Atharva Veda · Chapter 10.8
10.8
yo bhūtaṃ ca bhavyaṃ ca sarvaṃ yaścādhitiṣṭhati /
svaryasya ca kevalaṃ tasmai jyeṣṭhāya brahmaṇe namaḥ
skambheneme viṣṭabhite dyauśca bhūmiśca tiṣṭhataḥ /
skambha idaṃ sarvamātmanvadyatprāṇan nimiṣacca yat
tisro ha prajā atyāyamāyan nyanyā arkamabhito'viśanta /
bṛhan ha tasthau rajaso vimāno harito hariṇīrā viveśa
dvādaśa pradhayaścakramekaṃ trīṇi nabhyāni ka u tacciketa /
tatrāhatāstrīṇi śatāni śaṅkavaḥ ṣaṣṭiśca khīlā avicācalā ye
idaṃ savitarvi jānīhi ṣaḍyamā eka ekajaḥ /
tasmin hāpitvamicchante ya eṣāmeka ekajaḥ
āviḥ san nihitaṃ guhā jaran nāma mahatpadam /
tatredaṃ sarvamārpitamejatprāṇatpratiṣṭhitam
ekacakraṃ vartata ekanemi sahasrākṣaraṃ pra puro ni paścā /
ardhena viśvaṃ bhuvanaṃ jajāna yadasyārdhaṃ kva tadbabhūva
pañcavāhī vahatyagrameṣāṃ praṣṭayo yuktā anusaṃvahanti /
ayātamasya dadṛśe na yātaṃ paraṃ nedīyo'varaṃ davīyaḥ
tiryagbilaścamasa ūrdhvabudhnastasmin yaśo nihitaṃ viśvarūpam /
tadāsata ṛṣayaḥ sapta sākaṃ ye asya gopā mahato babhūvuḥ
yā purastādyujyate yā ca paścādyā viśvato yujyate yā ca sarvataḥ /
yayā yajñaḥ prāṅtāyate tāṃ tvā pṛcchāmi katamā sarcām
yadejati patati yacca tiṣṭhati prāṇadaprāṇan nimiṣacca yadbhuvat/
taddādhāra pṛthivīṃ viśvarūpaṃ tatsaṃbhūya bhavatyekameva
anantaṃ vitataṃ purutrānantamantavaccā samante /
te nākapālaścarati vicinvan vidvān bhūtamuta bhavyamasya
prajāpatiścarati garbhe antaradṛśyamāno bahudhā vi jāyate /
ardhena viśvaṃ bhuvanaṃ jajāna yadasyārdhaṃ katamaḥ sa ketuḥ
ūrdhvaṃ bharantamudakaṃ kumbhenevodahāryam /
paśyanti sarve cakṣuṣā na sarve manasā viduḥ
dūre pūrṇena vasati dūra ūnena hīyate /
mahadyakṣaṃ bhuvanasya madhye tasmai baliṃ rāṣṭrabhṛto bharanti
yataḥ sūryaḥ udetyastaṃ yatra ca gacchati /
tadeva manye'haṃ jyeṣṭhaṃ tadu nātyeti kiṃ cana
ye arvāṅmadhya uta vā purāṇaṃ vedaṃ vidvāṃsamabhito vadanti /
ādityameva te pari vadanti sarve agniṃ dvitīyaṃ trivṛtaṃ ca haṃsam
sahasrāhṇyaṃ viyatāvasya pakṣau harerhaṃsasya patataḥ svargam /
sa devāntsarvān urasyupadadya saṃpaśyan yāti bhuvanāni viśvā
satyenordhvastapati brahmaṇārvāṅvi paśyati /
prāṇena tiryaṅprāṇati yasmin jyeṣṭhamadhi śritam
yo vai te vidyādaraṇī yābhyāṃ nirmathyate vasu /
sa vidvān jyeṣṭhaṃ manyeta sa vidyādbrāhmaṇaṃ mahat
apādagre samabhavatso agre svarābharat/
catuṣpādbhūtvā bhogyaḥ sarvamādatta bhojanam
bhogyo bhavadatho annamadadbahu /
