Arthashastra · Chapter 09.4
yugya.puruṣa.apacayaḥ kṣayaḥ //
hiraṇya.dhānya.apacayo vyayaḥ //
tābhyāṃ bahu.guṇa.viśiṣṭe lābhe yāyāt //
ādeyaḥ pratyādeyaḥ prasādakaḥ prakopako hrasva.kālas tanu.kṣayo^alpa.vyayo mahān vṛddhy.udayaḥ kalyo dharmyaḥ purogaś ca^iti lābha.sampat //
suprāpya.anupālyaḥ pareṣām apratyādeya ity ādeyaḥ //
viparyaye pratyādeyaḥ //
tam ādadānas tatrastho vā vināśaṃ prāpnoti //
yadi vā paśyet "pratyādeyam ādāya kośa.daṇḍa.nicaya.rakṣā.vidhānāny avasrāvayiṣyāmi, khani.dravya.hasti.vana.setu.bandha.vaṇik.pathān uddhṛta.sārān kariṣyāmi, prakṛtīr asya karśayiṣyāmi, apavāhayiṣyāmi, āyogena^ārādhayiṣyāmi vā, tāḥ paraṃ pratiyogena kopayiṣyati, pratipakṣe vā^asya paṇyam enaṃ kariṣyāmi, mitram aparuddhaṃ vā^asya pratipādayiṣyāmi,
mitrasya svasya vā deśasya pīḍām atrasthas taskarebhyaḥ parebhyaś ca pratikariṣyāmi, mitram āśrayaṃ vā^asya vaiguṇyaṃ grāhayiṣyāmi, tad amitra.viraktaṃ tat.kulīnaṃ pratipatsyate, satkṛtya vā^asmai bhūmiṃ dāsyāmi iti
saṃhita.samutthitaṃ mitraṃ me cirāya bhaviṣyati" iti pratyādeyam api lābham ādadīta //
ity ādeya.pratyādeyau vyākhyātau //
adhārmikād dhārmikasya lābho labhyamānaḥ sveṣāṃ pareṣāṃ ca prasādako bhavati //
viparītaḥ prakopaka iti //
mantriṇām upadeśāl lābho^alabhyamānaḥ kopako bhavati "ayam asmābhiḥ kṣaya.vyayau grāhitaḥ" iti //
dūṣya.mantriṇām anādarāl lābho labhyamānaḥ kopako bhavati "siddha.artho^ayam asmān vināśayiṣyati" iti //
viparītaḥ prasādakaḥ //
iti prasādaka.kopakau vyākhyātau
gamana.mātra.sādhyatvād hrasva.kālah
mantra.sādhyatvāt tanu.kṣayaḥ //
bhakta.mātra.vyayatvād alpa.vyayah
tadātva.vaipulyān mahān //
artha.anubandhakatvād vṛddhy.udayaḥ //
nirābādhakatvāt kalyaḥ //
praśasta.upādānād dharmyaḥ //
sāmavāyikānām anirbandha.gāmitvāt purogaḥ - iti //
tulye lābhe deśa.kālau śakty.upāyau priya.apriyau java.ajavau sāmīpya.viprakarṣau tadātva.anubandhau sāratva.sātatye bāhulya.bāhu.guṇye ca vimṛśya bahu.guṇa.yuktaṃ lābham ādadīta //
lābha.vighnāḥ - kāmaḥ kopaḥ sādhvasaṃ kāruṇyaṃ hrīr anārya.bhāvo mānaḥ sānukrośatā para.loka.apekṣā dhārmikatvam atyāgitvaṃ dainyam asūyā hasta.gata.avamāno daurātmyam aviśvāso bhayam apratīkāraḥ śīta.uṣṇa.varṣāṇām ākṣamyaṃ maṅgala.tithi.nakṣatra.iṣṭitvam iti //
KAZ09.4.26ab/ nakṣatram ati pṛcchantaṃ bālam artho^ativartate /
KAZ09.4.26cd/ artho hy arthasya nakṣatraṃ kiṃ kariṣyanti tārakāḥ //
KAZ09.4.27ab/ na^adhanāḥ prāpnuvanty arthān narā yatna.śatair api /
KAZ09.4.27cd/ arthair arthā prabadhyante gajāḥ prajigajair iva //E
(bāhya.abhyantarāś ca^āpadah)
Original text: Arthaśāstra · Edition: R. P. Kangle's edition: The Kauṭilīya Arthaśāstra, A critical Edtion with a Glossary, Second edition, University of Bombay 1969. · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0