Language

ENहिગુ
Scripture Library

Arthashastra · Chapter 10.3

10.3.01

bala.viśiṣṭaḥ kṛta.upajāpaḥ prativihita.ṛtuḥ sva.bhūmyāṃ prakāśa.yuddham upeyāt //

10.3.02

viparyaye kūṭa.yuddham //

10.3.03

bala.vyasana.avaskanda.kāleṣu param abhihanyāt, abhūmiṣṭhaṃ vā sva.bhūmiṣṭhaḥ, prakṛti.pragraho vā sva.bhūmiṣṭham //

10.3.04

dūṣya.amitra.aṭavī.balair vā bhaṅgaṃ dattvā vibhūmi.prāptaṃ hanyāt //

10.3.05

saṃhata.anīkaṃ hastibhir bhedayet //

10.3.06

pūrvaṃ bhaṅga.pradānena^anupralīnaṃ bhinnam abhinnaḥ pratinivṛtya hanyāt //

10.3.07

purastād abhihatya pracalaṃ vimukhaṃ vā pṛṣṭhato hasty.aśvena^abhihanyāt //

10.3.08

pṛṣṭhato^abhihatyā pracalaṃ vimukhaṃ vā purastāt sāra.balena^abhihanyāt //

10.3.09

tābhyāṃ pārśva.abhigātau vyākhyātau //

10.3.10

yato vā dūṣya.phalgu.balaṃ tato^abhihanyāt //

10.3.11

purastād viṣamāyāṃ pṛṣṭhato^abhihanyāt //

10.3.12

pṛṣṭhato viṣamāyāṃ purastād abhihanyāt //

10.3.13

pārśvato viṣamāyām itarato^abhihanyāt //

10.3.14

dūṣya.amitra.aṭavī.balair vā pūrvaṃ yodhayitvā śrāntam aśrāntaḥ param abhihanyāt //

10.3.15

dūṣya.balena vā svayaṃ bhaṅgaṃ dattvā "jitam" iti viśvastam aviśvastaḥ sattra.apāśrayo^abhihanyāt //

10.3.16

sārtha.vraja.skandha.āvāra.saṃvāha.vilopa.pramattam apramatto^abhihanyāt //

10.3.17

phalgu.bala.avacchanna.sāra.balo vā para.vīrān anupraviśya hanyāt //

10.3.18

go.grahaṇena śvā.pada.vadhena vā para.vīrān ākṛṣya sattrac.channo^abhihanyāt //

10.3.19

rātrāv avaskandena jāgarayitvā nidrā.klāntān avasuptān vā divā hanyāt //

10.3.20

sapāda.carma.kośair vā hastibhiḥ sauptikaṃ dadyāt //

10.3.21

ahaḥ.samnāha.pariśrāntān apara.ahne^abhihanyāt //

10.3.22

śuṣka.carma.vṛtta.śarkara.ākośakair go.mahiṣa.uṣṭra.yūthair vā trasnubhir akṛta.hasty.aśvaṃ bhinnam abhinnaḥ pratinivṛttaṃ hanyāt //

10.3.23

pratisūrya.vātaṃ vā sarvam abhihanyāt //

10.3.24

dhānvana.vana.saṃkaṭa.paṅka.śaila.nimna.viṣama.nāvo gāvaḥ śakaṭavyūho nīhāro rātrir iti sattrāṇi //

10.3.25

pūrve ca praharaṇa.kālāḥ kūṭa.yuddha.hetavaḥ //

10.3.26

saṃgrāmas tu nirdiṣṭa.deśa.kālo dharmiṣṭhaḥ //

10.3.27

saṃhatya daṇḍaṃ brūyāt "tulya.vetano^asmi, bhavadbhiḥ saha bhogyam idaṃ rājyam, mayā^abhihitaiḥ paro^abhihantavyaḥ" iti //

10.3.28

vedeṣv apy anuśrūyate samāpta.dakṣiṇānāṃ yajñānām avabhṛtheṣu "sā te gatir yā śūrāṇām" iti //

10.3.29

api^iha ślokau bhavataḥ //
KAZ10.3.30ab/ "yān yajña.saṃghais tapasā ca viprāḥ svarga.eṣiṇaḥ pātra.cayaiś ca yānti /
KAZ10.3.30cd/ kṣaṇena tān apy atiyānti śūrāḥ prāṇān suyuddheṣu parityajantaḥ //
KAZ10.3.31ab/ "navaṃ śarāvaṃ salilasya pūrṇaṃ susaṃskṛtaṃ darbha.kṛta.uttarīyam /
KAZ10.3.31cd/ tat tasya mā bhūn narakaṃ ca gacched yo bhartṛ.piṇḍasya kṛte na yudhyet - iti //

