Language

ENहिગુ
Scripture Library

Āryabhaṭīya with the Commentary (with commentary) · Chapter 20

20.1

śaṅkuḥ guṇaḥ yasya tat śaṅkuguṇam | kim tat iti āha ã śaṅkubhujāvivaram | bhujāśabdena pradīpocchrāyaḥ ucyate, pradīpocchrāyasya śaṅkoḥ ca yat antarālam tat śaṅkubhujāvivaram, tat śaṅkuguṇam | śaṅkubhujayoḥ viśeṣahṛtam śaṅkoḥ pradīpocchrāyasya yaḥ viśeṣaḥ sa śaṅkubhujayoḥ viśeṣaḥ, tena hṛtam bhaktam | yat labdham sā chāyā śaṅkoḥ tasya eva svamūlāt tasya eva śaṅkoḥ mūlāt sā chāyā labhyate |
uddeśakaḥ ã
yaṣṭipradīpamūlāt dvāsaptatyucchritāt aśītyām ca |
triṃśatkādviṃśatyām sthitasya śaṅkoḥ vada cchāye

20.2

nyāsaḥ ã
parilekhaḥ 37
śaṅkubhujāvivaram 80, etat śaṅkuguṇam 960; bhujā 72, śaṅkuḥ 12, etayoḥ viśeṣaḥ 60, anena hṛtam śaṅkuguṇam śaṅkubhujāvivaram, labdhā chāyā 16 |
dvitīyoddeśakanyāsaḥ ã
parilekhaḥ 38
pūrvakaraṇena eva labdhā chāyā
13
5
3 |
etat karma trairāśikam | katham ? śaṅkutaḥ adhikāyāḥ uparibhujāyāḥ yadi śaṅkubhujāntarālapramāṇam chāyā labhyate tadā śaṅkunā kā iti chāyā labhyate |
viparītakarmaṇā uddeśakaḥ ã
chāyā ṣoḍaśa dṛṣṭā dvāsaptatyucchritasya dīpasya |
mūlam kiyatā śaṅkoḥ dvādaśakasya tvayā vācyam

20.3

nyāsaḥ ã
parilekhaḥ 39
karaṇam ã śaṅkubhujāntareṇa anena 60 chāyā labdhā, tena "bhāgaharāḥ te bhavanti guṇakārāḥ" [gaṇitaí, 28 ] iti chāyā 16, guṇitā jātā 960; etat eva "śaṅkuguṇam śaṅkubhujāvivaram" atra api śaṅkuḥ guṇakāraḥ āsīt iti "guṇakārā bhāgaharā" [ gaṇita í, 28 ] iti śaṅkunā 12 hṛtam śaṅkubhujāvivaram labdham | tat ca 80 |
uddeśakaḥ ã
yaṣṭipradīpamūlāt pañcāśadvivarasaṃsthitaḥ śaṅkuḥ |
tasya cchāyā paṅktiḥ vācyaḥ tasmin kiyān dīpaḥ

20.15

nyāsaḥ ã
parilekhaḥ 40
karaṇam ã "śaṅkuguṇā koṭī sā chāyābhaktā bhujā bhavati" [gaṇitaí, 16 ] iti vakṣyamāṇakaraṇena śaṅkubhujāvivarayuktacchāyā koṭiḥ bhavati iti | śaṅkubhujāvivaram 50, chāyā 10, ekatra 60, etat śaṅkuguṇam 720, chāyābhaktam bhujāpramāṇam 72

20.13

[ śaṅkucchāyādvayena dīpocchrāyāpasārajñānam ]
anirjñātadīpocchrāyāvasānayoḥ śaṅkucchāyādvayena ānayanam āha ã
chāyāguṇitam chāyāgravivaram ūnena bhājitam koṭī |
śaṅkuguṇā koṭī sāJchāyābhaktā bhujā bhavati

Original text: Āryabhaṭīya with the Commentary of Bhāskara I and Someśvara · Edition: Critical edition with Introduction and Appendices by Kripa Shankar Shukla. New Delhi: Indian National Science Academy, 1976. · Data entry Danielle Feller · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc