Language

ENहिગુ
Scripture Library

Aṣṭādhyāyī (another edition) · Chapter 6.02

6.02.001

bahu-vrīh-au pra-kṛ-ty-ā pūrva-pada-m

6.02.002

tatpuruṣ-e tulya=artha-tṛ-tīyā-saptamī-upamāna=avyaya-dvi-tīyā-kṛtyā-ḥ

6.02.003

varṇa-ḥ varṇe-ṣu=an-et-e

6.02.004

gādha-lavaṇay-oḥ pra-mā-ṇ-e

6.02.005

dāyād-ya-ṃ dāy-ā-d-e

6.02.006

prati-bandh-i cira-kṛcchray-oḥ

6.02.007

pad-e=apa-deś-e

6.02.008

ni-vāt-e vāta-trā-ṇ-e

6.02.009

śārad-e an-ārtav-e

6.02.010

adhvaryu-kaṣāyay-or jā-t-au

6.02.011

sa-dṛś-a-prati-rūpay-oḥ sādṛśy-e

6.02.012

dvig-au pra-mā-ṇ-e

6.02.013

gan-tavya-paṇ-ya-ṃ vāṇij-e

6.02.014

mātrā=upa-jñā=upa-kram-a=chāy-e na-puṃs-ak-e

6.02.015

sukha-priyay-or hi-t-e

6.02.016

prī-t-au ca

6.02.017

sva-m svāmin-i

6.02.018

paty-au=aiś-var-y-e

6.02.019

na bhū-vāc=cit=didhiṣu

6.02.020

vā bhuv-ana-m

6.02.021

ā-śaṛka=ā-bādha-ned-īyas-su sam-bhāv-an-e

6.02.022

pūrv-e bhū-ta-pūrv-e

6.02.023

sa-vidha-sa-nīḍa-sa-mar-yāda-sa-veśa-sa-deśe-ṣu sāmīp-y-e

6.02.024

vi-spaṣ-ṭa=ādī-n-i guṇa-vac-ane-ṣu

6.02.025

śra-jya=avama-kan-pāpa-vat-su bhāv-e karma-dhār-ay-e

6.02.026

kumāra-s=ca

6.02.027

ādi-ḥ praty-enas-i

6.02.028

pūge-ṣu=anya-tara-syām

6.02.029

iK=anta=kāla-kapāla-bhagāla-śarāve-ṣu dvig-au

6.02.030

bahu=anya-tara-syām

6.02.031

diṣ-ṭi-vi-tas-ty-os=ca

6.02.032

sapta-m-ī sid-dha-śuṣ-ka-pak-va-bandhe-ṣu=a-kāl-āt

6.02.033

pari-prati=upa=ap-ā-ḥ varj-ya-m-āna=aho-rātra=va-yave-ṣu

6.02.034

rājan-ya-bahu-vac-ana-dvaṃdv-e andhaka-vṛṣṇi-ṣu

6.02.035

saṃ-khy-ā

6.02.036

ā-cār-ya=upa-sarj-anas=ca=nte-vās-ī

6.02.037

kārta-kaujapa=āday-aḥ

6.02.038

mahān vrīhi=apar-ā-hṇa=gṛṣṭi=iṣv-āsa-jābāla-bhāra-bhārata-hailihila-raurava-pra-vṛd-dhe-ṣu

6.02.039

kṣullaka-s=ca vaiśva-dev-e

6.02.040

uṣṭra-ḥ sādi-vāmy-oḥ

6.02.041

gau-ḥ sād-a-sād-i-sārathi-ṣu

6.02.042

kuru-gārha-pat-a-rik-ta-guru=a-sū-ta-jar-at-ī=a-ślī-la-dṛ-ḍha-rūp-ā-pāre-vaḍavā-taittila-kadrū-ḥ-paṇya=ambala-ḥ=āsī-bhārā-ṇ-āṃ ca