10.3.32

mantri.purohitābhyām utsāhayed yodhān vyūha.sampadā //

10.3.33

kārtāntika.ādiś ca^asya vargaḥ sarvajña.daivata.samyoga.khyāpanābhyāṃ sva.pakṣam uddharṣayet, para.pakṣaṃ ca^udvejayet //

10.3.34

"śvo yuddham" iti kṛta.upavāsaḥ śastra.vāhanaṃ ca^anuśayīta //

10.3.35

atharvabhiś ca juhuyāt //

10.3.36

vijaya.yuktāḥ svargīyāś ca^āśiṣo vācayet //

10.3.37

brāhmaṇebhyaś ca^ātmānam atisṛjet //

10.3.38

śaurya.śilpa.abhijana.anurāga.yuktam artha.mānābhyām avisaṃvāditam anīka.garbhaṃ kurvīta //

10.3.39

pitṛ.putra.bhrātṛkāṇām āyudhīyānām adhvajaṃ muṇḍa.anīkaṃ rāja.sthānam //

10.3.40

hastī ratho vā rāja.vāhanam aśva.anubandhaḥ //

10.3.41

yat prāya.sainyo yatra vā vinītaḥ syāt t(ad) adhirohayet //

10.3.42

rāja.vyañjano vyūha.adhiṣṭhānam āyojyaḥ //

10.3.43

sūta.māgadhāḥ śūrāṇāṃ svargam asvargaṃ bhīrūṇāṃ jāti.saṃgha.kula.karma.vṛtta.stavaṃ ca yodhānāṃ varṇayeyuḥ //

10.3.44

purohita.puruṣāḥ kṛtya.abhicāraṃ brūyuḥ, yantrika.vardhaki.mauhūrtikāḥ sva.karma.siddhim asiddhiṃ pareṣām //

10.3.45

senā.patir artha.mānābhyām abhisaṃskṛtam anīkam ābhāṣeta - "śata.sāhasro rāja.vadhaḥ, pañcāśat.sāhasraḥ senā.pati.kumāra.vadhaḥ, daśa.sāhasraḥ pravīra.mukhya.vadhaḥ, pañca.sāhasro hasti.ratha.vadhaḥ, sāhasro^aśva.vadhaḥ, śatyaḥ patti.mukhya.vadhaḥ, śiro viṃśatikaṃ bhoga.dvaiguṇyaṃ svayaṃ.grāhaś ca" iti //

10.3.46

tad eṣāṃ daśa.varga.adhipatayo vidyuḥ //

10.3.47

cikitsakāḥ śastra.yantra.agada.sneha.vastra.hastāḥ striyaś ca^anna.pāna.rakṣiṇyaḥ puruṣāṇām uddharṣaṇīyāḥ pṛṣṭhatas tiṣṭheyuḥ //

10.3.48

adakṣiṇā.mukhaṃ pṛṣṭhataḥ.sūryam anuloma.vātam anīkaṃ sva.bhūmau vyūheta //

10.3.49

para.bhūmi.vyūhe ca^aśvāṃś cārayeyuḥ //

10.3.50

yatra sthānaṃ prajavaś ca^abhūmir vyūhasya tatra sthitaḥ prajavitaś ca^ubhayathā jīyeta // viparyaye jayati, ubhayathā sthāne prajave ca //

10.3.52

samā viṣamā vyāmiśrā vā bhūmir iti purastāt pārśvābhyāṃ paścāc ca jñeyā //

10.3.53

samāyāṃ daṇḍa.maṇḍala.vyūhāḥ, viṣamāyāṃ bhoga.asaṃhata.vyūhāḥ, vyāmiśrāyāṃ viṣama.vyūhāḥ //

10.3.54

viśiṣṭa.balaṃ bhaṅktvā saṃdhiṃ yāceta //

10.3.55

sama.balena yācitaḥ saṃdadhīta //

10.3.56

hīnam anuhanyāt, na tv eva sva.bhūmi.prāptaṃ tyakta.ātmānaṃ vā //
KAZ10.3.57ab/ punar.āvartamānasya nirāśasya ca jīvite /
KAZ10.3.57cd/ adhāryo jāyate vegas tasmād bhagnaṃ na pīḍayet //E
(yuddha.bhūmayah - patty.aśva.ratha.hasti.karmāṇi)

Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc