Arthashastra · Chapter 10.3
bala.viśiṣṭaḥ kṛta.upajāpaḥ prativihita.ṛtuḥ sva.bhūmyāṃ prakāśa.yuddham upeyāt //
viparyaye kūṭa.yuddham //
bala.vyasana.avaskanda.kāleṣu param abhihanyāt, abhūmiṣṭhaṃ vā sva.bhūmiṣṭhaḥ, prakṛti.pragraho vā sva.bhūmiṣṭham //
dūṣya.amitra.aṭavī.balair vā bhaṅgaṃ dattvā vibhūmi.prāptaṃ hanyāt //
saṃhata.anīkaṃ hastibhir bhedayet //
pūrvaṃ bhaṅga.pradānena^anupralīnaṃ bhinnam abhinnaḥ pratinivṛtya hanyāt //
purastād abhihatya pracalaṃ vimukhaṃ vā pṛṣṭhato hasty.aśvena^abhihanyāt //
pṛṣṭhato^abhihatyā pracalaṃ vimukhaṃ vā purastāt sāra.balena^abhihanyāt //
tābhyāṃ pārśva.abhigātau vyākhyātau //
yato vā dūṣya.phalgu.balaṃ tato^abhihanyāt //
purastād viṣamāyāṃ pṛṣṭhato^abhihanyāt //
pṛṣṭhato viṣamāyāṃ purastād abhihanyāt //
pārśvato viṣamāyām itarato^abhihanyāt //
dūṣya.amitra.aṭavī.balair vā pūrvaṃ yodhayitvā śrāntam aśrāntaḥ param abhihanyāt //
dūṣya.balena vā svayaṃ bhaṅgaṃ dattvā "jitam" iti viśvastam aviśvastaḥ sattra.apāśrayo^abhihanyāt //
sārtha.vraja.skandha.āvāra.saṃvāha.vilopa.pramattam apramatto^abhihanyāt //
phalgu.bala.avacchanna.sāra.balo vā para.vīrān anupraviśya hanyāt //
go.grahaṇena śvā.pada.vadhena vā para.vīrān ākṛṣya sattrac.channo^abhihanyāt //
rātrāv avaskandena jāgarayitvā nidrā.klāntān avasuptān vā divā hanyāt //
sapāda.carma.kośair vā hastibhiḥ sauptikaṃ dadyāt //
ahaḥ.samnāha.pariśrāntān apara.ahne^abhihanyāt //
śuṣka.carma.vṛtta.śarkara.ākośakair go.mahiṣa.uṣṭra.yūthair vā trasnubhir akṛta.hasty.aśvaṃ bhinnam abhinnaḥ pratinivṛttaṃ hanyāt //
pratisūrya.vātaṃ vā sarvam abhihanyāt //
dhānvana.vana.saṃkaṭa.paṅka.śaila.nimna.viṣama.nāvo gāvaḥ śakaṭavyūho nīhāro rātrir iti sattrāṇi //
pūrve ca praharaṇa.kālāḥ kūṭa.yuddha.hetavaḥ //
saṃgrāmas tu nirdiṣṭa.deśa.kālo dharmiṣṭhaḥ //
saṃhatya daṇḍaṃ brūyāt "tulya.vetano^asmi, bhavadbhiḥ saha bhogyam idaṃ rājyam, mayā^abhihitaiḥ paro^abhihantavyaḥ" iti //
vedeṣv apy anuśrūyate samāpta.dakṣiṇānāṃ yajñānām avabhṛtheṣu "sā te gatir yā śūrāṇām" iti //
api^iha ślokau bhavataḥ //
KAZ10.3.30ab/ "yān yajña.saṃghais tapasā ca viprāḥ svarga.eṣiṇaḥ pātra.cayaiś ca yānti /
KAZ10.3.30cd/ kṣaṇena tān apy atiyānti śūrāḥ prāṇān suyuddheṣu parityajantaḥ //
KAZ10.3.31ab/ "navaṃ śarāvaṃ salilasya pūrṇaṃ susaṃskṛtaṃ darbha.kṛta.uttarīyam /