6.02.043

caturthī tad-arthe

6.02.044

arth-e

6.02.045

Kt-e ca

6.02.046

karma-dhāray-e=a-niṣṭhā

6.02.047

a-hī-n-e dvi-tīyā

6.02.048

tṛ-tīyā kar-maṇ-i

6.02.049

ga-ti-r an-antara-ḥ

6.02.050

ta=ād-au ca N-IT-i kṛt-i=a-t-au

6.02.051

tavai ca=anta-s=ca yugapat

6.02.052

an-iK=anta-ḥ=añc-a-t-au va-praty-ay-e

6.02.053

ni=adh-ī ca

6.02.054

īṣat=anya-tara-syām

6.02.055

hiraṇya-pari-mā-ṇa-ṃ dhan-e

6.02.056

prathama-ḥ=a-cira=pa-am-at-t-au

6.02.057

k-atara- k-atam-au karmadhāray-e

6.02.058

ārya-ḥ brāhmaṇa-kumāray-oḥ

6.02.059

rājā ca

6.02.060

ṣaṣṭhī praty-enas-i

6.02.061

Kt-e nitya=arth-e

6.02.062

grāma-ḥ śilpin-i

6.02.063

rājā ca pra-śaṃsā-y-ām

6.02.064

ādi-r udātta-ḥ

6.02.065

saptamī-hār-iṇ-au dharm-y-e=a-har-aṇ-e

6.02.066

yuk-t-e ca

6.02.067

vibhāṣā=adhy-akṣ-e

6.02.068

pāpa-ṃ ca śilp-in-i

6.02.069

gotra=antevāsi(n)=māṇava-brāhmaṇe-ṣu kṣep-e

6.02.070

aṛgā-n-i mair-ey-e

6.02.071

bhak-ta=ā-khy-ās tad-arthe-ṣu

6.02.072

go-biḍāla-siṃha-saindhave-ṣu upa-mā-n-e

6.02.073

ak-e jīv-ik-ā=arth-e

6.02.074

prāc-āṃ krīḍā-y-ām

6.02.075

aṆ-i ni-yuk-t-e

6.02.076

śilp-in-i ca a-kṛÑ-aḥ

6.02.077

saṃjñā-y-āṃ ca

6.02.078

go-tanti-yava-m pāl-e

6.02.079

Ṇin-i

6.02.080

upa-mā-nam śabda=rtha-pra-kṛ-t-au=va

6.02.081

yuk-ta=ā=roh-i(n)=āday-as=ca

6.02.082

dīrgha-kāśa-tuṣa-bhrāṣṭra-vaṭa-m j-e

6.02.083

ant-y-āt pūrva-m bahv-aC-aḥ

6.02.084

grām-e a-ni-vas-ant-aḥ

6.02.085

ghoṣa=ādi-ṣu

6.02.086

chāttri=āday-as śālā-y-ām

6.02.087

pra-sth-e=a-vṛd-dha-m a-karkī=ādī-n-ām

6.02.088

mālā=ādī-n-āṃ ca

6.02.089

a-mahat=nava-ṃ nagar-e=an-udīc-ām

6.02.090

arm-e ca a-varṇa-m dvy-aC try-aC

6.02.091

na bhū-ta=adhi-ka-saṃ-jīva-madra=aśma(n)=kajjala-m

6.02.092

anta-ḥ

6.02.093

sarva-ṃ guṇa-kārtsn-y-e

6.02.094

saṃjñā-y-āṃ giri-ni-kāyay-oḥ

6.02.095

kumāry-āṃ vayas-i

6.02.096

udak-e=Ac(a)-keval-e

6.02.097

dvig-au krat-au

6.02.098

sabhā-y-āṃ napuṃsak-e

6.02.099

pur-e prāc-ām

6.02.100

a-riṣ-ṭa-gauḍa-pūrv-e ca

6.02.101

