Ashtanga Sangraha · Chapter 6.3

athāto bālagrahavijñānīyaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ /
iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ //

purā guhasya rakṣārthaṃ nirmitāḥ śūlapāṇinā /
manuṣyavigrahāḥ pañca sapta strīvigrahā grahāḥ //

skando viśākho meṣāsyaḥ śvagrahaḥ pitṛsaṃjñitaḥ /
śakuniḥ pūtanā śītapūtanādṛṣṭipūtanā /
mukhamaṇḍitikā tadvadrevatī śuṣkarevatī //

te kāmarūpiṇaḥ skandamupaceruḥ samāhitāḥ /
skandasya bāladhāratvātteṣāṃ skando 'graṇīrabhūt //

skande 'tha yauvanaṃ prāpte senāpatyaṃ ca tān grahān /
raudrān rudro 'nujagrāha prahvān vṛttyabhilāṣiṇaḥ //

na tithiṣvapyatithayo devatāḥ pitaro 'pi vā /
yeṣu veśmasu pūjyante nivṛttācāravartmasu //

utsannabalihomeṣu bhinnakāṃsyopabhojiṣu /
haradhvaṃ teṣu bālānāmārogyaṃ dhāri śarma ca //

śūlineti niyuktāste balipūjābhikāṅkṣiṇaḥ /
kruddhān bhītān vimanasaḥ śūnyasthānaikacāriṇaḥ //

paropabhuktakusumavastrābharaṇadhāriṇaḥ /
bālānkaśmaladhātrīkānsandhyāsu rudato 'śucīn //

ṛkṣolūkabiḍālādirūpairanyaistathādbhutaiḥ /
santrāsayantaḥśayitānkadācijjāgrato 'pi vā /
prāyaḥ parvasu gṛhṇanti grahāśchidraprahāriṇaḥ //

āviśantaśca lakṣyante kevalaṃ śāstracakṣuṣā /
śuddhena dehaṃ bālānāṃ gandharvā iva yoṣitām //

teṣāṃ grahiṣyatāṃ rūpaṃ pratataṃ rodanaṃ jvaraḥ //

sāmānyaṃ rūpamutrāsajṛmbhābhrūkṣepadīnatāḥ /
phenasrāvordhvadṣṭyoṣṭhadantadaṃśaprajāgarāḥ //

rodanaṃ kūjanaṃ stanyavidveṣaḥ svaravaikṛtam /
nakhairakasmāt paritaḥ svadhātryaṅgavilekhanam //

tatraikanayanasrāvī śiro vikṣipate muhuḥ /
hataikapakṣaḥ stabdhāṅgaḥ sasvedo natakandharaḥ //

dantakhādī stanadveṣī trasyanroditi visvaram /
vakravaktro vamanlālāṃ bhṛśamūrdhvaṃ nirīkṣate //

vasāsragandhirudvigro baddhamuṣṭiśakṛcchiśuḥ /
calitaikākṣigaṇḍabhrūḥ saṃraktobhayalocanaḥ /
skandārtastena vaikalyaṃ maraṇaṃ vā bhaveddhruvam //

saṃjñānāśo muhuḥ keśaluñcanaṃ kandharānatiḥ /
vinamya jṛmbhamāṇasya śakṛnmūtrapravartanam //

phenodvamanamūrdhvekṣā hastabhrūpādanartanam /
stanasvajihvāsandaṃśasaṃrambhajvarajāgarāḥ /
pūyaśoṇitagandhaśca skandāpasmāralakṣaṇam //

ādhmānaṃ pāṇipādasya spandana phenanirvamiḥ /
tṛṇmuṣṭibandhātīsārasvaradainyavivarṇatāḥ //

kūjanaṃ stananaṃ chardiḥ kāsahidhmāprajāgarāḥ /
auṣṭhadaṃśāṃsasaṅkocastambhabastābhagandhatāḥ //

