अष्टाध्यायी (अन्य संस्करण) · अध्याय 2.01

समर्थः पद-विधिः

सुप् आमन्त्रिते पर=अऋगवत् स्वरे

प्राक् कडारात् समासः

सह सुप्-आ

अव्ययी-भावः

अव्ययम् विभक्ति-समीप-समृद्धि-व्य्-ऋद्धि-अर्थ=अभाव=अत्यय-अ-सम्प्रति-शब्द-प्रादुर्भाव-पश्चात्=यथा=आनुपूर्व्य-यौगपद्य-सादृश्य-सम्पत्ति-साकल्य=अन्तवचनेषु

यथा=अ-सादृये

यावद् अवधारणे

सुप् प्रतिना मात्रा=अर्थे

अक्ष-शलाका-संख्याः परिणा

विभाषा

अप-परि-बहिस्=अञ्चवः पञ्चम्या

आङ् मर्यादाअभिविध्योः

लक्षणेन=अभि-प्रती=आभिमुख्ये

अनुर् यत्-समया

यस्य च=आयामः

तिष्ठद्-गु-प्रभृतीनि च

पारे मध्ये षष्ठ्या वा

संख्या वंश्येन

नदीभिश् च

अन्य-पदार्थे च संज्ञायाम्

तत्पुरुषः

द्विगुश् च

द्वितीया श्रित=अतीत=पतित-गत=अत्यस्त-प्राप्त=आपन्नैः

स्वयं क्तेन

खट्वा क्षेपे

सामि

कालाः

अत्यन्त-संयोगे च

तृतीया तत्-कृत=अर्थेन गुण-वचनेन

पूर्व-सदृश-सम=ऊन=अर्थ-कलह-निपुण-मिश्र-श्लक्ष्णैः

कर्तृ-करणे कृता बहुलम्

कृत्यैर् अधिक=आर्थ-वचने

अन्नेन व्यञ्जनम्

भक्श्येण मिश्रीकरणम्

चतुर्थी तद्-अर्थ=अर्थ-बलि-हित-सुख-रक्षितैः

पञ्चमी भयेन

अपेत=अपोढ-मुक्त-पतित=अपत्रस्तैर् अल्पशः

स्तोक=अन्तिक-दूर=अर्थ-कृच्छ्राणि क्तेन

सप्तमी शौण्डैः

सिद्ध-शुष्क-पक्व-बन्धैश् च

ध्वाऋक्षेण क्षेपे

कृत्यैर् ऋणे

संज्ञायाम्

क्तेन=अहो-रात्र=अवयवाः

तत्र

क्षेपे

पात्रे-समित=आदयस्=च

पूर्व-काल=एक-सर्व-जरत्-पुराण-नव-केवलाः समान=धिकरणेन

दिक्-संख्ये संज्ञायाम्

तद्धित=अर्थ-उत्तर-पद-समाहारे च

संख्या-पूर्वो द्विगुः

कुत्सितानै कुत्सनैः

पाप=अणके कुत्सितैः

उपमानानि सामानय-वचनैः

उपमितम् व्याघ्र=आबिभिः सामान्य=अ-प्रयोगे

विशेषणम् विशेष्येण बहुलम्

पूर्व=अपर-प्रथम-चरम-जघन्य-समान-मध्य-मध्यम-वीराश् च

श्रेणि=आदयः कृत=आदिभिः

क्तेन नञ्-विशिष्टेन=अ-नञ्

सत्=महत्-परम=उत्तम=उत्क्र्ष्टाः पूज्यमनैः

वृन्दारक-नाग-कुञ्जरैः पूज्यमानम्

कतर-कतमौ जाति-परि-प्रश्ने

किं क्षेपे

पोटा-युवति-स्तोक-कतिपय-गृष्टि-धेनु-वशा-वेहत्-बष्कयणी-प्रवक्तृ-श्रोत्रिय=अध्यापक-धूर्तैर् जातिः

प्रशंसा-वचनैश् च

युवा खलति-पलित-वलिन-जरतीभिः

कृत्य-तुल्य=आख्या अ-जात्या

वर्णो वर्णेन

कुमारः श्रमणा=आदिभिः

चतुष्पादो गर्भिण्या

मयूर-व्यंसक=आदयश् च