na hāstina-phala-ka-mārdey-ā-ḥ

6.02.102

kusūla-kūpa-kumbha-śāla-m bil-e

6.02.103

dik=śabd-ā-ḥ grāma-jana-pada=ā-khyā-na-cānarāṭe-ṣu

6.02.104

ā-cār-ya=upa-sarj-anas=ca=nte-vāsī

6.02.105

ut-tara-pada-vṛd-dh-au sarva-ṃ ca

6.02.106

bahu-vrīh-au viśva-ṃ saṃjña-yām

6.02.107

udara=aśva=iṣu-ṣu

6.02.108

kṣep-e

6.02.109

nadī bandhu-n-i

6.02.110

niṣṭhā=upa-sarg-a-pūrva-m anya-tara-syām

6.02.111

uttara-pada=ādiḥ

6.02.112

karṇa-ḥ varṇa-lakṣaṇ-āt

6.02.113

saṃjñā=aupam-yay-os=ca

6.02.114

kaṇṭha-pṛṣṭha-grīvā-jangha-ṃ ca

6.02.115

śṛṛga-m ava-sthā-y-āṃ ca

6.02.116

naÑ-aḥ=jar-a-mar-a-mi-tra-mṛ-t-ā-ḥ

6.02.117

so-r man-as-ī=a-loma(n)=uṣas-ī

6.02.118

kratu=āday-aḥ

6.02.119

ādi=udāttaṃ dvy-aC chandas-i

6.02.120

vīra-vīr-y-au ca

6.02.121

kūla-tīra-tūla-mūla-śālā=akṣa-sama-m avyayī-bhāv-e

6.02.122

kaṃsa-mantha-śūrpa-pāyya-kāṇḍa-ṃ dvig-au

6.02.123

tatpuruṣ-e śālā-y-āṃ na-puṃs-ak-e

6.02.124

kanthā ca

6.02.125

ādi-s=cihaṇa=ādī-n-ām

6.02.126

cela-kheṭa-kaṭuka-kāṇḍa-ṃ garhā-y-ām

6.02.127

cīra-m upa-mā-na-m

6.02.128

palala-sūpa-śāka-m miśr-e

6.02.129

kūla-sūda-sthala-karṣ-ā-ḥ saṃjñā-y-ām

6.02.130

a-karmadhāray-e rāj-ya-m

6.02.131

vargya=āday-as=ca

6.02.132

put-ra-ḥ puṃ-bhyaḥ

6.02.133

na=ā-cār-ya-rāja(n)=ṛtv-ij-saṃ-yuk-ta-jñā-ti=ā-khyā-y-ām

6.02.134

cūrṇa-ādī-n-i=a-prāṇi-ṣaṣṭhy-āḥ

6.02.135

ṣaṭ ca kāṇḍa-ādī-n-i

6.02.136

kuṇḍa-ṃ vana-m

6.02.137

pra-kṛ-ty-ā bhagāla-m

6.02.138

śite-r nitya=a=bah-v=C=ahuvrīh-au=a-bhasat

6.02.139

ga-ti-kār-aka=upa-pad-āt kṛt

6.02.140

ubh-e vanas-pati-ādi-ṣu yugapat

6.02.141

deva-tā-dvaṃdv-e ca

6.02.142

na=uttara-pad-e=anudātta=ād-au=a-pṛthivī-rudra-pūṣa(n)=manthi-ṣu

6.02.143

anta-ḥ

6.02.144

tha=atha-GHaÑ-Kta=aC=aP=itra-Kā-ṇ-ām

6.02.145

su=upa-mā-n-āt Kta-ḥ

6.02.146

saṃjñā-y-ām an-ā-ci-ta=ādī-n-ām

6.02.147

pra-vṛd-dha-ādī-n-āṃ ca

6.02.148

kārak-āt=datta=śru-tay-or eva āśiṣ-i

6.02.149

ittham-bhūt-ena kṛ-ta-m iti ca

6.02.150

ana-ḥ bhāva-karma-vac-ana-ḥ

6.02.151

man-KtiN=vyā-khyā-na-śay-ana=ās-ana-sthā-na-yāj-aka=ādi-krī-t-ā-ḥ

