ācāryāḥ |
(AVPr_3.5:97/17-18) atha katham atra yajamānakarmāṇi syur |
(AVPr_3.5:97/18-19) upacārabhakṣapratiś cety adhvaryur asya yajamānakarmāṇi kuryāt |
(AVPr_3.5:97/19-21) atra yajamānāsane mārjālīye vā camasau nidhāya tatrāsya bhakṣakāle bhakṣāṇy upasthāpayeyur ā samiṣṭayajuṣo homāt |
(AVPr_3.5:97-98/21-2) prāk samiṣṭayajur homāc ced yajamāna āgacchet samastān eva bhakṣajapān japtvā bhakṣayec cheṣaṃ |
(AVPr_3.5:98/2-3) samāpyāvabhṛtham abhyupeyuḥ
(AVPr_3.6:98/3-4) atha ha yaṃ jīvan na śrutipathaṃ gachet kiyantam asya kālam agnihotraṃ juhuyur |
(AVPr_3.6:98/4-7) yady eva hitam āyus tasyāśeṣaṃ prasaṃkhyā[ya] tāvantaṃ kālaṃ tad asyāgnihotraṃ hutvāthāsya prāyaṇīyena pracareyur |
(AVPr_3.6:98/7-8) vyākhyātaḥ pātraviniyogo 'pi yathaiva śarīrādarśane |
(AVPr_3.6:98/8-9) sa cej jīvann āgachet kathaṃ vā proṣyāgatāya yathākāryaṃ karmāṇi kuryāt | [ed. karṃāṇi]
(AVPr_3.6:98/9-11) sa cet svayamuttha[ḥ] syād punar asyāgnīn ādhāyādbhutāni vācako japam |
(AVPr_3.6:98/11) iti hutvā mārjayitvā tato 'yam āgataḥ karmāṇi kuryāt |
(AVPr_3.6:98/12-13) sa cet punar anuttha[ḥ] syāt tathā saṃsthitam evāsya tad agnihotraṃ bhavati |
(AVPr_3.6:98/13-14) jarāmaryaṃ vā etat sattraṃ yad agnihotram |
(AVPr_3.6:98/14) iti ha śrutir bhavati
(AVPr_3.7:98/14-16) atha ya āhitāgnir vipravasann agnibhiḥ pramīyeta kathaṃ tatra pātraviniyogaṃ pratīyāt | ity āhāśmarathyaḥ |
(AVPr_3.7:98/17-18) yady anyāni pātrāṇi yajñāyudhānīty upasādya vihṛtyāgnim āhṛtya prajvālya vihareyur nirmathyam vā prajvālya viharet |
(AVPr_3.7:98/19-20) ity etāvatāṅgaprabhṛtibhiḥ saṃsthāpyaivaṃ pātraviniyogam ity anuchādayet |
(AVPr_3.7:98/20-21) yad yad utsannāḥ syur vāraṇīsahitāni pātrāṇīty apsu samāvapet |
(AVPr_3.7:98/21) eṣā te 'gne |
(AVPr_3.7:99/1) yo agnis |
(AVPr_3.7:99/1-3) tayā me hy āroha tayā me hy āviśety aśmamayāni vā lohamayāni vā brāhmaṇebhyaḥ pradadyāt |
(AVPr_3.7:99/3) daśarātraṃ niyatavratā[ḥ] syuḥ |
(AVPr_3.7:99/3-4) saṃvatsaraṃ cāpi gotriṇaḥ |
(AVPr_3.7:99/4) ekādaśyāṃ keśaśmaśrulomanakhāni vāpayitvā |
(AVPr_3.7:99/5-6) adbhutāni prāyaścittāni vācākāṃ japam iti hutvā mārjayitvā tato yathāsukhacāriṇo bhavanti
(AVPr_3.8:99/6-9) atha yady enam anāhitāgnim iva vṛthāgninā daheyur evam asyaiṣa mṛtpātraviniyogeti patnya bhavatīty āhāśmarathyaḥ |