KAZ10.3.31cd/ tat tasya mā bhūn narakaṃ ca gacched yo bhartṛ.piṇḍasya kṛte na yudhyet - iti //
mantri.purohitābhyām utsāhayed yodhān vyūha.sampadā //
kārtāntika.ādiś ca^asya vargaḥ sarvajña.daivata.samyoga.khyāpanābhyāṃ sva.pakṣam uddharṣayet, para.pakṣaṃ ca^udvejayet //
"śvo yuddham" iti kṛta.upavāsaḥ śastra.vāhanaṃ ca^anuśayīta //
atharvabhiś ca juhuyāt //
vijaya.yuktāḥ svargīyāś ca^āśiṣo vācayet //
brāhmaṇebhyaś ca^ātmānam atisṛjet //
śaurya.śilpa.abhijana.anurāga.yuktam artha.mānābhyām avisaṃvāditam anīka.garbhaṃ kurvīta //
pitṛ.putra.bhrātṛkāṇām āyudhīyānām adhvajaṃ muṇḍa.anīkaṃ rāja.sthānam //
hastī ratho vā rāja.vāhanam aśva.anubandhaḥ //
yat prāya.sainyo yatra vā vinītaḥ syāt t(ad) adhirohayet //
rāja.vyañjano vyūha.adhiṣṭhānam āyojyaḥ //
sūta.māgadhāḥ śūrāṇāṃ svargam asvargaṃ bhīrūṇāṃ jāti.saṃgha.kula.karma.vṛtta.stavaṃ ca yodhānāṃ varṇayeyuḥ //
purohita.puruṣāḥ kṛtya.abhicāraṃ brūyuḥ, yantrika.vardhaki.mauhūrtikāḥ sva.karma.siddhim asiddhiṃ pareṣām //
senā.patir artha.mānābhyām abhisaṃskṛtam anīkam ābhāṣeta - "śata.sāhasro rāja.vadhaḥ, pañcāśat.sāhasraḥ senā.pati.kumāra.vadhaḥ, daśa.sāhasraḥ pravīra.mukhya.vadhaḥ, pañca.sāhasro hasti.ratha.vadhaḥ, sāhasro^aśva.vadhaḥ, śatyaḥ patti.mukhya.vadhaḥ, śiro viṃśatikaṃ bhoga.dvaiguṇyaṃ svayaṃ.grāhaś ca" iti //
tad eṣāṃ daśa.varga.adhipatayo vidyuḥ //
cikitsakāḥ śastra.yantra.agada.sneha.vastra.hastāḥ striyaś ca^anna.pāna.rakṣiṇyaḥ puruṣāṇām uddharṣaṇīyāḥ pṛṣṭhatas tiṣṭheyuḥ //
adakṣiṇā.mukhaṃ pṛṣṭhataḥ.sūryam anuloma.vātam anīkaṃ sva.bhūmau vyūheta //
para.bhūmi.vyūhe ca^aśvāṃś cārayeyuḥ //
yatra sthānaṃ prajavaś ca^abhūmir vyūhasya tatra sthitaḥ prajavitaś ca^ubhayathā jīyeta // viparyaye jayati, ubhayathā sthāne prajave ca //
samā viṣamā vyāmiśrā vā bhūmir iti purastāt pārśvābhyāṃ paścāc ca jñeyā //
samāyāṃ daṇḍa.maṇḍala.vyūhāḥ, viṣamāyāṃ bhoga.asaṃhata.vyūhāḥ, vyāmiśrāyāṃ viṣama.vyūhāḥ //
viśiṣṭa.balaṃ bhaṅktvā saṃdhiṃ yāceta //
sama.balena yācitaḥ saṃdadhīta //
hīnam anuhanyāt, na tv eva sva.bhūmi.prāptaṃ tyakta.ātmānaṃ vā //
KAZ10.3.57ab/ punar.āvartamānasya nirāśasya ca jīvite /
KAZ10.3.57cd/ adhāryo jāyate vegas tasmād bhagnaṃ na pīḍayet //E
(yuddha.bhūmayah - patty.aśva.ratha.hasti.karmāṇi)
Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0