Ashtadhyayi · Chapter 4.3
yuṣmad-asmador anyatarasyāṃ khañ ca
tasminn aṇi ca yuṣmāka-asmākau
tavaka-mamakāv ekavacane
ardhād yat
para-avara-adhama-uttama-pūrvāc ca
dik-pūrvapadāṭ ṭhañ ca
grāma-janapada+ekadeśād añ-ṭhañau
madhyānamaḥ
a sāmpratike
dvīpād anusamudraṃ yañ
kālāṭ ṭhañ
śrāddhe śaradaḥ
vibhāṣā roga-ātapayoḥ
niśā-pradoṣābhyāṃ ca
śvasas tuṭ ca
sandhivela-ādy-ṛtu-nakṣatrebhyo 'ṇ
prāvṛṣa eṇyaḥ
varṣābhyaṣṭhak
chandasi ṭhañ
vasantāc ca
hemantāc ca
sarvatra aṇ ca talopaś ca
sāyaṃ-ciraṃ-prāhṇe-prage 'vyayebhyaṣ ṭyu-ṭyulau tuṭ ca
vibhāṣā pūrvāhṇa-aparāhṇābhyām
tatra jātaḥ
prāvṛṣaṣṭhap
sañjñāyāṃ śarado vuñ
pūrvāhṇa-aparāhṇa-ārdrā-mūla-pradoṣa-avaskarād vun
pathaḥ pantha ca
amāvāsyāyā vā
a ca
sindhv-apakarābhyāṃ kan
aṇañau ca
śraviṣṭhā-phalguny-anurādhā-svāti-tiṣya-punarvasu-hasta-viśākhā-aṣāḍhā-bahulāl luk
sthānānata-gośāla-kharaśālāc ca
vatsaśālā-abhijid-aśvayuk-chatabhiṣajo vā
nakṣatrebhyo bahulam
kṛta-labdha-krīta-kuśalāḥ
prāyabhavaḥ
upajānu-upakarṇa-upanīveṣ ṭhak
sambhūte
kośāḍ ḍhañ
kālāt sādhu-puṣpyat-pacyamāneṣu
upte ca
āśvayujyā vuñ
grīṣma-vasantād anyatrasyām
deyam ṛṇe
kalāpy-aśvattha-yavabusād vun
grīṣma-avarasamād vuñ
saṃvatsara-āgrahāyaṇībhyāṃ ṭhañ ca
vyāharati mṛgaḥ
tad asya soḍham
tatra bhavaḥ
dig-ādibhyo yat
śarīra-avayavāc ca
dṛti-kukṣi-kalaśi-vasty-asty-aher ḍhañ
grīvābhyo 'ṇ ca
gambhīrāñ ñyaḥ
avyayībhāvāc ca
antaḥ-pūrvapadāṭ ṭhañ
grāmāt pary-anu-pūrvāt
jihvāmūla-aṅguleś chaḥ
vargāntāc ca
aśabde yat-khāv anyatarasyām
karṇa-lalāṭāt kan alaṅkāre
tasya vyākhyāna iti ca vyākhyātavyanāmnaḥ
bahvaco 'ntodāttāṭa ṭhañ
kratu-yajñebhyaś ca
adhyāyeṣv eva rṣeḥ
paurāḍāśa-puroḍāśāt ṣṭhan
chandaso yadaṇau
dvyaj-ṛd-brāhmaṇa-rk-prathama-adhvara-puraścaraṇa-nāmākhyātāṭ ṭhak
aṇ ṛgayana-ādibhyaḥ
tata āgataḥ
ṭhag āyasthānebhyaḥ
śuṇḍikādibhyo 'ṇ
vidyā-yoni-sambandhebhyo vuñ
ṛtaṣ-ṭhañ
pitur yac ca
gotrād aṅkavat
hetu-manuṣyebhyo 'nyatarasyāṃ rūpyaḥ
mayaṭ ca
prabhavati
vidūrāñ ñyaḥ
tad gacchati pathi-dūtayoḥ
abhiniṣkrāmati dvāram
adhikṛtya kṛte granthe
śiśukranda-yamasabha-dvandva-indrajanana-ādibhyaś chaḥ