(AVPr_3.8:99/9) nety āhatuḥ kāṇvagopāyanau |
(AVPr_3.8:99/9-11) yadaiva kārmābhy adhvaryur vihitas tadaiva sarvakratūn praty āpado vihitāḥ | ity āhur ācāryāḥ |
(AVPr_3.8:99/11-13) atha katham asyām āpattau yathaiva śarīrādarśane vā samāmnātānām āpadāṃ kathaṃ tatra pātraviniyogaṃ pratīyād ity āhāśmarathyaḥ |
(AVPr_3.8:99/14-16) araṇyor agnīn samāropya śarīrāṇām ardham ..... eṣā tūṣṇīṃ nirmathya prajvālya vihṛtya madhye 'gnīnām edhāṃś citvā darbhān saṃstīrya tatrāsya śarīrāṇi nidadhyuḥ |
(AVPr_3.8:99/16-17) bhāruṇḍasāmāni gāpayet |
(AVPr_3.8:99/17-18) yady agāthaḥ syād athāpy asāma kuryāt |
(AVPr_3.8:99/18-20) śarīrādarśane pālāśatsarūṇy āhṛtyāthaitāni puruṣākṛtīni kṛtvā ghṛt[en]ābhyajya māṃsatvagasthy asya ghṛtaṃ ca bhavatīti ha vijñāyate | [ed. vi(r)jñā-]
(AVPr_3.8:99/20-22) yady āhavanīyo devalokaṃ yadi dakṣiṇāgniḥ pitṛlokaṃ yadi gārhapatyo mānuṣyalokaṃ |
(AVPr_3.8:99/22-23) yadi yugapat sarveṣv asya lokeṣv avaruddhaṃ bhavatīti ha vijñāyate |
(AVPr_3.8:99/23-25) tasmād yugapad eva sarvāṃt sādayitvātha yady enam an[v]ālabheta punar dahet |
(AVPr_3.8:99/25) stenam iva tv eva brūyāt |
(AVPr_3.8:99/25-27) yat kiṃ cāvidhivihitaṃ karma kriyate tasyaiṣaiva sarvasya k;lptiḥ sarvasya prāyaścittiś ceti hi śrutir bhavati |
(AVPr_3.8:99-100/27-1) athāpy atrāgner ayatā somatanūr bhavati |
(AVPr_3.8:100/1-2) samanvāgamevāvāṃ karmasu samanv ātrāgamayet |
(AVPr_3.8:100/2-4) yat kiṃcid yajñe viriṣṭam āpadyeta tasyaiṣaiva sarvasya k;lptiḥ sārvasya prāyaścittiś ca | iti hi śrutir bhavati
(AVPr_3.9:100/4-5) athātaḥ sattriṇāṃ vakṣyāmaḥ |
(AVPr_3.9:100/5-7) pravṛtte tantre 'ntastantre vā gṛhapatir upatāpaḥ yasyāyur gṛhī[t]vānugacheḥ kāmaṃ tasya putraṃ bhrātaraṃ vopadīkṣya samāpnuyur |
(AVPr_3.9:100/7-8) (na samāpnuyur) |
(AVPr_3.9:100/8) na vā ṛtvijāṃ caikam iva |
(AVPr_3.9:100/8-9) nety āhāśmarathyaḥ |
(AVPr_3.9:100/9) na hi gṛhapater upadīkṣā vidyate |
(AVPr_3.9:100/9-10) gṛhapatiṃ samīkṣya yadi manyeta |
(AVPr_3.9:100/10-11) jīved ayam ahorātrāv ity ekāhāny (ekadvivāsavane) sarvāṇi savanāni samāveśayet |
(AVPr_3.9:100/11-12) yasmiṃs tu samāveśayet tasya savanasya vaśam upayāntītarāṇi |
(AVPr_3.9:100/12-14) savanāni nānātantrāṇi ced api bhavanti durgāpattau ca samāse veṣṭīnāṃ samāveśa[yed] vakṣyakāmaḥ |