ūrdhvaṃ nirīkṣya hasanaṃ madhye vinamanaṃ jvaraḥ /
mūrchaikanetraśophaśca naigameṣagrahākṛtiḥ //

kampo hṛṣitaromatvaṃ svedaścakṣurnimīlanam /
bahirāyāmanaṃ jihvādaṃśo 'ntaḥkaṇṭhakūjanam /
dhāvanaṃ viṭsagandhatvaṃ krośanaṃ ca śvavacchuni //

romaharṣo muhustrāsaḥ sahasā rodanaṃ jvaraḥ /
kāsātisāravamathujṛmbhātṛṭcchavagandhitāḥ //

aṅgeṣvākṣepavikṣepaśoṣastambhavivarṇatāḥ /
muṣṭibandhaḥ srutiścākṣṇorbālasya syuḥ pitṛgrahe //

srastāggatvamatīsāro jihvātālugale vraṇāḥ /
sphoṭāḥsadāharukpākāḥsandhiṣu syuḥ punaḥpunaḥ //

niśyahni pravilīyante pāko vaktre gude 'pivā /
bhayaṃ śakunigandhatvaṃ jvaraśca śakunigrahe //

pūtanāyāṃ vamiḥ kampastandrā rātrau prajāgaraḥ /
hidhmādhmānaṃ śakṛdbhedaḥ pipāsā mūtranigrahaḥ /
srastahṛṣṭāṅgaromatvaṃ kākavat pūtigandhitā //

śītapūtanayā kampo rodanaṃ tiryagīkṣaṇam /
tṛṣṇāntrakūjo 'tīsāro vasāvadvisragandhitā /
pārśvasyaikasya śītatvamuṣṇatvamaparasya ca //

andhapūtanayā cchardirjvaraḥ kāso 'lpanidratā /
varcaso bhedavaivarṇyadaurgandhyānyaṅgaśoṣaṇam //

dṛṣṭisādo 'kṣirukkaṇḍūḥ pothakījanma śūnatā /
hidhmodvegaḥ stanadveṣavaivarṇyasvaratīkṣṇatāḥ /
vepathurmatsyagandhitvamathavā sāmlagandhitā //

mukhamaṇḍitayā pāṇipādāsyaramaṇīyatā /
sirābhirasitābhābhirācitodaratā jvaraḥ /
arocako 'ṅgaglapanaṃ gomūtrasamagandhitā //

revatyāṃ śyāvanīlatvaṃ karṇanāsākṣimardanam /
kāsahidhmākṣivikṣepavaktravakratvaraktatāḥ //

bastagandho jvaraḥ śoṣaḥ purīṣaṃ haritaṃ dravam /
jāyate śuṣkarevatyāṃ kramāt sarvāṅgasaṅkṣayaḥ //

keśaśāto 'nnavidveṣaḥ svaradainyaṃ vivarṇatā /
nānāvarṇapurīṣatvamudare granthayaḥ sirāḥ /
rodanaṃ gṛddhragandhitvaṃ dīrghakālānuvartanam //

udare granthayo vṛttā yasya nānāvidhaṃ śakṛt /
jihvāyā nimnatāmadhye śyāvaṃ tālu ca taṃ tyajet //

bhuñjāno 'nnaṃ bahuvidhaṃ yo bālaḥ parihīyate /
tṛṣṇāgṛhītaḥ kṣāmākṣo hanti taṃ śuṣkarevatī //

hiṃsāratyarcanākāṅkṣā grahagrahaṇakāraṇam //

tatra hiṃsātmake bālo mahān vā srutanāsikaḥ /
kṣatajihvaḥ kvaṇan bāḍhamasukhī sāsralocanaḥ //

durvarṇo hīnavacanaḥ pūtigandhiśca jāyate /
kṣāmo mūtrapurīṣaṃ svaṃ mṛdnāti na jugupsate //

hastau codyamya saṃrabdho hantyātmānaṃ tathāparam /
tadvacca śastrakāṣṭhādyairagniṃ vā dīptamāviśet //

apsu majjet patet kūpe kuryādanyacca tadvidham /
tṛṭdāhamohān pūyasya chardanaṃ ca pravartayet /
rakaṃ ca sarvamārgebhyo 'riṣṭotpattiṃ ca taṃ tyajet //

rahaḥstrīratisaṃllāpagandhasragbhūṣaṇapriyaḥ /
hṛṣṭaḥ śāntaśca duḥsādho ratikāmena pīḍitaḥ //

dīnaḥ parimṛśan vaktraṃ śuṣkauṣṭhagalatālukaḥ /
śaṅkitaṃ vīkṣate rauti dhyāyatyāyāti bhītatām //

annamannābhilāṣe 'pi dattaṃ nāti bubhukṣate /
gṛhītaṃ balikāmena taṃ vidyāt sukhasādhanam //

hantukāmaṃ jayeddhomaiḥ siddhamantrapravartitaiḥ /
itarau tu yathākāmaṃ ratibalyādidānataḥ //