so 'sya nivāsaḥ
abhijanaś ca
āyudhajīvibhyaś chaḥ parvate
śaṇdika-ādibhyo ñyaḥ
sindhu-takṣaśilā-ādibhyo 'ṇ-añau
tūdī-śalātura-varmatī-kūcavārāḍ ṭhak-chaṇ-ḍhañ-yakaḥ
bhaktiḥ
acittād adeśa-kālāṭ ṭhak
mahārājāṭ ṭhañ
vāsudeva-arjunābhyāṃ vun
gotra-kṣatriya-ākhyebhyo bahulaṃ vuñ
janapadināṃ janapadavat sarvaṃ janapadena samānaśabdānāṃ bahuvacane
tena proktam
tittiri-varatantu-khaṇḍika-ukhāc chaṇ
kāśyapa-kauśikābhyām ṛṣibhyāṃ ṇiniḥ
kalāpi-vaiśampāyana-antevāsibhyaś ca
purāṇa-prokteṣu brāhmaṇa-kalpeṣu
śaunaka-ādibhyaś chandasi
kaṭha-carakāl luk
kalāpino 'ṇ
chagalino ḍhinuk
pārāśarya-śilālibhyāṃ bhikṣu-naṭasūtrayoḥ
karmanda-kṛśāśvād iniḥ
tena+ekadik
tasiś ca
uraso yac ca
upajñāte
kṛte granthe
sañjñāyām
kulāla-ādibhyo vuñ
kṣudrā-bhramara-vaṭara-pādapād añ
tasya+idam
rathādyat
patrapūrvā dañ
patra-adhvaryu-pariṣadaś ca
hala-sīrāṭ ṭhak
dvandvād vun vaira-maithunikayoḥ
gotra-caraṇād vuñ
saṅgha-aṅka-lakṣaṇeṣv añ-yañ-iñām aṇ
śākalād vā
chandoga-aukthika-yājñika-bahvṛca-naṭāj ñyaḥ
na daṇḍamāṇava-antevāsiṣu
raivatika-ādibhyaś chaḥ
kaupiñjala-hāsitapadādaṇ
ātharvaṇikasya+ika-lopaś ca
tasya vikāraḥ
avayave ca prāṇy-oṣadhi-vṛkṣebhyaḥ
bilva-ādibhyo 'ṇ
ka-upādhāc ca
trapu-jatunoḥ ṣuk
orañ
anudātta-ādeś ca
palāśa-ādibhyo vā
śamyāṣ ṭlañ
mayaḍ vaā+etayor bhāṣāyām abhakṣya ācchādanayoḥ
nityaṃ vṛddha-śara-ādibhyaḥ
goś ca purīṣe
piṣṭāc ca
sañjñāyāṃ kan
vrīheḥ puroḍāśe
asañjñāyāṃ tila-yavābhyām
dvyacaś chandasi
na+uttvad-vardhra-bilvāt
tāla-ādibhyo 'ṇ
jātarūpebhyaḥ parimāṇe
prāṇi-rajata-ādibhyo 'ñ
ñitaś ca tatpratyayāt
krītavat praimāṇāt
uṣṭrād vuñ
umā-ūrṇayor vā
eṇyā ḍhañ
gopayasor yat
droś ca
māne vayaḥ
phale luk
plakṣa-ādi-bhyo 'ṇ
jambvā vā
lup ca
harītaky-ādibhya śca
kaṃsīya-paraśavyayor yañ-añau luk ca
Original text: Aṣṭādhyāyī · Edition: Aryendra Sharma: Kasika - a commentary on Panini's grammar by Vamana and Jayaditya. Hyderabad : Osmania University, Sanskrit Academy 1969-1985 (Samskrtaparisadgranthavali, 17-) · Data entry Ms. Mari Minamino · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0