Language

ENहिગુ
Scripture Library

Āryabhaṭīya with the Commentary (with commentary) · Chapter 6

6.1

brahmā asya iṣṭadevatā | iṣṭadevatāpraṇāmaḥ hi bhaktyā prayuktaḥ svābhiḥ lāṣateṣṭakāryavighātinaḥ vighnān vinihanti | athavā devāsuramukuṭamaṇimayūkhamālālaṅkṛtacaraṇatvāt sarvāsām devatānām pradhānatamaḥ brahmā, ataḥ tasya ādau namaskriyām kṛtavān ācāryaḥ | athavā ācāryeṇa svāyaṃbhuvasiddhāntasaṃkṣepavasturacanā prastutā, svāyaṃbhuvasiddhāntasya ca vidhātā bhagavān vedhāḥ, tataḥ asya yujyate prathamam praṇāmaḥ tam kartum
| akṣadeśāntarāyattā grahagatiḥ, tau ca akṣadeśāntaraviśeṣau bhūvaśāt iti tat anantaram namaskṛtavān bhuvam | śaśyādīn upari upari avasthitān tadgatinibandhanatvāt śāstrasya iti namaskṛtavān | brahmā ca kuḥ ca śaśī ca budhaḥ ca bhṛguḥ ca raviḥ ca kujaḥ ca guruḥ ca koṇaḥ ca bhagaṇāḥ ca brahma-ku-śaśi-budha-bhṛgu-ravi-kuja-guru-koṇa-bhagaṇāḥ | ataḥ tān brahma-ku-śaśi-budha-bhṛgu-ravi-kuja-guru-koṇa-bhagaṇān, namaskṛtya praṇamya iti arthaḥ | bhāni jyotīṃṣi
aśvinyādīni, teṣām gaṇaḥ bhagaṇaḥ | yat atra śaśyādīnām upari upari avasthāne vaktavyam tat kālakriyāpāde vakṣyāmaḥ | āryabhaṭaḥ iti svasaṃjñābhidhānena anyāḥ svāyaṃbhuvasiddhāntānusāriṇyaḥ kṛtayaḥ santi iti etat pradarśayati | tena bahutvāt svāyāṃbhuvasiddhāntānusāriṇīnām kṛtīnām kena iyam kṛtiḥ kṛtā iti na jñāyate | ataḥ svasaṃjñābhidhānam | yathā "kauṭilyena kṛtam śāstram" iti [arthaśāstram, 1.1.19] | "tu"-śabdaḥ pādapūraṇe | ["iha"-śabdaḥ] asya puram
pradarśayati | nigadati bravīti | kusumapure abhyarcitam jñānam | kusumapuram pāṭaliputram, tatra abhyarcitam jñānam nigadati | evam anuśrūyate ã ayam kila svāyaṃbhuvasiddhāntaḥ kusumapuranivāsibhiḥ kṛtibhiḥ pūjitaḥ, satsu api pauliśa-romaka-vāsiṣṭha-sauryeṣu | tena āha ã "kusumapure abhyarcitam jñānam" iti

6.2

[ saṅkhyāsthānanirūpaṇam ]
saṅkhyāsthānanirūpaṇārtham āha ã
ekam ca daśa ca śatam ca
sahasram tu ayutaniyute tathā prayutam |
koṭyarbudam ca vṛndam
sthānāt sthānam daśaguṇam syāt

Original text: Āryabhaṭīya with the Commentary of Bhāskara I and Someśvara · Edition: Critical edition with Introduction and Appendices by Kripa Shankar Shukla. New Delhi: Indian National Science Academy, 1976. · Data entry Danielle Feller · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc