Aṣṭādhyāyī (another edition) · Chapter 6.02
bahu-vrīh-au pra-kṛ-ty-ā pūrva-pada-m
tatpuruṣ-e tulya=artha-tṛ-tīyā-saptamī-upamāna=avyaya-dvi-tīyā-kṛtyā-ḥ
varṇa-ḥ varṇe-ṣu=an-et-e
gādha-lavaṇay-oḥ pra-mā-ṇ-e
dāyād-ya-ṃ dāy-ā-d-e
prati-bandh-i cira-kṛcchray-oḥ
pad-e=apa-deś-e
ni-vāt-e vāta-trā-ṇ-e
śārad-e an-ārtav-e
adhvaryu-kaṣāyay-or jā-t-au
sa-dṛś-a-prati-rūpay-oḥ sādṛśy-e
dvig-au pra-mā-ṇ-e
gan-tavya-paṇ-ya-ṃ vāṇij-e
mātrā=upa-jñā=upa-kram-a=chāy-e na-puṃs-ak-e
sukha-priyay-or hi-t-e
prī-t-au ca
sva-m svāmin-i
paty-au=aiś-var-y-e
na bhū-vāc=cit=didhiṣu
vā bhuv-ana-m
ā-śaṛka=ā-bādha-ned-īyas-su sam-bhāv-an-e
pūrv-e bhū-ta-pūrv-e
sa-vidha-sa-nīḍa-sa-mar-yāda-sa-veśa-sa-deśe-ṣu sāmīp-y-e
vi-spaṣ-ṭa=ādī-n-i guṇa-vac-ane-ṣu
śra-jya=avama-kan-pāpa-vat-su bhāv-e karma-dhār-ay-e
kumāra-s=ca
ādi-ḥ praty-enas-i
pūge-ṣu=anya-tara-syām
iK=anta=kāla-kapāla-bhagāla-śarāve-ṣu dvig-au
bahu=anya-tara-syām
diṣ-ṭi-vi-tas-ty-os=ca
sapta-m-ī sid-dha-śuṣ-ka-pak-va-bandhe-ṣu=a-kāl-āt
pari-prati=upa=ap-ā-ḥ varj-ya-m-āna=aho-rātra=va-yave-ṣu
rājan-ya-bahu-vac-ana-dvaṃdv-e andhaka-vṛṣṇi-ṣu
saṃ-khy-ā
ā-cār-ya=upa-sarj-anas=ca=nte-vās-ī
kārta-kaujapa=āday-aḥ
mahān vrīhi=apar-ā-hṇa=gṛṣṭi=iṣv-āsa-jābāla-bhāra-bhārata-hailihila-raurava-pra-vṛd-dhe-ṣu
kṣullaka-s=ca vaiśva-dev-e
uṣṭra-ḥ sādi-vāmy-oḥ
gau-ḥ sād-a-sād-i-sārathi-ṣu
kuru-gārha-pat-a-rik-ta-guru=a-sū-ta-jar-at-ī=a-ślī-la-dṛ-ḍha-rūp-ā-pāre-vaḍavā-taittila-kadrū-ḥ-paṇya=ambala-ḥ=āsī-bhārā-ṇ-āṃ ca
caturthī tad-arthe
arth-e
Kt-e ca
karma-dhāray-e=a-niṣṭhā
a-hī-n-e dvi-tīyā
tṛ-tīyā kar-maṇ-i
ga-ti-r an-antara-ḥ
ta=ād-au ca N-IT-i kṛt-i=a-t-au
tavai ca=anta-s=ca yugapat
an-iK=anta-ḥ=añc-a-t-au va-praty-ay-e
ni=adh-ī ca
īṣat=anya-tara-syām
hiraṇya-pari-mā-ṇa-ṃ dhan-e
prathama-ḥ=a-cira=pa-am-at-t-au
k-atara- k-atam-au karmadhāray-e
ārya-ḥ brāhmaṇa-kumāray-oḥ
rājā ca
ṣaṣṭhī praty-enas-i
Kt-e nitya=arth-e
grāma-ḥ śilpin-i
rājā ca pra-śaṃsā-y-ām
ādi-r udātta-ḥ