6.02.152

saptamy-āḥ puṇya-m

6.02.153

ūna=artha-kalaha-m tṛ-tīya-y-āḥ

6.02.154

miśra-ṃ ca=an-upa-sarga-m a-saṃ-dh-au

6.02.155

naÑ-aḥ guṇa-prati-ṣedh-e sam-pād-i(n)=arha-hi-ta=alam-arth-ā-s taddhit-ā-ḥ

6.02.156

ya-yaT-os=ca a-tad-arth-e

6.02.157

aC=K-au=a-śak-t-e

6.02.158

ā-kroś-e ca

6.02.159

saṃ-jñā-y-ām

6.02.160

kṛt-ya=uka=iṣṇuC-cāru=āday-aḥ

6.02.161

vibhāṣā tṛN=anna-tīkṣ-ṇa-śuci-ṣu

6.02.162

bahuvrīh-au=idam=etad=tad-hyaḥ prathama-pūr-aṇay-oḥ kriyā-gaṇ-an-e

6.02.163

saṃ-khyā-y-āḥ stana-ḥ

6.02.164

vibhāṣā chandas-i

6.02.165

saṃjñā-y-ām mitra=ajinay-oḥ

6.02.166

vy-av-ā-y-in-aḥ=antaram

6.02.167

mukha-ṃ sva=aṛga-m

6.02.168

na=a-vy-aya=dik=śabda-go-mahat-sthū-la-muṣṭi-pṛthu-vatse-bhyaḥ

6.02.169

niṣṭhā=upa-mā-n-āt=nya-tara-syām

6.02.170

jā-ti-kāla-sukha=ādi-bhyaḥ=an-ā-cchād-an-āt Kta-ḥ=a-kṛ-ta-mi-ta-prati-pan-n-ā-ḥ

6.02.171

vā jā-t-e

6.02.172

naN-subhyām

6.02.173

kaP-i pūrva-m

6.02.174

hrasva=ant-e ant-y-āt pūrva-m

6.02.175

baho-r naÑ-vat=t-tara-pada-hūmn-i

6.02.176

na guṇa=āday-aḥ=ava-yav-āḥ

6.02.177

upa-sarg-āt sva=aṛgam dhruva-m a-parśu

6.02.178

vana-ṃ sam-ās-e

6.02.179

antaḥ

6.02.180

anta-s=ca

6.02.181

na ni-vi-bhyām

6.02.182

pare-r abhito-bhāv-i-maṇḍala-m

6.02.183

pr-ā-t=a-sva=aṛga-ṃ saṃjñā-y-ām

6.02.184

nir-udaka=ādī-n-i ca

6.02.185

abhe-r mukha-m

6.02.186

ap-āt=ca

6.02.187

sphiga-pū-ta-vīṇā-añjas=adhva(n)=kukṣi-sīra-nāma-nāma ca

6.02.188

adhe-r upari-stha-m

6.02.189

ano-r a-pra-dhā-na-kan-īyas-ī

6.02.190

puruṣas=ca anv=ā-diṣ-ṭa-ḥ

6.02.191

ate-r a-kṛt-pad-e

6.02.192

ne-r a-ni-dhā-n-e

6.02.193

prate-r aṃśu=āday-as tatpuruṣ-e

6.02.194

up-āt dvy-aC=ajina-m a-gaura-āday-aḥ

6.02.195

so-r ava-kṣep-a-ṇ-e

6.02.196

vibhāṣā=ut-pucch-e

6.02.197

dvi-tri-bhyām pad-dat=mūrdha-su bahuvrīh-au

6.02.198

saktha-ṃ ca=a-kra=ant-āt

6.02.199

para=ādi-s=chandas-i bahula-m

Original text: Aṣṭādhyāyī · Data entry W. P. Lehmann · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc