Āryāsaptaśatī · Verses 141-160

ṛṣabho 'tra gīyata iti śrutvā svara-pāragā vayaṃ prāptāḥ |
ko veda goṣṭham etad go-śāntau vihita-bahu-mānam

iti vibhāvyākhyā-sametā ṛ-kāra-vrajyā ||
e-kāra-vrajyā
eko haraḥ priyādhara-guṇa-vedī diviṣado 'pare mūḍhāḥ |
viṣam amṛtaṃ vā samam iti yaḥ paśyan garalam eva papau

eṣyati mā punar ayam iti gamane yad amaṅgalaṃ mayākāri |
adhunā tad eva kāraṇam avasthitau dagdha-geha-pateḥ

ekaikaśo yuva-janaṃ vilaṅghamānākṣa-nikaram iva taralā |
viśrāmyati subhaga tvām aṅgulir āsādya merum iva

ekaḥ sa eva jīvati svahṛdaya-śūnyo 'pi sahṛdayo rāhuḥ |
yaḥ sakala-laghima-kāraṇam udaraṃ na bibharti duṣpūram

ekena cūrṇa-kuntalam apareṇa kareṇa cibukam unnamayan |
paśyāmi bāṣpa-dhauta-śruti nagara-dvāri tad-vadanam

ekaṃ jīvana-mūlaṃ cañcalam api tāpayantam api satatam |
antar vahati varākī sā tvāṃ nāseva niḥśvāsam

ekaṃ vadati mano mama yāmi na yāmīti hṛdayam aparaṃ me |
hṛdaya-dvayam ucitaṃ tava sundari hṛta-kānta-cittāyāḥ

eraṇḍa-pattra-śayanā janayantī svedam alaghu-jaghana-taṭā |
dhūli-puṭīva milantī smara-jvaraṃ harati halika-vadhūḥ

iti vibhāvyākhyā-sametā e-kāra-vrajyā ||
ka-kāra-vrajyā
keli-nilayaṃ sakhīm iva nayati navoḍhāṃ svayaṃ na māṃ bhajate |
itthaṃ gṛhiṇīm arye stuvati prativeśinā hasitam

kāla-krama-kamanīya-kroḍeyaṃ ketakīti kāśaṃsā |
vṛddhir yathā yathā syās tathā tathā kaṇṭakotkarṣaḥ

kṛtakasvāpa madīya-śvāsa-dhvani-datta-karṇa kiṃ tīvraiḥ |
vidhyasi māṃ niḥśvāsaiḥ smaraḥ śaraiḥ śabda-vedhīva

kva sa nirmoka-dukūlaḥ kvālaṅkaraṇāya phaṇi-maṇi-śreṇī |
kāliya-bhujaṅga-gamanād yamune viśvasya gamyāsi

kiñcin na bālayoktaṃ na saprasādā niveśitā dṛṣṭiḥ |
mayi pada-patite kevalam akāri śuka-pañjaro vimukhaḥ

kṛta-hasita-hasta-tālaṃ manmatha-taralair vilokitāṃ yuvabhiḥ |
kṣiptaḥ kṣipto nipatann aṅge nartayati bhṛṅgas tām

kamala-mukhi sarvatomukha-nivāraṇaṃ vidadhad eva bhūṣayati |
rodho 'ruddha-svarasās taraṅgiṇīs tarala-nayanāś ca

kitava prapañcitā sā bhavatā mandākṣa-manda-sañcārā |
bahu-dāyair api samprati pāśakasārīva nāyāti

kaḥ ślāghanīya-janmā māgha-niśīthe'pi yasya saubhāgyam |
prāleyānila-dīrghaḥ kathayati kāñcī-ninādo 'yam

kim aśakanīyaṃ premṇaḥ phaṇinaḥ kathayāpi yā bibheti sma |
sā giriśa-bhuja-bhujaṅgama-pheṇopadhānādya nidrāti

kṛtrima-kanakeneva premṇā muṣitasya vāra-vanitābhiḥ |
laghur iva vitta-vināśa-kleśo jana-hāsyatā mahatī