Aṣṭādhyāyī (another edition) · Chapter 2.01
samarthaḥ pada-vidhiḥ
sUP āmantrite para=aṛgavat svare
prāk kaḍārāt samāsaḥ
saha sUP-ā
avyayī-bhāvaḥ
avyayam vibhakti-samīpa-samṛddhi-vy-ṛddhi-artha=abhāva=atyaya-a-samprati-śabda-prādurbhāva-paścāt=yathā=ānupūrvya-yaugapadya-sādṛśya-sampatti-sākalya=antavacaneṣu
yathā=a-sādṛye
yāvad avadhāraṇe
sUP pratinā mātrā=arthe
akṣa-śalākā-saṃkhyāḥ pariṇā
vibhāṣā
apa-pari-bahis=añcavaḥ pañcamyā
āṄ maryādāabhividhyoḥ
lakṣaṇena=abhi-pratī=ābhimukhye
anur yat-samayā
yasya ca=āyāmaḥ
tiṣṭhad-gu-prabhṛtīni ca
pāre madhye ṣaṣṭhyā vā
saṃkhyā vaṃśyena
nadībhiś ca
anya-padārthe ca saṃjñāyām
tatpuruṣaḥ
dviguś ca
dvitīyā śrita=atīta=patita-gata=atyasta-prāpta=āpannaiḥ
svayaṃ Ktena
khaṭvā kṣepe
sāmi
kālāḥ
atyanta-saṃyoge ca
tṛtīyā tat-kṛta=arthena guṇa-vacanena
pūrva-sadṛśa-sama=ūna=artha-kalaha-nipuṇa-miśra-ślakṣṇaiḥ
kartṛ-karaṇe kṛtā bahulam
kṛtyair adhika=ārtha-vacane
annena vyañjanam
bhakśyeṇa miśrīkaraṇam
caturthī tad-artha=artha-bali-hita-sukha-rakṣitaiḥ
pañcamī bhayena
apeta=apoḍha-mukta-patita=apatrastair alpaśaḥ
stoka=antika-dūra=artha-kṛcchrāṇi Ktena
saptamī śauṇḍaiḥ
siddha-śuṣka-pakva-bandhaiś ca
dhvāṛkṣeṇa kṣepe
kṛtyair ṛṇe
saṃjñāyām
Ktena=aho-rātra=avayavāḥ
tatra
kṣepe
pātre-samita=ādayas=ca
pūrva-kāla=eka-sarva-jarat-purāṇa-nava-kevalāḥ samāna=dhikaraṇena
dik-saṃkhye saṃjñāyām
taddhita=artha-uttara-pada-samāhāre ca
saṃkhyā-pūrvo dviguḥ
kutsitānai kutsanaiḥ
pāpa=aṇake kutsitaiḥ
upamānāni sāmānaya-vacanaiḥ
upamitam vyāghra=ābibhiḥ sāmānya=a-prayoge
viśeṣaṇam viśeṣyeṇa bahulam
pūrva=apara-prathama-carama-jaghanya-samāna-madhya-madhyama-vīrāś ca
śreṇi=ādayaḥ kṛta=ādibhiḥ
Ktena naÑ-viśiṣṭena=a-naÑ
sat=mahat-parama=uttama=utkrṣṭāḥ pūjyamanaiḥ
vṛndāraka-nāga-kuñjaraiḥ pūjyamānam
katara-katamau jāti-pari-praśne
kiṃ kṣepe
poṭā-yuvati-stoka-katipaya-gṛṣṭi-dhenu-vaśā-vehat-baṣkayaṇī-pravaktṛ-śrotriya=adhyāpaka-dhūrtair jātiḥ
praśaṃsā-vacanaiś ca
yuvā khalati-palita-valina-jaratībhiḥ
kṛtya-tulya=ākhyā a-jātyā
varṇo varṇena
kumāraḥ śramaṇā=ādibhiḥ
catuṣpādo garbhiṇyā
mayūra-vyaṃsaka=ādayaś ca
Original text: Aṣṭādhyāyī · Data entry W. P. Lehmann · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0