Ashtanga Sangraha · Chapter 6.18

athātaḥ sarvagākṣirogavijñānīyaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ /
iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ //

vātena netre 'bhiṣyaṇṇe nāsānāho 'lpaśophatā /
śaṅkhākṣibhrūlalāṭāsyatodasphuraṇabhedanam //

śuṣkālpā dūṣikā śītamalpaṃ cāśru calā rujaḥ /
nimeṣonmeṣaṇaṃ kṛcchrājjantūnāmiva sarpaṇam //

akṣyādhmātamivābhāti sūkṣmaiśśalyairivācitam /
snigdhoṣṇaiścopaśamanam sobhiṣyanda upekṣitaḥ //

adhimantho bhavettatra karṇayornadanaṃ bhramaḥ /
araṇyeva ca mathyante lalāṭākṣibhruvādayaḥ //

hatādhimanthaḥ sopi syāt pramādāttena vedanāḥ /
anekarūpā jāyante vraṇo dṛṣṭau ca dṛṣṭihā //

manyākṣiśaṅkhato vāyuranyato vā pravartayet /
vyathāṃ tīvrāmapaicchilyarāgaśophaṃ vilocanam /
saṅgocayati paryaśru sonyatovātasaṃjñitaḥ //

tadvajjihmaṃ bhavennetramūnaṃ vā vātaparyaye //

dāho dhūmāyanaṃ śophaḥ śyāvatā vartmanorbahiḥ /
antaḥkledo 'śru pītoṣṇaṃ rāgaḥ pītābhadarśanam /
kṣārokṣitakṣatākṣitvaṃ pittābhiṣyandalakṣaṇam //

jvaladaṅgārakīrṇābhaṃ yakṛtpiṇḍasamaprabham /
adhimanthe bhavennetram syande tu kaphasambhave //

adhimanthe bhavennetram syande tu kaphasambhave /
jāḍyaṃ śopho mahān kaṇḍūrnidrānnānabhinandanam /
sāndrasnigdhabahuśvetapicchāvaddūṣikāśrutā //

adhimanthe nataṃ kṛṣṇamunnataṃ śuklamaṇḍalam /
praseko nāsikādhmānaṃ pāṃsupūrṇamivekṣaṇam //

raktāśrurājīdūṣīkā raktamaṇḍaladarśanam /
raktasyandena nayanaṃ sapittasyandalakṣaṇam //

manthe 'kṣitāmraparyantamutpāṭanasamānaruk /
rāgeṇa bandhūkanibhaṃ tāmyati śparśanākṣamam /
asṛṅnimagnāriṣṭābhaṃ kṛṣṇamagnyābhadarśanam //

adhimanthā yathāsvaṃ ca sarve syandādhikavyathāḥ /
śaṅkhadantakapholeṣu kapāle cātirukkarāḥ //

vātapittāturaṃ gharṣatodabhedopadehavat /
rūkṣadāruṇavartmākṣikṛcchronmīlanimīlanam //

vikūṇanaviśuṣkatvaśītecchāśūlapākavat /
uktaḥ śuṣkākṣipāko 'yam saśophaḥ syāttribhirmalaiḥ //

saraktaistatra śopho 'tirugdāhaṣṭhīvanādimān //

aśrūṣṇaśītaviśadapicchilācchaghanaṃ muhuḥ //

alpaśopho 'lpaśophastu pāko 'nyairlakṣaṇaistathā //

akṣipākātyaye śophaḥ saṃrambhaḥ kaluṣāśrutā /
kaphopadigdhamasitaṃ sitaṃ prakledarāgavat /
dāho darśanasaṃrodho vedanāścānavasthitāḥ //

annasāro 'mlatāṃ nītaḥ pittaraktolbaṇairmalaiḥ /
sirābhirnetramārūḍhaḥ karoti śyāvalohitam //

saśophadāhapākāśru bhṛśaṃ cāviladarśanam /
amloṣito 'yamityuktā gadāḥ ṣoḍaśa sarvagāḥ //

hatādhimanthameteṣu sākṣipākātyayaṃ tyajet //

vātodbhūtaḥ pañcarātreṇa dṛṣṭiṃ saptāhena śleṣmajāto 'dhimanthaḥ /
raktotpanno hanti tadvattrirātrānmithyācārāt paittikaḥ sadya eva //