Ashtanga Sangraha · Chapter 6.36

athātaḥ kṣudrarogavijñānīyaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ /
iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ //

snigdhāḥ savarṇā grathitā nīrujā mudgasannibhāḥ /
piṭakāḥ kaphavātābhyāṃ bālānāmajagallikā //

yavaprakhyā yavaprakhyā tābhyāṃ māṃsāśritā ghanā /
avaktrā tvalajī vṛttāḥ stokapūyā ghanonnatāḥ /
granthayaḥ pañca vā ṣaḍvā kacchapī kacchaponnatāḥ //

karṇasyordhvaṃ samantādvā piṭakā kaṭhinograruk /
śālūkābhā panasikā śophastvalparujaḥ sthiraḥ /
hanusandhisamudbhūtastābhyāṃ pāṣāṇagardabhaḥ //

śālmalīkaṇṭakākārāḥ piṭakāḥ sarujo ghanāḥ /
medogarbhā mukhe śūnāṃ tābhyāṃ ca mukhadūṣikā //

te padmakaṇṭakā jñeyā yaiḥ padmamiva kaṇṭakaiḥ /
cīyate nīrujaiḥ śvetaiḥ śarīraṃ kaphavātajaiḥ //

pittena piṭakā vṛttā pakvodumbarasannibhā /
mahādāhajvarakarī vivṛtā vivṛtānanā //

gātreṣvantaśca vaktrasya dāhajvararujānvitāḥ /
masūramātrāstadvarṇāstatsaṃjñāḥ piṭakā ghanāḥ //

tataḥ kaṣṭatarāḥ sphoṭā visphoṭākhyā mahārujāḥ //

yā padmakarṇikākārā piṭakā piṭakācitā /
sā viddhā vātapittābhyāṃ tābhyāmeva ca gardabhī //

maṇḍalā vipulotsannā sarāgapiṭakācitā //

kakṣyeti kakṣāsanneṣu prāyo deśeṣu sānilāt /
pittāt bhavanti piṭakāḥ sūkṣmā lājopamā ghanāḥ /
tādṛśī mahatītvekā gandhanāmeti kīrtitā //

gharmasvedaparīteṅge piṭakāḥ sarujo ghanāḥ /
rājikāvarṇasaṃsthānapramāṇā rājikāhvayāḥ //

doṣaiḥ pittolbaṇairmandairvisarpati visarpavat /
śopho 'pākastanustāmro jvarakṛjjālagardabhaḥ //

malaiḥ pittolbaṇaiḥ sphoṭā jvariṇo māṃsadāraṇāḥ /
kakṣyābhāgeṣu jāyante yegnyābhāḥ sāgnirohiṇī /
pañcāhāt saptarātrādvā pakṣādvā hanti jīvitam //

triliṅgā piṭakā vṛttā jatrūrdhvamirivellikā //

vidārīkandakaṭhinā vidārī kakṣavaṅkṣaṇe //

medonilakaphairgranthiḥ snāyumāṃsasirāśrayaiḥ /
bhinno vasājyamadhvābhaṃ sravettatrolvaṇonilaḥ //

māṃmaṃ viśoṣya granthitāṃ śarkarāmupapādayet /
durgandhiṃ rudhiraṃ klinnaṃ nānāvarṇaṃ tato malāḥ /
tāṃ srāvayanti nicitāṃ vidyāttaccharkarārbudam //

pāṇipādatale sandhau jatrūrdhvaṃvopacīyate /
valmīkavacchanairgranthistadvatbahvaṇubhirmukhaiḥ /
rugdāhakaṇḍūkledāḍhyairvalmīkosau samastajaḥ //

śarkaronmathite pāde kṣate vā kaṇṭakādibhiḥ /
granthiḥkīlavadutsanno jāyate kadaraṃ tu tat //

vegasandhāraṇādvāyurapāno 'pānasaṃśrayam /
aṇūkaroti bāhyāntarmārgamasya tataḥ śakṛt /
kṛcchrānnirgacchati vyādhirayaṃ ruddhagudo mataḥ //

kuryāt pittānilaṃ pākaṃ nakhamāṃse sarugjvaram /
cippamakṣatarogaṃ ca vidyādupanakhaṃ ca tam //

kṛṣṇobhighātādrūkṣaśca kharaśca kunakho nakhaḥ /
duṣṭakardamasaṃsparśāt kaṇḍūkledānvitāntarāḥ /
aṅgulyo 'lasamityāhuḥ tilāmāṃstilakālakān //

kṛṣṇānavedanāṃstvaksthān maṣāṃstāneva connatān /
maṣebhyastūnnatatarān carmakīlān sitāsitān /
tathāvidho jatumaṇiḥ sarujo lohitastu saḥ //

kṛṣṇaṃ sitaṃ vā sahajaṃ maṇḍalaṃ lāñchanaṃ samam //

śokakrodhādikupitādvātapittānmukhe tanu /
śyāmalaṃ maṇḍalaṃ vyaṅgaṃ vaktrādanyatra nīlikā //

paruṣaṃ paruṣasparśaṃ vyaṅgaṃ śyāvaṃ ca mārutāt /
pittāttāmrāntamānīlaṃ śvetāntaṃ kaṇḍumatkaphāt /
raktādraktāntamātāmraṃ seṣaṃ cimicimāyate //

vāyunodīritaḥ śleṣmā tvacaṃ prāpya viśuṣyati /
tatastvagjāyate pāṇḍuḥ krameṇa ca vicetanā /
alpakaṇḍūravikledā sā prasuptiḥ prasuptitaḥ //

asamyagvamanodīrṇapittaśleṣmānnanigrahaiḥ /
maṇḍalānyatikaṇḍūni rāgavanti bahūni ca /
utkoṭhaḥ sonubandhastu koṭha ityabhidhīyate //

proktāḥ ṣaḍtriṃśadityete kṣudrarogā vibhāgaśaḥ /
yān vijñāya na sammuhyeccikitsāyāṃ cikitsakaḥ //