saptamī-hār-iṇ-au dharm-y-e=a-har-aṇ-e
yuk-t-e ca
vibhāṣā=adhy-akṣ-e
pāpa-ṃ ca śilp-in-i
gotra=antevāsi(n)=māṇava-brāhmaṇe-ṣu kṣep-e
aṛgā-n-i mair-ey-e
bhak-ta=ā-khy-ās tad-arthe-ṣu
go-biḍāla-siṃha-saindhave-ṣu upa-mā-n-e
ak-e jīv-ik-ā=arth-e
prāc-āṃ krīḍā-y-ām
aṆ-i ni-yuk-t-e
śilp-in-i ca a-kṛÑ-aḥ
saṃjñā-y-āṃ ca
go-tanti-yava-m pāl-e
Ṇin-i
upa-mā-nam śabda=rtha-pra-kṛ-t-au=va
yuk-ta=ā=roh-i(n)=āday-as=ca
dīrgha-kāśa-tuṣa-bhrāṣṭra-vaṭa-m j-e
ant-y-āt pūrva-m bahv-aC-aḥ
grām-e a-ni-vas-ant-aḥ
ghoṣa=ādi-ṣu
chāttri=āday-as śālā-y-ām
pra-sth-e=a-vṛd-dha-m a-karkī=ādī-n-ām
mālā=ādī-n-āṃ ca
a-mahat=nava-ṃ nagar-e=an-udīc-ām
arm-e ca a-varṇa-m dvy-aC try-aC
na bhū-ta=adhi-ka-saṃ-jīva-madra=aśma(n)=kajjala-m
anta-ḥ
sarva-ṃ guṇa-kārtsn-y-e
saṃjñā-y-āṃ giri-ni-kāyay-oḥ
kumāry-āṃ vayas-i
udak-e=Ac(a)-keval-e
dvig-au krat-au
sabhā-y-āṃ napuṃsak-e
pur-e prāc-ām
a-riṣ-ṭa-gauḍa-pūrv-e ca
na hāstina-phala-ka-mārdey-ā-ḥ
kusūla-kūpa-kumbha-śāla-m bil-e
dik=śabd-ā-ḥ grāma-jana-pada=ā-khyā-na-cānarāṭe-ṣu
ā-cār-ya=upa-sarj-anas=ca=nte-vāsī
ut-tara-pada-vṛd-dh-au sarva-ṃ ca
bahu-vrīh-au viśva-ṃ saṃjña-yām
udara=aśva=iṣu-ṣu
kṣep-e
nadī bandhu-n-i
niṣṭhā=upa-sarg-a-pūrva-m anya-tara-syām
uttara-pada=ādiḥ
karṇa-ḥ varṇa-lakṣaṇ-āt
saṃjñā=aupam-yay-os=ca
kaṇṭha-pṛṣṭha-grīvā-jangha-ṃ ca
śṛṛga-m ava-sthā-y-āṃ ca
naÑ-aḥ=jar-a-mar-a-mi-tra-mṛ-t-ā-ḥ
so-r man-as-ī=a-loma(n)=uṣas-ī
kratu=āday-aḥ
ādi=udāttaṃ dvy-aC chandas-i
vīra-vīr-y-au ca
kūla-tīra-tūla-mūla-śālā=akṣa-sama-m avyayī-bhāv-e
kaṃsa-mantha-śūrpa-pāyya-kāṇḍa-ṃ dvig-au
tatpuruṣ-e śālā-y-āṃ na-puṃs-ak-e
kanthā ca
ādi-s=cihaṇa=ādī-n-ām
cela-kheṭa-kaṭuka-kāṇḍa-ṃ garhā-y-ām
cīra-m upa-mā-na-m
palala-sūpa-śāka-m miśr-e
kūla-sūda-sthala-karṣ-ā-ḥ saṃjñā-y-ām
a-karmadhāray-e rāj-ya-m
vargya=āday-as=ca
put-ra-ḥ puṃ-bhyaḥ
na=ā-cār-ya-rāja(n)=ṛtv-ij-saṃ-yuk-ta-jñā-ti=ā-khyā-y-ām
cūrṇa-ādī-n-i=a-prāṇi-ṣaṣṭhy-āḥ
ṣaṭ ca kāṇḍa-ādī-n-i
kuṇḍa-ṃ vana-m
pra-kṛ-ty-ā bhagāla-m