yo devamuttarāvantamupāsātai sanātanam
sanātanamenamāhurutādya syātpunarṇavaḥ /
ahorātre pra jāyete anyo anyasya rūpayoḥ
śataṃ sahasramayutaṃ nyarbudamasaṃkhyeyaṃ svamasmin niviṣṭam /
tadasya ghnantyabhipaśyata eva tasmāddevo rocateṣa etat
bālādekamaṇīyaskamutaikaṃ neva dṛśyate /
tataḥ pariṣvajīyasī devatā sā mama priyā
iyaṃ kalyāṇyajarā martyasyāmṛtā gṛhe /
yasmai kṛtā śaye sa yaścakāra jajāra saḥ
tvaṃ strī tvaṃ pumān asi tvaṃ kumāra uta vā kumārī//
tvaṃ jīrṇo daṇḍena vañcasi tvaṃ jāto bhavasi viśvatomukhaḥ
utaiṣāṃ pitota vā putra eṣāmutaiṣāṃ jyeṣṭha uta vā kaniṣṭhaḥ /
eko ha devo manasi praviṣṭaḥ prathamo jātaḥ sa u garbhe antaḥ
pūrṇātpūrṇamudacati pūrṇaṃ pūrṇena sicyate /
uto tadadya vidyāma yatastatpariṣicyate
eṣā sanatnī sanameva jātaiṣā purāṇī pari sarvaṃ babhūva /
mahī devyuṣaso vibhātī saikenaikena miṣatā vi caṣṭe
avirvai nāma devatartenāste parīvṛtā /
tasyā rūpeṇeme vṛkṣā haritā haritasrajaḥ
anti santaṃ na jahātyanti santaṃ na paśyati /
devasya paśya kāvyaṃ na mamāra na jīryati
apūrveṇeṣitā vācastā vadanti yathāyatham /
vadantīryatra gacchanti tadāhurbrāhmaṇaṃ mahat
yatra devāśca manuṣyāścārā nābhāviva śritāḥ /
apāṃ tvā puṣpaṃ pṛchāmi yatra tan māyayā hitam
yebhirvāta iṣitaḥ pravāti ye dadante pañca diśaḥ sadhrīcīḥ /
ya āhutimatyamanyanta devā apāṃ netāraḥ katame ta āsan
imāmeṣāṃ pṛthivīṃ vasta eko'ntarikṣaṃ paryeko babhūva /
divameṣāṃ dadate yo vidhartā viśvā āśāḥ prati rakṣantyeke
yo vidyātsūtraṃ vitataṃ yasminn otāḥ prajā imāḥ /
sūtraṃ sūtrasya yo vidyādsa vidyādbrāhmaṇaṃ mahat
vedāhaṃ sūtraṃ vitataṃ yasminn otāḥ prajā imāḥ /
sūtraṃ sūtrasyāhaṃ vedātho yadbrāhmaṇaṃ mahad
yadantarā dyāvāpṛthivī agniraitpradahan viśvadāvyaḥ /
yatrātiṣṭhann ekapatnīḥ parastātkvevāsīn mātariśvā tadānīm
apsvāsīn mātariśvā praviṣṭaḥ praviṣṭā devāḥ salilānyāsan//
bṛhan ha tasthau rajaso vimānaḥ pavamāno harita ā viveśa
uttareṇeva gayatrīmamṛte'dhi vi cakrame /
sāmnā ye sāma saṃvidurajastaddadṛśe kva
niveśanaḥ saṃgamano vasūnāṃ deva iva savitā satyadharmā /
indro na tasthau samare dhanānām
puṇḍarīkaṃ navadvāraṃ tribhirguṇebhirāvṛtam /
tasmin yadyakṣamātmanvattadvai brahmavido viduḥ
akāmo dhīro amṛtaḥ svayaṃbhū rasena tṛpto na kutaścanonaḥ /
tameva vidvān na bibhāya mṛtyorātmānaṃ dhīramajaraṃ yuvānam
Original text: atharvavedaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0