(AVPr_3.9:100/14-16) yāḥ kāś caikatantrā iṣṭaya[ḥ] syur avyavahitāḥ kāmaṃ tā ekatantre samāveśya haviṣām ānupūrvyeṇa pracaret |
(AVPr_3.9:100/16-17) prāk sviṣṭakṛto mukhaṃ tu pañcājyāhutīr juhuyāt |
(AVPr_3.9:100/17-18) agnaye somāya viṣṇava indrāgnibhyāṃ prajāpataya iti |
(AVPr_3.9:100/18-20) yadi sauviṣtakṛtyā pracaranti khalu vai yadi bahūni vā sruveṇa yathāvadānenātikrāmet
(AVPr_3.10:100/20) athātaḥ sa[t]triṇāṃ vakṣyāmaḥ |
(AVPr_3.10:100/21-22) pravṛtte tantre saṃnaddhedhmābarhiṣi paścāc candramasaṃ paśyet |
(AVPr_3.10:100/22-23) ya eṣāmā(mā)vāsyāyām āgneyaḥ puroḍāśas taṃ pāthikṛtaṃ karoti prakṛtyetaraṃ vinā |
(AVPr_3.10:100/23-24) etad yajñaś chidyate ya etām antareṣṭiṃ tanvīta | iti hi śrutir bhavati |
(AVPr_3.10:100-101/24-2) atha yasya paurṇamāsyaṃ (vā) vyāpadyeta kāmaṃ tatra prākṛtīḥ kuryāt |
(AVPr_3.10:101/2-3) tad ya[ḥ] kratur [dyāvākrato vā vāyo] vidyate 'tha nirvapati |
(AVPr_3.10:101/3-4) āgneyam aṣṭākapālam aindram ekādaśakapālam āsādya havīṃṣi prāyaścittīr juhuyāt |
(AVPr_3.10:101/4-6) yad udagān mahato mahimā asya māno asya jagataḥ pārthivasya mā naḥ prāpad duchunā kācid anyā | [ed. uchunā, cf. PS 19.16.5d]
(AVPr_3.10:101/6-7) kasmai devāya haviṣā paridadema svāheti |
(AVPr_3.10:101/7) athātaḥ paśubandhaḥ |
(AVPr_3.10:101/7-9) pari yajñasya bhojyasya bhojyavatkā mo ye kecit tatrasthāḥ paśavaḥ somakāriṇā teṣāṃ bhakṣabhakṣaṇaṃ |
(AVPr_3.10:101/9-10) tad yathā |
(AVPr_3.10:101/10-12) varāha-mārjā[ra]-māhiṣāṃ śakuno 'nyo 'vadānāni māṃsāni jāṃgalāni ca yady aśiṣaḥ syān māsi māsi ṣaḍḍhotāraṃ juhuyāt |
(AVPr_3.10:101/12-19) sūryaṃ te cakṣur gacchatu vāto ātmānaṃ prāṇo dyāṃ pṛṣṭham antarikṣam ātmāṅgair yajñaṃ pṛthivīṃ śarīraiḥ vācaspate 'chidrayā vācāchidrayā juhvā devāvṛdhaṃ divi hotrām airayat svāheti ṣaḍḍhotāraṃ hutvā prajāpatiḥ sarvam evedam utsṛjet | iti hi śrutir bhavati
Original text: Atharvaprāyaścittāni · Edition: Atharvaprāyaścittāni, Text mit Anmerkungen von Prof. Julius von Negelein, University of Koenigsberg, Germany. Published in JAOS 33 [1913], 71-144 (text); 217-253 (indices and corrigenda); 34 [1914], 229-277 (preface and introduction). · Data entry Arlo Griffiths Reinhold Grünendahl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0