śite-r nitya=a=bah-v=C=ahuvrīh-au=a-bhasat
ga-ti-kār-aka=upa-pad-āt kṛt
ubh-e vanas-pati-ādi-ṣu yugapat
deva-tā-dvaṃdv-e ca
na=uttara-pad-e=anudātta=ād-au=a-pṛthivī-rudra-pūṣa(n)=manthi-ṣu
anta-ḥ
tha=atha-GHaÑ-Kta=aC=aP=itra-Kā-ṇ-ām
su=upa-mā-n-āt Kta-ḥ
saṃjñā-y-ām an-ā-ci-ta=ādī-n-ām
pra-vṛd-dha-ādī-n-āṃ ca
kārak-āt=datta=śru-tay-or eva āśiṣ-i
ittham-bhūt-ena kṛ-ta-m iti ca
ana-ḥ bhāva-karma-vac-ana-ḥ
man-KtiN=vyā-khyā-na-śay-ana=ās-ana-sthā-na-yāj-aka=ādi-krī-t-ā-ḥ
saptamy-āḥ puṇya-m
ūna=artha-kalaha-m tṛ-tīya-y-āḥ
miśra-ṃ ca=an-upa-sarga-m a-saṃ-dh-au
naÑ-aḥ guṇa-prati-ṣedh-e sam-pād-i(n)=arha-hi-ta=alam-arth-ā-s taddhit-ā-ḥ
ya-yaT-os=ca a-tad-arth-e
aC=K-au=a-śak-t-e
ā-kroś-e ca
saṃ-jñā-y-ām
kṛt-ya=uka=iṣṇuC-cāru=āday-aḥ
vibhāṣā tṛN=anna-tīkṣ-ṇa-śuci-ṣu
bahuvrīh-au=idam=etad=tad-hyaḥ prathama-pūr-aṇay-oḥ kriyā-gaṇ-an-e
saṃ-khyā-y-āḥ stana-ḥ
vibhāṣā chandas-i
saṃjñā-y-ām mitra=ajinay-oḥ
vy-av-ā-y-in-aḥ=antaram
mukha-ṃ sva=aṛga-m
na=a-vy-aya=dik=śabda-go-mahat-sthū-la-muṣṭi-pṛthu-vatse-bhyaḥ
niṣṭhā=upa-mā-n-āt=nya-tara-syām
jā-ti-kāla-sukha=ādi-bhyaḥ=an-ā-cchād-an-āt Kta-ḥ=a-kṛ-ta-mi-ta-prati-pan-n-ā-ḥ
vā jā-t-e
naN-subhyām
kaP-i pūrva-m
hrasva=ant-e ant-y-āt pūrva-m
baho-r naÑ-vat=t-tara-pada-hūmn-i
na guṇa=āday-aḥ=ava-yav-āḥ
upa-sarg-āt sva=aṛgam dhruva-m a-parśu
vana-ṃ sam-ās-e
antaḥ
anta-s=ca
na ni-vi-bhyām
pare-r abhito-bhāv-i-maṇḍala-m
pr-ā-t=a-sva=aṛga-ṃ saṃjñā-y-ām
nir-udaka=ādī-n-i ca
abhe-r mukha-m
ap-āt=ca
sphiga-pū-ta-vīṇā-añjas=adhva(n)=kukṣi-sīra-nāma-nāma ca
adhe-r upari-stha-m
ano-r a-pra-dhā-na-kan-īyas-ī
puruṣas=ca anv=ā-diṣ-ṭa-ḥ
ate-r a-kṛt-pad-e
ne-r a-ni-dhā-n-e
prate-r aṃśu=āday-as tatpuruṣ-e
up-āt dvy-aC=ajina-m a-gaura-āday-aḥ
so-r ava-kṣep-a-ṇ-e
vibhāṣā=ut-pucch-e
dvi-tri-bhyām pad-dat=mūrdha-su bahuvrīh-au
saktha-ṃ ca=a-kra=ant-āt
para=ādi-s=chandas-i bahula-m
Original text: Aṣṭādhyāyī · Data entry W. P. Lehmann · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0